Οι Αλβανοί: Γη, Λαός και Γλώσσα
Του Δρ. Vladislav B. Sotirović
Παγκόσμια Έρευνα, 6 Φεβρουαρίου 2025
Οι Αλβανοί εθνοτικοί εισήλθαν στην ιστορία των Βαλκανίων το 1043, όταν ήρθαν από την Ανατολική Σικελία και εγκαταστάθηκαν στη σημερινή Κεντρική Αλβανία από τις βυζαντινές αρχές.[1] Η εθνική τους καταγωγή παραμένει ακόμη πολύ ασαφής και μέχρι σήμερα δεν έχει επιτευχθεί ιστορική συναίνεση επί του θέματος. Οι Αλβανοί συνειδητοποίησαν τη σημασία του να είναι «έθνος» αργά, σε σύγκριση με άλλες βαλκανικές εθνότητες. Αυτό το μειονέκτημα, ωστόσο, οι Αλβανοί εθνικιστές ηγέτες προσπάθησαν να μετατρέψουν σε πλεονέκτημα. Δεδομένου ότι ορισμένοι Ευρωπαίοι ιστορικοί πρότειναν μια ποικιλία (υποθέσεων) επί του θέματος, μπορούσαν να υιοθετήσουν εκείνες που ταίριαζαν καλύτερα στους πολιτικούς και εθνικιστικούς τους σκοπούς.
Η περίπτωση της Αλβανίας μοιάζει πολύ με τα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι Κροάτες εθνικιστές του 19ου αιώνα , λόγω της έντονης έλλειψης κατάλληλων συστατικών για τη σφυρηλάτηση του έθνους, αυτών που χρειάζονταν: γη, λαό και γλώσσα. Ας εξετάσουμε τώρα καθένα από αυτά τα στοιχεία ξεχωριστά.
Γη. Η σημερινή αλβανική γη αποτελούσε μέρος αρκετών αυτοκρατοριών και βασιλείων κατά τις προηγούμενες ιστορικές περιόδους, από τη Ρωμαϊκή και τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία μέχρι τους Σέρβους ηγεμόνες, τη Βενετική Δημοκρατία και το Οθωμανικό Σουλτανάτο, μέχρι την ίδρυση (ουσιαστικά) του ανεξάρτητου αλβανικού κράτους από την Αυστροουγγαρία το 1912, ως φράγμα μεταξύ της Σερβίας και των ακτών της Αδριατικής. Οι Αλβανοί εθνικιστές αναγκάστηκαν έτσι να καταφύγουν στην απόκτηση κάποιου ιστορικού κράτους ως προκάτοχό τους. Οι Βαλκανικοί Ιλλυριοί και τα κράτη τους φάνηκαν να είναι η καλύτερη προσφορά στην αγορά,[2] για καλούς λόγους. Εξαφανίστηκαν από την ιστορική σκηνή πριν από πολύ καιρό και έτσι δεν μπορούσαν να παραπονεθούν. Δεύτερον, η γλώσσα τους είχε εξαφανιστεί και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί με ασφάλεια ως πρωτοαλβανική. Το κύριο αρχαιολογικό εύρημα που υποτίθεται ότι υποστηρίζει τους ισχυρισμούς περί ιλλυροαλβανικής συνέχειας είναι ο λεγόμενος Πολιτισμός Κομάν, ο οποίος εκτείνεται από τη Σκόδρα (Σκόντερ) μέχρι τη λίμνη Οχρίδα.[3] Προκειμένου να απορρίψουν τους ισχυρισμούς των Γιουγκοσλάβων αρχαιολόγων ότι αυτός ο πολιτισμός από τον 7ο έως τον 8ο αιώνα μ.Χ. έχει σλαβικό ή ρωμαιο-βυζαντινό χαρακτήρα, οι Αλβανοί απλώς εξαφάνισαν κάθε ίχνος της σλαβικής παρουσίας στην περιοχή, κυρίως μέσω της πολιτικής αλβανοποίησης του τοπικού σλαβικού πληθυσμού και των τοπωνυμίων στην περιοχή της Βόρειας Αλβανίας, κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ενβέρ Χότζα (1945-1985).[4] Όπως και σε αυτή την περίπτωση πολιτιστικής κάθαρσης, αυτό ακριβώς συμβαίνει στο Κόσοβο-Μετόχια (KosMet) τα τελευταία 25 χρόνια υπό την «προστασία» της UNMIK (Αποστολής των Ηνωμένων Εθνών στο Κόσοβο) και της KFOR (Δύναμης Κοσόβου) (ΝΑΤΟ).[5]
Οι Αλβανοί των Βαλκανίων αποτελούσαν από το 1043 έναν πληθυσμό που συγκεντρωνόταν κυρίως στις περιοχές της σημερινής Αλβανίας. Ο σημερινός αριθμός αυτού του πληθυσμού δεν πρέπει να παραπλανά τους σύγχρονους ιστορικούς και δημογράφους, για τουλάχιστον δύο από τους ακόλουθους λόγους:
- Υπήρξε μια δημογραφική έκρηξη των Αλβανών εθνοτικών ομάδων, ξεκινώντας από τις αρχές του 20ού αιώνα , η οποία έχει αλλάξει δραματικά τις σχετικές αναλογίες των υφιστάμενων εθνοτικών κοινοτήτων στην περιοχή που κατοικείται από τους Αλβανούς και άλλες εθνοτικές ομάδες: Σλαβικές και Ελληνικές (το Κοσσυφοπέδιο είναι, στην περίπτωση αυτή, το καλύτερο παράδειγμα).
