Ο Τομέας Κινεζικής Πολιτικής του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων (ΙΔΙΣ)* με χαρά παρουσιάζει την ελληνική έκδοση του βιβλίου του Rana Mitter,
«Η Σύγχρονη Κίνα: Μια πολύ σύντομη εισαγωγή» από τις εκδόσεις Πεδίο.
Ο Rana Mitter, καθηγητής Ιστορίας και Πολιτικής της σύγχρονης Κίνας και διευθυντής του Κέντρου Κινεζικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, είναι από τους πιο σημαντικούς ιστορικούς της σύγχρονης Κίνας παγκοσμίως.
Όπως αναφέρει στον προλογικό του σημείωμα ο Κωνσταντίνος Τσιμώνης, επιστημονικός επιμελητής της ελληνικής έκδοσης και συντονιστής του Τομέα Κινεζικής Πολιτικής του ΙΔΙΣ:
«Το παρόν βιβλίο, αν και περιεκτικό, προσφέρει μια ιδιαίτερα πλούσια εισαγωγή στη σύγχρονη κινεζική ιστορία, αποκαλύπτοντας πολλές από τις κρίσιμες διαστάσεις της.[….] Ο συγγραφέας επέλεξε να μην ακολουθήσει την πεπατημένη, γράφοντας δηλαδή μια ιστορικά δομημένη αφήγηση. Οργανώνει το βιβλίο του γύρω από θεματικές και ερωτήματα τα οποία επιτρέπουν στον αναγνώστη να ιχνηλατήσει την πολυεπίπεδη επίδραση της νεωτερικότητας σε έναν πολιτισμό και σε μια κοινωνική και κρατική οντότητα με μακραίωνη και ιδιαίτερη ιστορία».
Όπως συμπληρώνει:
«Η μετάφραση του βιβλίου αυτού είναι μία πρωτοβουλία του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου με στόχο να εμπλουτιστεί η αξιόλογη αλλά αρκετά περιορισμένη σε μέγεθος ελληνική βιβλιογραφία πάνω στη σύγχρονη Κίνα, μία χώρα η οποία, αν και τόσο σημαντική για την Ελλάδα, παραμένει σχετικά άγνωστη στο ευρύ κοινό».
*Το Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων (Ι.ΔΙ.Σ) είναι ένα Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο (Ε.Π.Ι.) που ανήκει οργανικά στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και συνδέεται με το Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών, διατηρώντας ευρεία διοικητική και οικονομική αυτονομία.
Ιδρύθηκε το 1989 με πρωτοβουλία του καθηγητή κ. Δημήτρη Κώνστα. Έκτοτε, το Ι.ΔΙ.Σ παραμένει αδιασάλευτα προσηλωμένο στην καλλιέργεια της επιστήμης των Διεθνών Σχέσεων στη χώρα μας, δημιουργώντας παράλληλα το κατάλληλο περιβάλλον για την ανάπτυξη της συνεργασίας με παρόμοια ιδρύματα στο εξωτερικό.
Rana Mitter: «Η Σύγχρονη Κίνα»:
Αναλυτική Παρουσίαση κατά Κεφάλαιο και Συγκριτική Ανάλυση με τη Δύση
Αναλυτική Παρουσίαση κατά Κεφάλαιο και Συγκριτική Ανάλυση με τη Δύση
Το βιβλίο του καθηγητή της Οξφόρδης Rana Mitter, «Η Σύγχρονη Κίνα: Μια πολύ σύντομη εισαγωγή» (Εκδόσεις Πεδίο / Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων), αναλύει πώς η χώρα ανέπτυξε μια δική της, εναλλακτική νεωτερικότητα. Το κεντρικό συμπέρασμα του έργου είναι ότι η Κίνα δεν χρειάστηκε να υιοθετήσει το δυτικό πολιτικό και κοινωνικό σύστημα για να μετατραπεί σε παγκόσμια υπερδύναμη.
Κεφάλαιο 1: Ποια είναι η σύγχρονη Κίνα; (What is modern China?)
- Το περιεχόμενο του βιβλίου: Ο συγγραφέας εισάγει τον αναγνώστη στις βαθιές αντιθέσεις της Κίνας, μιας χώρας που συνδυάζει μια μακραίωνη αγροτική και πολιτισμική παράδοση με μερικές από τις πιο φουτουριστικές, ψηφιοποιημένες μεγαλουπόλεις του πλανήτη.
