Πέμπτη, 26 Μαΐου 2016

Κωστής Παπαγιώργης: "Κάθε σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί παρά να είναι πρώην..."

Οι πρώην

Κωστής Παπαγιώργης*27 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014, 00:19
Εφόσον κάθε ωρίμανση βασίζεται στα σφάλματα της νεότητας –δηλαδή όχι μόνο της εφηβείας, αλλά και της αφέλειας εν γένει– η σοβαρότητα, όπως και αν την καταλάβουμε, έχει πάντα ένα αμφίβολο παρελθόν. Σαν τους αυτοδημιούργητους μεγιστάνες που ξεκίνησαν πένητες αλλά ευφάνταστοι, σαν τις ηρωίδες του Ντοστογιέφσκι που τρέφουν την ιταμή τους περηφάνια με την οργή για το ταπεινωμένο τους παρελθόν, υπάρχει κάποια σημαντική καμπή στη ζωή τους.
Προφανώς δεν ισχύουν γενικοί και απαράβατοι κανόνες. Είναι γνωστό ότι στα τέλη της ζωής του ο Πλάτων συνέγραψε τους «Νόμους», ήτοι ένα ρεαλιστικό κείμενο και άφησε σε χρυσή θήκη την «Πολιτεία». Επίσης ο Χούσερλ της ώριμης περιόδου θεωρούσε τη φαινομενολογία «χαμένο όνειρο». Αλλά υπάρχουν και οι περιπτώσεις του Χέγκλε και του Κίρκεγκωρ που βεβαιώνουν το αντίθετο. Ωστόσο, όπως κι αν δούμε το μάκρος μιας ζωής, σαν ενότητα ή σαν ρήξη, δεν πρόκειται ποτέ να βρούμε μιαν άξια του εαυτού της ωρίμανση, που να μην αναγνωρίζει –στο παρελθόν– μιαν εποχή πλάνης και ειρήσθω εν παρόδω κωμωδίας που αντιμετωπίζει τον εαυτό της στα σοβαρά. Η θεωρία, η δράση, η συγγραφή, κάθε λογής δραστηριότητα τέλος πάντων που αναμετράται με τη ζωή, για να εκδηλωθεί έχει ανάγκη ένα ποσοστό ζωτικής απειρίας. Διαφορετικά δυσκολεύει την αναπνοή και τον βηματισμό της.
Αυτή ακριβώς η αφέλεια, η οποία είναι ανορθόλογος παράγοντας άγνοιας, θυμικών ενορμήσεων, ασύνειδων διαθέσεων, θα γίνει κατά την ώριμη ηλικία το βήμα απ’ όπου κανείς κατακεραυνώνει τον εαυτό του. Όταν τα ανθρώπινα έργα αποτυγχάνουν, δηλαδή αυτοκατηγορούνται, έρχεται και η ώρα των πικρών, και γι’ αυτό ρεαλιστικών διαπιστώσεων. Κάθε σοβαρός άνθρωπος δεν μπορεί παρά να είναι πρώην. Πρώην μαρξιστής, πρώην φαινομενολόγος, πρώην σωτήρας της ανθρωπότητας, πρώην εθνικιστής κ.λπ. Ολόκληρος θρύλος υπάρχει για την απέχθεια που γεννούσε στον Ρεμπώ η σκέψη των νεανικών του σκαλαθυρμάτων. Για τη συγκατάβαση του Πάουντ έναντι στο ποιητικό του έργο και τη σκοτεινή παραγγελία του Κάφκα που υπαγόρευε το απλούστερο των πραγμάτων: Κάφτε τα!