- Από την εποχή της οθωμανικής κυριαρχίας στα Βαλκάνια, έχει πραγματοποιηθεί ένας αισθητός αλβανισμός των σλαβόφωνων, τον οποίο ακολούθησε, επιπλέον, ένας εκτεταμένος προσηλυτισμός του αλβανόφωνου πληθυσμού στη μουσουλμανική θρησκεία, εν μέρει με τη βία και εν μέρει εθελοντικά.
Παρ' όλα αυτά, μια τέτοια ιστορική εξέλιξη τελικά κατέστησε τους Μουσουλμάνους Αλβανούς πιο πιστούς και αξιόπιστους Οθωμανούς υπηκόους, γεγονός που τους παρείχε μια προνομιακή θέση σε σχέση με τον χριστιανικό πληθυσμό, τους Ελληνορθόδοξους και τους Ρωμαιοκαθολικούς. Στις επόμενες παραγράφους, θα παρουσιαστεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Στις αρχές του 20ού αιώνα , ο αναγκαστικός προσηλυτισμός των Σέρβων του Κοσσυφοπεδίου-Μετοχίων ενισχύθηκε. Οι Σέρβοι από την περιοχή Κοσσυφοπεδίου-Μετοχίων παραπονέθηκαν στο ρωσικό προξενείο στην Πρίστινα και ζήτησαν βοήθεια από τη Ρωσία. Η τελευταία παρενέβη στην Οθωμανική Πόρτα στην Κωνσταντινούπολη και ο προσηλυτισμός διακόπηκε αμέσως. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα μια κατάσταση στην οποία, για παράδειγμα, το μισό χωριό ήταν Σερβικό και το μισό Αλβανικό, αν και ολόκληρο το χωριό ήταν στην πραγματικότητα Σερβικής καταγωγής. Ακόμα και μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρχαν αλβανικές οικογένειες όπου οι παππούδες τους δεν μιλούσαν αλβανικά, αλλά μόνο Σερβικά.[6] Ωστόσο, ο ισχυρότερος και πιο επιτυχημένος αλβανισμός των Σέρβων του Κοσσυφοπεδίου έγινε τον 19ο αιώνα .
Τα απομεινάρια αυτής της μετατόπισης από μια σλαβική σε μια αλβανική εθνότητα εμφανίζονται μερικές φορές με παράξενα φαινόμενα. Πολλές τοιχογραφίες σε σερβικές ορθόδοξες εκκλησίες και μοναστήρια στο KosMet έχουν υποστεί ζημιές με έναν παράξενο τρόπο. Συγκεκριμένα, τα μάτια αγίων και Σέρβων βασιλιάδων (δωρητών) έχουν σκαφτεί. Οι μελετητές το έχουν ερμηνεύσει αυτό ως περιπτώσεις αγριότητας και βανδαλισμού των μουσουλμάνων Αλβανών, αλλά η πιο βαθιά εξήγηση της περίπτωσης είναι πολύ πιο λεπτή.[7] Πιστεύεται ευρέως από τον απλό κόσμο ότι το πλαστικό από τα μάτια των αγίων θα μπορούσε να βοηθήσει στη θεραπεία της τύφλωσης. Αλλά, ταυτόχρονα, οι αληθινοί πιστοί δεν θα διέπρατταν ποτέ τέτοιες πράξεις πρωτογονισμού σε ιερούς τόπους. Μόνο όσοι πιστεύουν στη μαγική δύναμη των ματιών της τοιχογραφίας, αλλά δεν είναι αφοσιωμένοι στην αρμόδια εκκλησία, τολμούν να διαπράξουν μια τέτοια δεισιδαιμονία, βλάσφημο έγκλημα. Αυτοί είναι πιθανώς πρόσφατοι μουσουλμάνοι προσήλυτοι, πρώην χριστιανοί ορθόδοξοι Σέρβοι, αλλά, ωστόσο, δεν μπορούν να αποκλειστούν και οι περιπτώσεις αλβανικής εμπλοκής στην υπόθεση. Οι Αλβανοί, οι οποίοι προσηλυτίστηκαν από τον Χριστιανισμό δεκαετίες και ακόμη και αιώνες πριν (από τον 15ο αιώνα ), διατηρούν ακόμα τη μνήμη της προηγούμενης πίστης τους, ως ένα είδος αρχέτυπου.[8]
Η κατάσταση που μόλις περιγράφηκε παραπάνω μοιάζει με την περίπτωση των Κροατών και την προσπάθειά τους να σχηματίσουν ένα αξιοσέβαστο έθνος. Κατά τη διάρκεια του λεγόμενου Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας, μιας μαριονέτας ναζιστικής-φασιστικής κατασκευής κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οι Κροατοβόσνιοι ναζιστές-φασίστες εθνικιστές Ουστάσι είχαν ένα σχέδιο για το πώς να ενισχύσουν το κροατικό έθνος και ένα κράτος της Μεγάλης Κροατίας. Το σχέδιο συνίστατο, όπως το έθεσε ο Δρ. Μίλε Μπούντακ , Υπουργός Θρησκευμάτων και Παιδείας του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας, στη μεταστροφή του ενός τρίτου των Σέρβων στην Ρωμαιοκαθολική πίστη (ως προκαταρκτικό στάδιο της πλήρους κροατοποίησης),[9] στο ένα τρίτο θα εξοριζόταν από την Κροατία και στο ένα τρίτο θα εξοντωνόταν (στην πραγματικότητα, με τον πιο βάναυσο τρόπο).[10] Στην πράξη, το σχέδιο έχει υλοποιηθεί με σημαντική επιτυχία.[11]
Η πολιτική των Αλβανών στο KosMet ακολούθησε πιστά αυτές τις τακτικές των Κροατοβόσνιων Ουστάσι κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, ειδικά κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όταν το μεγαλύτερο μέρος του KosMet ήταν μέρος της Μεγάλης Αλβανίας, προστατευόμενο αρχικά από τη φασιστική Ιταλία και από τον Σεπτέμβριο του 1943 από τη ναζιστική Γερμανία.[12] Η ειρωνεία αυτής της επιχείρησης ήταν ότι πολλά από τα Σέρβικα θύματα της σφαγής και της βίας των Ουστάσι ήταν, στην πραγματικότητα, απόγονοι των Σέρβων που διέφυγαν από το KosMet πριν από αιώνες και εγκαταστάθηκαν στα Δυτικά Βαλκάνια, στο έδαφος της Αυστριακής Αυτοκρατορίας, με πολλά εκκλησιαστικά-εθνικά προνόμια που τους είχαν παραχωρηθεί από τις αυστριακές αρχές.[13] Και όταν το 1995 μια κροατική νεοουστάσικη κυβέρνηση εξόρισε τους Σέρβους της Κροατίας, περίπου 250.000 από αυτούς, από την Κροατία,[14] έφτασαν ξανά στη Σερβία. Η συντριπτική πλειοψηφία τους εγκαταστάθηκε στη Βοϊβοντίνα, ένας μικρότερος αριθμός στην Κεντρική Σερβία και ένα μικρό μέρος στο Κοσσυφοπέδιο-Μετόχια. Η αντίδραση των ντόπιων Αλβανών ήταν τόσο βίαιη, που σχεδόν όλοι οι πρόσφυγες έπρεπε να αποσυρθούν από την επαρχία Κως-Μετ και να εγκατασταθούν κάπου αλλού στην Κεντρική Σερβία.
Γλώσσα
Η αλβανική γλώσσα φαίνεται να αποτελεί ξεχωριστό μέρος της ινδοευρωπαϊκής οικογένειας, ως ένας από τους ανατολικούς κλάδους, μαζί με τις ινδοϊρανικές, αρμενικές και βαλτο-σλαβικές γλώσσες (η ομάδα Satem ).[15] Έχει δύο διαλέκτους, την Γκέγκα (που ομιλείται στη Βόρεια Αλβανία) και την Τοσκική (που χρησιμοποιείται στην Κεντρική και Νότια Αλβανία). Είναι ένα μείγμα μιας αυθεντικής γλώσσας και των αλλοιωμένων λατινικών, ιταλικών, τουρκικών και σλαβικών (κυρίως σερβικών). Οι ισχυρισμοί των Αλβανών εθνικιστών ότι η γλώσσα τους προέρχεται απευθείας από την αρχαία ιλλυρική δεν έχουν ποτέ υποστηριχθεί από κατάλληλα γλωσσολογικά στοιχεία. Όπως το έθεσε ο Βρετανός γλωσσολόγος Πότερ:
«Κάποιοι θα το συσχέτιζαν με την εξαφανισμένη Ιλλυρική, αλλά με αυτόν τον τρόπο προχωρούν από το λιγότερο γνωστό στο άγνωστο. Όπως έχει παρατηρήσει μερικές φορές με οξυδέρκεια ο Αντρέ Μαρτινέ, οι μοντέρνοι ερευνητές της Πρωτοϊνδοευρωπαϊκής γλώσσας προτιμούν είτε την Ιλλυρική είτε τη λαρυγγική, και εμείς γνωρίζουμε πολύ λίγα για την καθεμία. Η Αλβανική γλώσσα έχει δύο διαλέκτους: την Γκεγκική στο βορρά και την Τοσκική στο νότο. Ως αποτέλεσμα της διαδοχικής κυριαρχίας από Βενετούς και Τούρκους, το λεξιλόγιό της είναι ανάμεικτο. Δυστυχώς, γνωρίζουμε λίγα για την ιστορία της, επειδή, εκτός από τα νομικά έγγραφα, δεν έχει διασωθεί καμία λογοτεχνία παλαιότερη από τον δέκατο έβδομο αιώνα.»
Από αυτή την άποψη, η αλβανική γλώσσα παρουσιάζει μια έντονη αντίθεση με την ελληνική ή ελληνιστική, η οποία ανταγωνίζεται τα χεττιτικά και τα σανσκριτικά για την αρχαιότερη από όλες τις ινδοευρωπαϊκές γλώσσες. Η πρόσφατη αποκρυπτογράφηση της μυκηναϊκής γραφής της Γραμμικής Β έχει προηγηθεί των αρχών της ελληνικής γλώσσας κατά τρεις αιώνες πίσω, σε μια εποχή πολύ πριν από την άλωση της Τροίας (1183 π.Χ.), την οποία περιγράφει ο Όμηρος στην Ιλιάδα του.
Δεδομένου ότι οι αρχαίοι Ιλλυριοί δεν άφησαν ποτέ κανένα ίχνος γραμματισμού, η γλώσσα τους φαίνεται εντελώς άγνωστη. Ο ισχυρισμός των σύγχρονων Αλβανών ότι κληρονόμησαν την ιλλυρική γλώσσα δεν μπορεί ούτε να αποδειχθεί ούτε να διαψευσθεί. Δεν μπορεί επομένως να έχει επιστημονικό χαρακτήρα, καθώς δεν πληροί το βασικό κριτήριο της πλαστογραφίας, με την έννοια του Ποππερίου. Εδώ, το απόσπασμα ενός άλλου (Αλβανού) συγγραφέα επί του θέματος είναι:[16]
«Η εικόνα που σχηματίζει η αλβανική επιστήμη για την πρώιμη ιστορία του έθνους τους είναι απλοποιημένη, άκριτη και φαίνεται επινοημένη. Οι γλωσσικές αποδείξεις για την ιλλυροαλβανική συγγένεια σχεδόν απουσιάζουν.»
Τα σχόλια του Πότερ προκλήθηκαν από διάφορες υποθέσεις που διατύπωσαν ορισμένοι Δυτικοί συγγραφείς. Έτσι, ο Αυστριακός φιλόλογος στα τέλη του 19ου αιώνα , Γκούσταβ Μέγιερ, υποστήριξε ότι η σύγχρονη αλβανική γλώσσα ήταν μια διάλεκτος της ιλλυρικής γλώσσας, πιο συγκεκριμένα, η τελευταία της εξέλιξη. Από μια υπόθεση στη θεωρία, υπάρχει μόνο ένα βήμα, το οποίο οι σύγχρονοι Αλβανοί εθνικιστές ήταν έτοιμοι να κάνουν, γλωσσολόγοι ή μη γλωσσολόγοι. Αν κάποιος μπορεί να εκτιμήσει το κίνητρο των Αλβανών εθνικιστών να προβάλουν τη νεοσύστατη επίγνωση της εθνικής αλβανικής ταυτότητας, παρόμοιοι ισχυρισμοί από μη Αλβανούς συγγραφείς δεν μπορούν να θεωρηθούν πνευματικές υπερβολές. Έτσι, ο ζηλωτής Γιουγκοσλάβος κομμουνιστής ηγέτης, Μαυροβούνιος Μίλοβαν Τζίλας [17] έγραψε:
«Οι Αλβανοί είναι ο αρχαιότερος βαλκανικός λαός - παλαιότεροι από τους Σλάβους, ακόμη και από τους αρχαίους Έλληνες».
Ωστόσο, αν αυτά τα λόγια ενός από τους Μαυροβούνιους, οι οποίοι θεωρούν τους Αλβανούς ιλλυρικής καταγωγής, μπορούν να ερμηνευθούν ως ισχυρισμοί για την αρχαιότητά τους, η θέση που οφείλεται στον Αντρέ Μαρλό, ο οποίος έγραψε: «Η Αθήνα ήταν, δυστυχώς, μόνο ένα αλβανικό χωριό»,[18] είχε σίγουρα διαφορετική λογική. Ο συγγραφέας μπορεί να είχε την πρόθεση να σοκάρει τους αναγνώστες, όπως επιβεβαιώνει κάθε τίτλος του βιβλίου του, αλλά θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί πιο σοβαρά κίνητρα, έστω και υποσυνείδητα. Η Αθήνα σήμαινε κάτι για τον ευρωπαϊκό (και τον παγκόσμιο) πολιτισμό και την κουλτούρα, κάτι που ενοχλούσε ορισμένους χριστιανούς διανοούμενους, ιδίως τους θρησκευόμενους. Η ιδέα μιας αναλφάβητης βαλκανικής φυλής ως πρόγονου του ευρωπαϊκού πολιτισμού[19] δεν θα μπορούσε να είναι πιο κυνική (και υπερβολική εν προκειμένω), αν και δεν μπορεί κανείς να αποκλείσει την πιθανότητα αυτοειρωνείας.[20]
Το πρόβλημα είναι ότι στα χέρια απογοητευμένων διανοουμένων, αυτές οι σπατάλες λαμβάνονται σοβαρά υπόψη. Αν οι Αλβανοί είναι απόγονοι των αρχαίων Ιλλυριών των Βαλκανίων, γιατί όχι και κάποιων ακόμη αρχαιότερων κατοίκων της Βαλκανικής Χερσονήσου; Δεδομένου ότι γενικά πιστεύεται ότι ο αρχαιότερος βαλκανικός λαός ήταν οι Πελασγοί, ορισμένοι Αλβανοί συγγραφείς διατύπωσαν τη θέση ότι τόσο οι Ιλλυριοί όσο και οι σύγχρονοι Αλβανοί κατάγονται από αυτούς. Αυτός ο ισχυρισμός ταιριάζει απόλυτα με την εικασία του A. Marlaux (sic) για την Αθήνα, καθώς ορισμένοι μελετητές πιστεύουν ότι οι Αθηναίοι είχαν πελασγικό αίμα, καθώς οι τελευταίοι ήταν ο ιθαγενής πληθυσμός της Αττικής.[21]
Η αλβανική «αναδρομική αισιοδοξία», όπως περιγράφεται παραπάνω, δεν είναι καθόλου ένα μοναδικό αλβανικό φαινόμενο. Είδαμε παραπάνω για το ίδιο κροατικό «πρόγραμμα» του κροατο-ιλλυρικού κινήματος στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα . Με παρόμοιο τρόπο, ορισμένοι Σέρβοι εθνικιστές συγγραφείς υποστήριξαν την σερβική εθνική αρχαιότητα. Το βιβλίο με τίτλο « Οι Σέρβοι: Οι Αρχαιότεροι Λαοί» ήταν άφθονο κατά την εποχή του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, αλλά γνώρισε την αναγέννησή του μετά το 1999.[22] Ένας συγγραφέας από το Σικάγο, ο Δρ. Γιόβαν Ντερέτιτς (που δεν πρέπει να συγχέεται με τον καθηγητή Γιόβαν Ντερέτιτς από το Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου) ισχυρίστηκε στο βιβλίο του για το ίδιο θέμα ότι οι εθνοτικοί Σέρβοι ήταν, στην πραγματικότητα, η επίλεκτη δύναμη στον μακεδονικό στρατό του Μεγάλου Αλεξάνδρου και επομένως υπεύθυνοι για τη νικηφόρα κατάκτηση του κόσμου.[23] Η λογική όλων αυτών των ισχυρισμών ήταν η παρατηρούμενη ομοιότητα μεταξύ των σύγχρονων σερβικών και των αρχαίων λεξικών, όπως τα ελληνικά, τα σανσκριτικά κ.λπ. Αλλά όλα αυτά φαίνονται μέτρια σε σύγκριση με τις φαντασιώσεις ορισμένων Αλβανών συγγραφέων. Σύμφωνα με αυτούς, ο ίδιος ο Μέγας Αλέξανδρος και οι Μακεδόνες του ήταν Ιλλυριοί και, επομένως, αυτόματα Αλβανοί. Η Αφροδίτη δεν γλίτωσε καμία από αυτές (το όνομά της εμφανίζεται σε συμφωνία με τα αλβανικά mirdita , Drita, κ.λπ.). Γενικά, το παρελθόν φαίνεται πολύ ευημερούν για ορισμένους Αλβανούς από αυτή την άποψη.
Η υπόθεση της ιλλυρικής καταγωγής των σύγχρονων Αλβανών έχει αμφισβητηθεί σοβαρά από διάφορους σύγχρονους συγγραφείς, ιδίως γλωσσολόγους. Η πιο πειστική από τις εναλλακτικές υποθέσεις ήταν αυτή της δακικής εθνικής καταγωγής των σύγχρονων Αλβανών. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, οι πρόγονοι των Αλβανών ήρθαν στη σημερινή Αλβανία από τη Ρωμαϊκή Επαρχία της Άνω Μοισίας (σημερινή Σερβία), που βρίσκεται γύρω από τον ποταμό Μοράβα, γύρω στο 1000 π.Χ. Στην αρχαιότητα, αυτή η περιοχή ήταν η ζώνη της δακικής εθνότητας. Ως εκ τούτου, οι σύγχρονοι Αλβανοί μπορεί να είναι δακικής, αλλά όχι ιλλυρικής καταγωγής. Η γλωσσική υποστήριξη αυτής της υπόθεσης προέρχεται από την ορολογία της αλβανικής γλώσσας που αναφέρεται σε παράκτιους όρους, οι οποίοι δανείζονται από τους γύρω λαούς, μαρτυρώντας ότι οι Αλβανοί δεν ήταν αρχικά παράκτιοι λαοί (όπως οι Δάκες δεν ήταν, αλλά οι Ιλλυριοί ήταν).[24]
Η ίδια λογική ισχύει και για τους Νότιους Σλάβους, οι οποίοι δανείστηκαν περισσότερα (για τη θάλασσα) από τα λατινικά ( mare ), vino επίσης για το κρασί, κ.λπ. Όσον αφορά την ελληνική γλώσσα, αποδεικνύεται ότι, παραδόξως, υπάρχουν λίγες αρχαίες ελληνικές δανεισμένες λέξεις στη σύγχρονη αλβανική γλώσσα. Ως εκ τούτου, η αρχική πατρίδα των Αλβανών θα πρέπει να αναζητηθεί στη σημερινή Ρουμανία ή Σερβία. Σύμφωνα με ορισμένες έρευνες, η σύγχρονη αλβανική γλώσσα είναι μια ημι-ρωμαϊσμένη δακικο-μοισιακή γλώσσα, όπως ακριβώς η ρουμανική γλώσσα είναι ρωμαϊσμένη δακικο-μοισιακή γλώσσα.
Γιατί είναι τόσο σημαντικό να πειστεί ο κόσμος ότι η σημερινή αλβανική γλώσσα είναι η ιλλυρική ή τουλάχιστον προέρχεται από αυτήν; Όπως είναι γνωστό, ολόκληρη η βαλκανική διναρική περιοχή φαίνεται να είναι ιλλυρικής προέλευσης, τουλάχιστον σε μεγάλο μέρος της. Δεδομένου ότι οι αρχαίοι Ιλλυριοί ήταν εξαπλωμένοι σε μια τεράστια περιοχή των σημερινών Δυτικών Βαλκανίων, δεν είναι μόνο οι Αλβανοί που μπορούν να διεκδικήσουν την ιδιότητα του «αυτόχθονου πληθυσμού». Υπάρχει, ωστόσο, μια διαφορά μεταξύ των σλαβόφωνων και των αλβανόφωνων διναροειδών από αυτή την άποψη. Στην πρώτη, επικράτησε το σλαβικό στοιχείο, ενώ στη δεύτερη, η αλβανική γλώσσα παραμένει διακριτή από τους γύρω λαούς. Η κατάσταση φαίνεται παρόμοια με την περίπτωση των Βάσκων, των οποίων η γλώσσα είναι μοναδική στην Ευρώπη[25] (και όχι μόνο), καθώς η γεωργιανή αποδεικνύεται μια μοναδική γλώσσα στην ήπειρο της Ευρασίας.[26]
Όσον αφορά τον ίδιο τον όρο Ιλλυρικοί , θα πρέπει να σημειωθεί ότι κατά την εποχή του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284-305) ολόκληρη η Δυτική Βαλκανική περιοχή ήταν οργανωμένη ως Praefectura Illyricum. Κυρίως λόγω αυτής της διοικητικής ονομασίας διατηρήθηκε ο όρος Ιλλυριοί και δόθηκε στους ανθρώπους που ζούσαν εκεί, συμπεριλαμβανομένων των Νότιων Σλάβων και των Αλβανών.[27] Αυτό το όνομα εξαφανίστηκε τον 7ο αιώνα, κατά την εποχή της επιστροφής των Σλάβων στα Βαλκάνια από τη Βορειοανατολική Ευρώπη. Όσο για τον όρο Αλβανός , σύμφωνα με τις επίσημες φιλοαλβανικές μελέτες Αλβανολογίας, προήλθε από το όνομα μιας από τις ιλλυρικές φυλές Albanoi , το οποίο στη συνέχεια αποδόθηκε σε όλες τις ιλλυρικές φυλές, αλλά, ουσιαστικά, το όνομα αυτής της ιλλυρικής φυλής και η ίδια η φυλή δεν έχουν αποδεδειγμένες συνδέσεις με τους Αλβανούς που κατάγονται από τον Καύκασο. Η αλβανική γλώσσα, ως ομιλούμενη γλώσσα, αναφέρθηκε για πρώτη φορά σε ένα χειρόγραφο από το Ντουμπρόβνικ, ως lingua albanesesca , μόλις το 1285. Ορισμένες βυζαντινές πηγές του 13ου αιώνα ονόμαζαν την περιοχή μεταξύ του ποταμού Ντριμ και της λίμνης Σκόδρας Αρμπάνον (Arber). Τόσο οι Τούρκοι όσο και οι Σέρβοι ονόμαζαν τους κατοίκους της Αλβανίας Αρμπάνασι . Όσο για τους Αλβανούς, αυτοαποκαλούνταν, πριν υποταχθούν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία τον 15ο αιώνα, Αρμπένες/Αρμπένες.
.
Καύκασος Αλβανία μέχρι το 387 μ.Χ.
Είτε η αλβανική γλώσσα συνδέεται με την ιλλυρική είτε όχι, το γεγονός ότι είναι εντελώς ακατανόητη για άλλους γειτονικούς (και μη) λαούς έχει οδηγήσει σε περαιτέρω απομόνωση αυτής της ορεινής κοινότητας. Αυτή η απομόνωση έχει τονίσει περαιτέρω τη διατήρηση του παραδοσιακού κοινωνικού χαρακτήρα των αλβανόφωνων ορεσίβιων. Αξίζει να αναφερθεί εδώ ότι η διάλεκτός τους, η (βόρεια) Γκεγκική, είναι κατανοητή από τους υπόλοιπους Αλβανούς, οι οποίοι μιλούν (νότια) Τοσκική, αλλά με δυσκολίες.[28]
Η μοναδικότητα της αλβανικής γλώσσας έχει προωθήσει τουλάχιστον δύο χαρακτηριστικά αυτού του πληθυσμού:
- Δεδομένου ότι πολύ λίγοι άνθρωποι εκτός της αλβανικής κοινότητας ήταν έτοιμοι να μάθουν την αλβανική γλώσσα, η επικοινωνία με τον έξω κόσμο έπρεπε να γίνεται μέσω εκείνων των Αλβανών που μιλούσαν άλλες γλώσσες, όπως σερβικά, ελληνικά, ιταλικά κ.λπ. Αυτό έδινε στους Αλβανούς το πλεονέκτημα να κατέχουν «έναν μυστικό κώδικα», ο οποίος σε ορισμένες υποθέσεις, όπως το λαθρεμπόριο, οι δραστηριότητες που μοιάζουν με μαφία, τα πολιτικά κινήματα κ.λπ., αποδείχθηκε κρίσιμης σημασίας. Εν μέρει σε αυτό το πλαίσιο η αλβανική μαφία φαίνεται τόσο αποτελεσματική και σχεδόν αδύνατο να εξουδετερωθεί. Ανταγωνίζεται με επιτυχία την ιταλική μαφία, την κινεζική και άλλες οργανώσεις οργανωμένου εγκλήματος.[29]
- Το άλλο σημαντικό χαρακτηριστικό που απαιτείται για να είναι η μαφία άθραυστη είναι η γενεαλογική γραμμή των μελών μιας μαφιόζικης μονάδας. Αυτή η προϋπόθεση έχει παρασχεθεί επαρκώς από την οργάνωση fis (φυλής) της αλβανικής κοινότητας. Μια fis μπορεί να αποτελείται από εκατό μέλη, τα οποία μπορούν να προμηθεύσουν δεκάδες όπλα και ναρκωτικά και λαθρέμπορους όπλων, εμπόρους ναρκωτικών κ.λπ. Μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους ελεύθερα, χωρίς φόβο ότι η επιχείρηση θα καταρρεύσει. Είναι αλήθεια ότι μια παρόμοια κατάσταση εμφανίζεται και μεταξύ των Σικελών του ίδιου επαγγέλματος, αλλά οι Ιταλοί έχουν ενσωματωθεί πλήρως στην αμερικανική κοινωνία και πολλά από τα μέλη του FBI είναι ιταλικής καταγωγής.
Αν παρατηρήσουμε ότι αυτή η εγκληματική δραστηριότητα συνδέεται σχεδόν αναπόφευκτα με πολιτικούς στόχους και, ως εκ τούτου, έχει μια πρόσοψη πατριωτισμού, τότε η εσωτερικότητα της μαφιόζικης οργάνωσης της αλβανικής διασποράς φαίνεται αρκετά «φυσική» και «κατανοητή» με τελικό στόχο την υλοποίηση του προγράμματος της Ένωσης του Πρίζρεν του 1878 - μια Μεγάλη Αλβανία (εθνοκάθαρη από όλους τους μη Αλβανούς).[30]
*
Κάντε κλικ στο κουμπί κοινοποίησης παρακάτω για να στείλετε/προωθήσετε αυτό το άρθρο μέσω email. Ακολουθήστε μας στο Instagram και στο X και εγγραφείτε στο κανάλι μας στο Telegram . Μη διστάσετε να αναδημοσιεύσετε άρθρα της Global Research με την κατάλληλη αναφορά.
Ο Δρ. Vladislav B. Sotirović είναι πρώην καθηγητής πανεπιστημίου στο Βίλνιους της Λιθουανίας. Είναι ερευνητής στο Κέντρο Γεωστρατηγικών Σπουδών. Είναι τακτικός συνεργάτης στο Global Research.