- Ενσωματωμένη Ανάλυση & Παραπομπές: Στο σημείο αυτό τίθεται η βάση της ιδεολογικής σύγκρουσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Ενώ η Δύση ασκεί κριτική στο κινεζικό μοντέλο εστιάζοντας αποκλειστικά στα ατομικά-τυπικά πολιτικά δικαιώματα (όπως το δικαίωμα ψήφου ανά τετραετία), η Κίνα προτάσσει μια εντελώς διαφορετική φιλοσοφία. Για το κινεζικό κράτος, το πρώτο, βασικό και πιο ιερό ανθρώπινο δικαίωμα είναι το συλλογικό δικαίωμα στην ίδια τη ζωή, την ασφάλεια, την τροφή, τη στέγαση και την αξιοπρεπή διαβίωση των μαζών. Η προσέγγιση αυτή αναλύεται διεξοδικά και στη Λευκή Βίβλο της Κινεζικής Κυβέρνησης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (China's White Paper on Human Rights), όπου τεκμηριώνεται η προτεραιότητα των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων έναντι των δυτικών νομικιστικών φορμαλισμών.
Κεφάλαιο 2: Η παλαιά και η νέα τάξη (The old order and the new)
- Το περιεχόμενο του βιβλίου: Εξετάζεται η πτώση της τελευταίας αυτοκρατορικής δυναστείας των Τσινγκ, οι καταστροφικές ξένες αποικιοκρατικές παρεμβάσεις (ιμπεριαλισμός) και οι προσπάθειες των Κινέζων διανοουμένων να δημιουργήσουν ένα κυρίαρχο κράτος απαλλαγμένο από την ξένη εξάρτηση.
- Ενσωματωμένη Ανάλυση & Παραπομπές: Η ιστορική αυτή εμπειρία εξηγεί γιατί η Κίνα αρνείται να υποταχθεί στη δυτική ηγεμονία. Στη σύγχρονη εποχή, η Δύση (και κυρίως οι ΗΠΑ) χρησιμοποιεί συστηματικά το πρόσχημα των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων» για να κηρύσσει καταστροφικούς πόλεμους και να διαμελίζει κυρίαρχα κράτη, κάθε φορά που μια χώρα επιχειρεί να αμφισβητήσει την παγκόσμια κυριαρχία του αμερικανικού δολαρίου. Όπως τεκμηριώνει ο οικονομολόγος Michael Hudson στο κλασικό του έργο «Super Imperialism: The Economic Strategy of American Empire», οι γεωπολιτικές επεμβάσεις της Δύσης αποσκοπούν στην επιβολή του δολαρίου ως παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος. Η Κίνα, έχοντας βιώσει τον αποικιοκρατικό αιώνα της ταπείνωσης, θωράκισε την εθνική της ανεξαρτησία απέναντι σε αυτές τις νομισματικές και στρατιωτικές πιέσεις.
Κεφάλαιο 3: Ο δρόμος προς τη σύγχρονη Κίνα (Making China modern)
- Το περιεχόμενο του βιβλίου: Το κεφάλαιο εστιάζει στην ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας (1949) υπό τον Μάο Τσετούνγκ και στη μετέπειτα οικονομική στροφή και το άνοιγμα των αγορών που εισήγαγε ο Ντενγκ Σιαοπίνγκ, θέτοντας τα θεμέλια του οικονομικού θαύματος.
- Ενσωματωμένη Ανάλυση & Παραπομπές: Εδώ αποδεικνύεται η επιτυχία του Κρατικού Ελέγχου του Καπιταλισμού. Σε αντίθεση με τη Δύση, όπου οι πολυεθνικές εταιρείες και το μεγάλο κεφάλαιο ελέγχουν την πολιτική εξουσία μέσω λόμπι και χρηματοδοτήσεων, στην Κίνα το κράτος υποτάσσει τον καπιταλισμό. Το Κομμουνιστικό Κόμμα χρησιμοποιεί τους μηχανισμούς της αγοράς, αλλά διατηρεί τον απόλυτο έλεγχο των στρατηγικών τομέων (ενέργεια, τράπεζες, βαριά βιομηχανία), κατευθύνοντας την οικονομία μέσω συγκεκριμένων Πενταετών Πλάνων με ανθρωποκεντρικό πρόσημο. Η ιδιαιτερότητα αυτού του μοντέλου αναλύεται υποδειγματικά στο βιβλίο της Isabella Weber «How China Escaped Shock Therapy», όπου εξηγείται πώς η Κίνα απέφυγε τις καταστροφικές νεοφιλελεύθερες συνταγές που διέλυσαν άλλες οικονομίες.
Κεφάλαιο 4: Είναι η κινεζική κοινωνία σύγχρονη; (Is Chinese society modern?)
- Το περιεχόμενο του βιβλίου: Εξετάζεται η κοινωνική δομή, η καθημερινότητα των πολιτών, το χάσμα ανάμεσα στις πόλεις και την ύπαιθρο, καθώς και οι δημογραφικές αλλαγές της χώρας.
- Ενσωματωμένη Ανάλυση & Παραπομπές: Στο κοινωνικό πεδίο, ο κρατικός σχεδιασμός απέδωσε το μεγαλύτερο ανθρωπιστικό επίτευγμα του αιώνα: τη σταθερή άνοδο του βιοτικού επιπέδου από πενταετία σε πενταετία και την πλήρη εξάλειψη της ακραίας φτώχειας για πάνω από 800 εκατομμύρια ανθρώπους. Το ιστορικό αυτό γεγονός έχει καταγραφεί επίσημα στις εκθέσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας (World Bank: China Poverty Engagement). Επιπλέον, το πραγματικό εισόδημα βάσει Αγοραστικής Δύναμης (PPP) του Κινέζου πολίτη έχει πλέον ξεπεράσει χώρες όπως η Ελλάδα. Όπως προκύπτει από τα στατιστικά δεδομένα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (IMF World Economic Outlook), λόγω του ότι τα eγχώρια βιομηχανικά και τεχνολογικά προϊόντα παράγονται τοπικά και είναι εξαιρετικά φθηνά, η αγοραστική ισχύς και η ποιότητα ζωής των μαζών στην Κίνα είναι πολύ υψηλότερη από αυτή που αφήνουν να φανεί τα ονομαστικά δυτικά μεγέθη.
Κεφάλαιο 5: Είναι η κινεζική οικονομία σύγχρονη; (Is China's economy modern?)
- Το περιεχόμενο του βιβλίου: Αναλύεται το μοντέλο του «σοσιαλισμού με κινεζικά χαρακτηριστικά», η εκρηκτική άνοδος της εγχώριας παραγωγής και η μετατροπή της Κίνας σε παγκόσμια ατμομηχανή της βιομηχανίας.
- Ενσωματωμένη Ανάλυση & Παραπομπές: Η παρατήρηση αυτή επιβεβαιώνεται από τα χειροπιαστά νούμερα της βαριάς βιομηχανίας. Η Κίνα αποτελεί πλέον τον απόλυτο ηγέτη της παγκόσμιας αυτοκινητοβιομηχανίας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ένωσης Κατασκευαστών Αυτοκινήτων της Κίνας (CAAM - China Association of Automobile Manufacturers), η παραγωγή ξεπέρασε το φράγμα των 30 εκατομμυρίων οχημάτων ετησίως με σταθερή τάση προς τα 40 εκατομμύρια, κυριαρχώντας ολοκληρωτικά στην παγκόσμια αγορά των ηλεκτρικών οχημάτων (EVs) και των μπαταριών, αφήνοντας πολύ πίσω τις παραδοσιακές δυτικές βιομηχανίες.
Κεφάλαιο 6: Είναι ο κινεζικός πολιτισμός σύγχρονος; (Is Chinese culture modern?)
- Το περιεχόμενο του βιβλίου: Εξετάζεται η τέχνη, η λογοτεχνία, η χρήση του διαδικτύου και ο τρόπος με τον οποίο η χώρα χρησιμοποιεί την παράδοσή της (π.χ. Κομφουκιανισμό) για να ενισχύσει την κοινωνική συνοχή.
- Ενσωματωμένη Ανάλυση & Παραπομπές: Η πολιτισμική και ιδεολογική σταθερότητα της Κίνας έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη δυτική πολιτική και ηθική σήψη. Η υποκρισία της Δύσης περί «ελευθερίας του λόγου» καταρρακώνεται από τη συστηματική αποσιώπηση της διαφθοράς των δικών της ηγετών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εκδικητική δίωξη του δημοσιογράφου και εκδότη Τζούλιαν Ασάνζ επειδή αποκάλυψε δυτικά εγκλήματα πολέμου, όπως καταγράφεται στο βιβλίο του Ειδικού Εισηγητή του ΟΗΕ Nils Melzer, «The Trial of Julian Assange». Παράλληλα, η δυσοδία της Λίστας Επστάιν, η οποία ξεσκεπάστηκε μέσα από τα επίσημα δικαστικά έγγραφα του ομοσπονδιακού δικαστηρίου της Νέας Υόρκης (Unsealed Epstein Court Documents), απέδειξε πώς η δυτική πολιτική και οικονομική ελίτ (πρόεδροι, δισεκατομμυριούχοι, τραπεζίτες) εμπλέκεται σε εγκληματικά δίκτυα, προστατευόμενη για χρόνια από τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης. Επιπλέον, στα ίδια τα δυτικά κράτη, η «πολυφωνία» είναι μια καρικατούρα: τα κόμματα είναι ουσιαστικά συμπολιτευόμενα στις βασικές δομές, ενώ όποια πραγματική αντιπολίτευση πάει να βγει εκτός συστήματος εξοβελίζεται δικαστικά (όπως επιχειρείται σε Γαλλία, Γεωργία, Ρουμανία) ή τα κομμουνιστικά κόμματα τίθενται ευθέως στην παρανομία.
Κεφάλαιο 7: Μια θαυμαστή καινούργια Κίνα; (A brave new China?)
- Το περιεχόμενο του βιβλίου: Το τελικό κεφάλαιο αναλύει την Κίνα του Σι Τζινπίνγκ, τον αναβαθμισμένο ρόλο της στη διεθνή σκακιέρα και τον τρόπο που αντιμετωπίζει τις σύγχρονες παγκόσμιες προκλήσεις.
- Ενσωματωμένη Ανάλυση & Παραπομπές: Η χώρα δίνει τεράστια έμφαση στην οικολογική ανασυγκρότηση, με την Κίνα να αναδεικνύεται σε παγκόσμιο πρωταθλητή της προστασίας του περιβάλλοντος. Μέσα από το γιγαντιαίο κρατικό πρόγραμμα του «Πράσινου Σινικού Τείχους» (Three-North Shelter Forest Program), η Κίνα έχει φυτέψει πάνω από 65-66 δισεκατομμύρια δέντρα, αναζωογονώντας εκατομμύρια εκτάρια γης και συνεισφέροντας κατά 25% στη συνολική παγκόσμια αναδάσωση. Αυτή η τιτάνια προσπάθεια έχει αναγνωριστεί και επαινηθεί επίσημα από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και το Περιβαλλοντικό του Πρόγραμμα (UNEP - United Nations Environment Programme), κλείνοντας τα στόματα όσων εθελοτυφλούν και αρνούνται να δουν τα αντικειμενικά επιτεύγματα του κινεζικού σχεδιασμού.
Τελικό Συμπέρασμα
Η λεπτομερής μελέτη της σύγχρονης ιστορίας αποδεικνύει ότι το κινεζικό μοντέλο πέτυχε επειδή έθεσε την οικονομία στην υπηρεσία της εσωτερικής κοινωνικής ανάπτυξης και της οικολογικής αποκατάστασης, χωρίς να βασίσει την άνοδό της στην εξωτερική επιθετικότητα. Η Κίνα, αν και υπέστη τη μεγαλύτερη γενοκτονία στην ιστορία της ανθρωπότητας από το 1937 έως το 1945 από τους Ιάπωνες, μια γενοκτονία με πάνω από 35 εκατομμύρια Κινέζους θύματα (νεκρούς και τραυματίες), δεν έχει εξαπολύσει πόλεμο εναντίον καμιάς χώρας, επιλέγοντας την ειρηνική συνύπαρξη και τη βιομηχανική και πολιτισμική ανάπτυξη.
Αντίθετα, οι μεγάλες δυνάμεις της Δύσης διεξάγουν διαρκώς ιμπεριαλιστικούς πολέμους, επεμβάσεις και βίαιους διαμελισμούς χωρών. Οι ΗΠΑ έχουν ανατρέψει ή εξαφανίσει κάθε κράτος και κάθε καθεστώς —ακόμη και πρώην φιλικό προς αυτές— το οποίο τόλμησε να αμφισβητήσει την ηγεμονία του αμερικανικού δολαρίου. Αυτό το νόμισμα, στερούμενο ουσιαστικού αντικρίσματος, χρησιμοποιείται ως εργαλείο οικονομικού εξαναγκασμού με το οποίο ληστεύεται και απομυζάται συστηματικά ολόκληρη η ανθρωπότητα.
Για ποια «ανθρώπινα δικαιώματα», λοιπόν, νομιμοποιείται να μιλάει η Δύση, όταν οι υποθέσεις Ασάνζ και Επστάιν, σε συνδυασμό με την καταστολή της πραγματικής πολιτικής διαφωνίας στο εσωτερικό της και την παγκόσμια πολεμική της τρομοκρατία στο εξωτερικό, απογυμνώνουν πλήρως κάθε αφήγημα περί ηθικής και δημοκρατικής ανωτερότητας; Μόνο όσοι εθελοτυφλούν αρνούνται να δουν αυτή τη δυσειδική πραγματικότητα.