Δεν έχει σημασία το γεγονός ότι κάποτε –τα χρόνια της πολλής δουλειάς και του λειψού ρεαλισμού– οι ίδιοι αυτοί άνθρωποι παθιάζονταν με πίστη και αυτοπεποίθηση. Η πλάνη γεννάει πάντα γόνιμες διαθέσεις και κοπιαστικές προσπάθειες. Και τα μεγάλα πάθη, όσο ευτελή κι αν είναι τα αποτελέσματά τους, είναι πολύτιμα διότι γεννούν μεγάλες μετάνοιες. Με άλλα λόγια, όποιον άνθρωπο κι αν συναντήσουμε με κάποιο ίχνος σοβαρότητας, αναγνωρίζουμε χαρακτηριστικά του πρώην. Ο μεγάλος χαρτοπαίκτης που σπατάλησε χρήμα, καρδιά, φιλίες και χρόνο για το πάθος του, έρχεται η στιγμή που καίει τα χέρια του, που κλείνει τις πόρτες, πετάει τις μάρκες, ξεχνάει τον κύκλο των συμπασχόντων και αποχωρεί. Ενδέχεται να ακούει για τις ολονυχτίες, τα μεγάλα κέρδη, τους άθλους αυτού ή εκείνου. Αλλά κινείται πλέον έξω από το δίχτυ. Άσχετο αν είναι πια κάτι παραπάνω ή κάτι παρακάτω από αυτό που ήταν, εκείνο που τον ενδιαφέρει είναι η απόσταση από το παρελθόν. Το νυν όπου κατοικεί τον ενδιαφέρει από το ένδοξο άλλοτε.
Η στρατιά των ανθρώπων που αισθάνονται καλά μόνο αν πλάι τους χάσκει κάποιο κενό, συνήθως ακολουθούν τον ίδιο δρόμο. Για κάποια εποχή πωλούν ακόμα και τα χρυσά δόντια της μάνας τους ικανοποιώντας το πάθος τους. Για κάποια άλλη εποχή, ζουν αναπολώντας και μετανοώντας. Ίσως έτσι αφτιασίδωτοι, καταγγέλλοντας ό,τι υπηρέτησαν (την εξυπνάδα, τις στρατηγικές, τον εγωτισμό και την πλεονεξία), να συνάπτουν καλύτερες σχέσεις με τη ζωή. Όσο για την πολυσυζητημένη μουτσούνα τους, όλοι σχεδόν, τη βρίσκουν όχι στο παρόν (όπου τους περιθάλπει η απραξία και η φρόνιμη ζωή), αλλά το παρελθόν της σπατάλης και της ανάλωσης.
Μπορεί κανείς να φανταστεί μια λέσχη απροσδιόριστων ορίων που να απαρτίζεται από διάφορους πρώην: θεωρητικοί που τώρα πια γιατρεύονται με τη σιωπή καθότι πια ξέρουν ότι γνώρισμα της ειλικρίνειας είναι η αυτοκαταγγελία. Άνθρωποι του πάθους που τώρα λυπούνται το οξυγόνο που ξόδεψαν κυνηγώντας ίσκιους. Πρώην μεγάλους εραστές και ερωμένες. Πρώην συγγραφείς που τώρα πια έχουν ως ύφος τον σεβασμό της λευκής σελίδας.
Μέσα σε μια παρόμοια λέσχη με ραγισμένες καρδιές και ψαλιδισμένες γλώσσες, ενδέχεται να βρει κανείς τους φίλους του.