Σημειώσεις
[1] Αρκετές γραπτές ιστορικές πηγές από διαφορετικά πολιτισμικά περιβάλλοντα (βυζαντινές, αραβικές...) αναφέρουν σαφώς ότι οι Αλβανοί έφτασαν στα Βαλκάνια το έτος 1043 από την Ανατολική Σικελία και ότι ο αρχικός τόπος κατοικίας των Αλβανών ήταν η Αλβανία του Καυκάσου, η οποία αναφέρεται σε αρκετές αρχαίες πηγές ως ανεξάρτητο κράτος με τους ηγεμόνες της.
Η Αλβανία του Καυκάσου γειτνίαζε με την Κασπία Θάλασσα, τη Μηδία, την Ιβηρία, την Αρμενία και την Ασιατική Σαρματία. Η πιο σημαντική πηγή στην οποία αναφέρεται ότι οι Αλβανοί των Βαλκανίων ήρθαν από την Ανατολική Σικελία το 1043 είναι ο Βυζαντινός ιστορικός Μιχαήλ Αταλιώτα [M. Ataliota, Corpus Scriptorum Historiae Byzantine , Βόννη: Weber, 1853, 18]. Αυτό το ιστορικό γεγονός αναγνωρίζεται και από ορισμένους Αλβανούς ιστορικούς όπως ο Stefang Pollo και ο Arben Puto [S. Pollo, A. Puto, The History of Albania , Λονδίνο-Βοστώνη-Hebley: Routledge & Kegan, 1981, 37].
[2] Για τις εναλλακτικές προσφορές, όπως αυτή της Δακίας, βλ. για παράδειγμα στο [VB Sotirović, «Η θεμελιώδης εσφαλμένη αντίληψη της βαλκανικής εθνολογίας: Η «Ιλλυρική» θεωρία της αλβανικής εθνογένεσης», American Hellenic Institute Foundation Policy Journal , Τόμος 9, Άνοιξη 2018, 1-12, διαδικτυακά: http://www.ahifworld.org/journal-issues/volume-9-winter-2017-2018].
[3] Σχετικά με τους Ιλλυριούς, βλέπε περισσότερα στο [Stipčević A., Κάθε ιστορία για τα Βαλκάνια αρχίζει με τους Ιλλυριούς , Πρίστινα, 1985].
[4] Σχετικά με την φιλοαλβανική ιστορία της Αλβανίας, βλ. στο [N. Costa, Albania: A European Enigma , Νέα Υόρκη, 1995].
[5] Οι Αλβανοί του Κοσσυφοπεδίου ανακήρυξαν την ανεξαρτησία αυτής της αυτόνομης επαρχίας της Σερβίας τον Φεβρουάριο του 2008. Για την ανεξαρτησία του Κοσσυφοπεδίου, βλέπε περισσότερα στο [Ν. Γιαννόπουλος, Μια Κριτική Επισκόπηση της Οικοδόμησης του Κράτους: Η Περίπτωση του Κοσσυφοπεδίου , Ιδιωτική Έκδοση, 2018].
[6] Οι εξισλαμισμένοι και αλβανισμένοι Σέρβοι του KosMet (πρώην χριστιανοί ορθόδοξοι) ονομάζονται Arnatus. Υπολογίζεται ότι περίπου το 1/3 των σημερινών αλβανόφωνων στο KosMet είναι στην πραγματικότητα οι Αρναύτες [Д. Т. Батаковић, Косово и Метохија: Историја и идеја , Друго допуњено издање, Београд: Чигоја штампа, 2007, 31−52].
[7] Βλέπε, για παράδειγμα, την τοιχογραφία του Σέρβου βασιλιά Milutin στον προθάλαμο της εκκλησίας Bogorodica Ljeviška (το πρώτο μισό του 14ου αιώνα ) στο Prizren [М. Γιόβις, Κ. Радић, Српске земље и владари , Крушевац: Друштво за неговање историјских и уметничких вредности, 1990, 59].
[8] Για το φαινόμενο του Κρυπτοχριστιανισμού και τη διαδικασία της Αλβανοποίησης της ΚοσΜετ, βλ. Т. Батаковић, Косово и Метохија: Историја и ιδέα , Друго допуњено издање, Београд: Чигоја штампа, 2007, 46−52].
[9] Σχετικά με τον καθολικισμό των ορθόδοξων Σέρβων στην Κροατία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, βλ. στο [Δρ. Μ. Μπούλατζιτς, Εγκλήματα Γενοκτονίας των Ουστάσι. Ο Ρόλος του Βατικανού στη Διάλυση του Γιουγκοσλαβικού Κράτους. Η Αποστολή του Βατικανού στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας , Βελιγράδι: Υπουργείο Πληροφοριών της Δημοκρατίας της Σερβίας, 1993, 111-165].
[10] Ένας ελάχιστος αριθμός εξοντωμένων εθνοτικών Σέρβων στο έδαφος του Ανεξάρτητου Κράτους της Κροατίας από το καθεστώς των Ουστάσι είναι 500.000 [Ч. Антић, Српска ιστορία , Четврто издање, Београд: Vukotić Media, 2019, 270]. Είναι ένα γνωστό ανοιχτό μήνυμα του M. Budak προς τους Χριστιανούς Ορθόδοξους Σέρβους: «Ή υποκύψεις ή απομακρύνσου» [B. Petranović, Istorija Jugoslavije 1918−1988. Druga knjiga: Narodnooslobodilački rat i revolucija 1941−1945 , Beograd: NOLIT, 1988, 45].
[11] Σχετικά με την πολιτική εξόντωσης των Σέρβων από ένα κροατοβοσνιακό ναζιστικό-φασιστικό καθεστώς με σημαντική υποστήριξη από την Ρωμαιοκαθολική εκκλησία στο Ανεξάρτητο Κράτος της Κροατίας, βλ. στο [M. Aurelio Rivelli, L' Arcivescovo del genocidio , Μιλάνο: Kaos Edizioni, 1999.
[12] Εδώ, πρέπει να αναφερθεί η περίπτωση ενός Αλβανού πολιτικού ηγέτη από το KosMet, του Ali Shukria, του οποίου η μητρική γλώσσα ήταν η τουρκική και η τουρκική γλώσσα μιλούνταν στο σπίτι του, αλλά θεωρούσε τον εαυτό του ως Αλβανό. Ωστόσο, ιδεολογικά, η Μεγάλη Αλβανία του Β. Μουσολίνι θεμελιώθηκε σε μεγάλο βαθμό σε μια προπαγανδιστική-υπόθεση περί Ιλλυρικής καταγωγής των Βαλκανίων Αλβανών [Д. Т. Батаковић, Косово и Метохија у српско-арбанашким односима , Друго допуњено издање, Београд: Чигоја штампа, 2006].
[13] Σχετικά με αυτό το ζήτημα, δείτε περισσότερα στο [ Историја народа Југославије. Књига друга од почетка XVI до краја XVIII века , Београд: Просвета, 1960].
[14] J. Guskova, Istorija jugoslovenske krize (1990−2000) , II, Beograd: ИГАМ, 2003, 232−253.
[15] Οι δυτικοί κλάδοι αποτελούνται από τις ελληνικές, τις πλάγιες, τις κελτικές και τις γερμανικές γλώσσες (η ομάδα Centum ).
[16] Peter Bartl, Albanien, von Mittelalter bis zur Gegenwart, Regensburg: Verlag Friedrich Pustet, 1995.
[18] A. Marlaux, Anti-Memoires, Νέα Υόρκη, 1968, 33.
[19] Σχετικά με τον βαλκανικό πολιτισμό στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, βλ. στο [T. Stoianovich, Balkan Worlds: The First and Last Europe , Armonk, NY−London: England: ME Sharpe, 1994].
[20] Αξίζει να σημειωθεί εδώ, στο ίδιο πλαίσιο, η δήλωση ενός Βυζαντινού συγγραφέα, ο οποίος ισχυρίστηκε: «Οι Σέρβοι είναι ο αρχαιότερος λαός, είμαι απόλυτα βέβαιος γι' αυτό». Περιττό να πούμε ότι αυτή η δήλωση ήταν πολύ δημοφιλής μεταξύ ορισμένων Σέρβων μελετητών.
[21] Βλέπε, για παράδειγμα, [R. Graves, The Greek Myths, Harmondsworth: Penguin, 1966; G. Schwab, Die Schönsten Sagen des Klassischen Altertums , Leipzig−Weimar: Gustav Kiepenheuer Verlag].
[22] Αυτό είναι ένα βιβλίο που εκδόθηκε από Ph.D. κάτοχος διατριβής που την υπερασπίστηκε στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης στο Παρίσι [Δρ. Олга Луковић Пјановић, Срби… народ најстарији , I−II, Beograd, 1988].
[23] Αυτός ο ισχυρισμός βασίζεται στα γραπτά του ποιητή του μπαρόκ του Ντουμπρόβνικ Ivo Dživo Gundulić (1589−1638). Σχετικά με την ιστορική καταγωγή των Σέρβων, βλέπε στο [М. Милановић, Историјско порекло Срба , Друго допуњено и проширено издање, Београд: Вандалија, 2006].
[24] Ο δακικός όρος σημαίνει ληστής . Αυτός ο όρος χρησιμοποιείται πολύ συχνά στην αλβανική γλώσσα και μάλιστα μια αλβανική φυλή έχει ονομαστεί από αυτόν τον όρο.
[25] Σχετικά με τη βασκική γλώσσα, βλ. στο [A. Tovar, Μυθολογία και Ιδεολογία της Βασκικής Γλώσσας , Ρίνο, Νεβάδα: Κέντρο Βασκικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο της Νεβάδα, 2015].
[26] Σχετικά με τη γεωργιανή γλώσσα, βλ. στο [H. Lewis, A Traveler's Guide to the Georgian Language , Εδιμβούργο, Βιρτζίνια: American Friends of Georgia, Inc., 2013]. Η ιαπωνική γλώσσα είναι επίσης μοναδική, αν και έχει μεγάλη ομοιότητα με την κορεατική.
[27] Στη Βαλκανική Χερσόνησο περίπου το 400 μ.Χ., βλέπε τον χάρτη [Paul Robert Magocsi, Ιστορικός Άτλας της Κεντρικής Ευρώπης, Αναθεωρημένη και Εκτεταμένη Έκδοση, Σιάτλ: University of Washington Press, 2002, 7].
[28] Σχετικά με την καθομιλουμένη Αλβανική, βλέπε στο [I. Zymberi, Καθομιλουμένη Αλβανική , Λονδίνο−Νέα Υόρκη: Routledge, 2000].
[29] Σχετικά με το αλβανικό οργανωμένο έγκλημα, βλ. στο [J. Arsovska, Decoding Alban Organized Crime: Culture, Politics, and Globalization , Όκλαντ, Καλιφόρνια: University of California Press, 2015].
[30] Σχετικά με αυτό το ζήτημα, βλ. περισσότερα στο [V. Sotirović, Serbia, Montenegro and the “Albanian Question”, 1878−1912: A Greater Albania Between Balkan Nationalism & European Imperialism , LAP Lambert Academic Publishing, 2015].
Το Global Research είναι ένα μέσο ενημέρωσης που χρηματοδοτείται από αναγνώστες. Δεν δεχόμαστε καμία χρηματοδότηση από εταιρείες ή κυβερνήσεις. Βοηθήστε μας να παραμείνουμε στην επιφάνεια. Κάντε κλικ στην παρακάτω εικόνα για να κάνετε μια εφάπαξ ή επαναλαμβανόμενη δωρεά.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.