*Ο Κωστής Παπαγιώργης (Κώστας Παπαγεωργίου) γεννήθηκε το 1947 στο Νεοχώρι Υπάτης Φθιώτιδας, όπου εργαζόταν ως δάσκαλος ο πατέρας του. Στη συνέχεια έζησε στην Παραλία τηςKύμης (1951-1960), στο Χαλάνδρι, και εν τέλει στα Εξάρχεια, όπου και διέμεινε μέχρι τον θάνατό του. Το 1966 πήγε στη Θεσσαλονίκη για σπουδές νομικής και παρέμεινε εκεί για ένα χρόνο. Αργότερα εγκαταστάθηκε στο Παρίσι για σπουδές φιλοσοφίας και παρέμεινε εκεί ώς το 1975. Παρακολούθησε μαθήματα φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της¨ Βανσέν¨ με καθηγητές, τους Ντελέζ, Λιοτάρ και Σατελέ. Δεν ολοκλήρωσε ούτε τις σπουδές νομικής ούτε αυτές της φιλοσοφίας. Το 1975 επέστρεψε οριστικά στην Αθήνα και επιδόθηκε στη μετάφραση φιλοσοφικών έργων, αλλά και τη συγγραφή δοκιμιακών κειμένων και βιβλίων. Εξέδωσε και το θεωρητικό περιοδικό «Χώρα». Υπήρξε στενός φίλος του Χρήστου Βακαλόπουλου, για τον οποίο έγραψε και το βιβλίο "Γειά σου Ασημάκη".
Είχε επίσης συνεργαστεί με εφημερίδες και περιοδικά, διατηρώντας κατά καιρούς στήλες στην εφημερίδα Επενδυτής, στο περιοδικόΑθηνόραμα, και στην εφημερίδα Lifo.
Το 2002 τιμήθηκε με το κρατικό λογοτεχνικό βραβείο μαρτυρίας - χρονικού για τον Κανέλλο Δεληγιάννη.
Ζούσε με τη γυναίκα του, Ράνια Σταθοπούλου. Πέθανε στις 21 Μαρτίου 2014.                                                                                  Έργα
Υπεραστικά - Αθήνα: Καστανιώτη, 2014 - 408 σ., ISBN: 978-960-03-5838-4
Περί μνήμης - Αθήνα: Καστανιώτη, 2009. - 360 σ., ISBN: 978-960-03-4825-5
Κέντρο δηλητηριάσεων - Αθήνα: Καστανιώτη, 2008. - 394 σ., ISBN: 960-03-4287-3
Τρία μουστάκια: Ψιχία μηδενισμού - Αθήνα: Καστανιώτη, 2006. - 197 σ., ISBN 960-03-4151
  • Εμμανουήλ Ξάνθος: Ο Φιλικός - Αθήνα: Καστανιώτη, 2005. - 277 σ., ISBN 960-03-3944-9
  • Τα γελαστά ζώα - Αθήνα: Καστανιώτη, 2004. - 225 σ., ISBN 960-03-3663-6
  • Τα καπάκια: Βαρνακιώτης, Καραϊσκάκης, Ανδρούτσος - Αθήνα: Καστανιώτη, 2003. - 290σ. ISBN 960-03-3470-6
  • Κανέλλος Δεληγιάννης - 3η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 2002. - 350 σ., ISBN 960-03-3180-4
  • Ο Χέγκελ και η γερμανική επανάσταση - Αθήνα: Καστανιώτη, 2000. - 185σ. • 22x11εκ., ISBN 960-03-2841-2
  • Σύνδρομο αγοραφοβίας - Αθήνα: Καστανιώτη, 1998. - 227 σ. , ISBN 960-03-2286-4
  • Santé: 15 συγγραφείς και ένα μυθικό τσιγάρο / Συλλογικό έργο: Νίκος Χουλιαράς, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Κωστής Παπαγιώργης, κ.ά. - 1η έκδ. - Αθήνα: Ύψιλον, 1998. - 135 σ., ISBN 960-7949-00-5
  • Η κόκκινη αλεπού. Οι ξυλοδαρμοί: Μισανθρωπίας προλεγόμενα. - 4η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1998. - 293 σ., ISBN 960-03-0813-6
  • Αλέξανδρος Αδαμαντίου Εμμανουήλ - 2η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1997. - 216 σ., ISBN 960-03-1914-6
  • Ίμερος και κλινοπάλη: Το πάθος της ζηλοτυπίας - 5η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1996. - 139 σ. , ISBN 960-03-0961-2
  • Λάδια ξίδια - Αθήνα: Καστανιώτη, 1996. - 208 σ., ISBN 960-03-1500-0
  • Ζώντες και τεθνεώτες - 3η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1995. - 117 σ., ISBN 960-03-0785-7
  • Σωκράτης, ο νομοθέτης που αυτοκτονεί Μια πολιτική ανάγνωση του πλατωνικού έργου του - 4η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1995. - 174σ. ISBN 960-03-0850-0 (βλ. 1η έκδοση το 1988 από τις εκδόσεις Εξάντας)
  • Γεια σου, Ασημάκη - 2η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1994. - 159 σ., ISBN 960-03-1128-5
  • Μυστικά της συμπάθειας - 2η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1994. - 212 σ., ISBN 960-03-1267-2
  • Η ομηρική μάχη - 2η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1993. - 318 σ., ISBN 960-03-1030-0
  • Τρία πορτρέτα / Συλλογικό έργο: Θανάσης Βαλτινός , Βασίλης Παπαβασιλείου , Κωστής Παπαγιώργης , Χρόνης Μπότσογλου, εικονογράφηση Χρόνης Μπότσογλου. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1991. - 55 σ., ISBN 960-03-0867-5 (τέσσερις αφηγήσεις πάνω στο θέμα του ζωγράφου και του μοντέλου: συμμετοχή του Κωστή Παπαγιώργη: «Τα πουλιά στο ακροθαλάσσι»)
  • Ντοστογιέφσκι - 2η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1990. - 385 σ. ISBN 960-03-0630-3
  • Περί μέθης - 3η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1990. - 174 σ., ISBN 960-03-0484-Χ
  • Σιαμαία και ετεροθαλή - 2η έκδ. - Αθήνα: Καστανιώτη, 1990. - 188 σ., ISBN 960-03-0485-8
  • Ο νομοθέτης που αυτοκτονεί: Μια πολιτική ανάγνωση του πλατωνικού έργου / Αθήνα: Εξάντας, 1988. - 223 σ. [Εξαντλημένο]
  • Περί μνήμης - Αθήνα: Καστανιώτης 2008
  • Κέντρο δηλητηριάσεων - Αθήνα: Καστανιώτης 2006

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου