Μαρξισμός και Κομφουκιανισμός: 
Η δημιουργική ιδεολογική σύζευξη της Κίνας
 

Όταν ο Μαρξ συνάντησε τον Κομφούκιο»: Στιγμιότυπο από εκλαϊκευτική ιδεολογική εκπομπή της κινεζικής τηλεόρασης, που συμβολίζει την προσπάθεια του Σι Τζινπίνγκ να συνθέσει τον Μαρξισμό με τον παραδοσιακό Κομφουκιανισμό στο πλαίσιο του σύγχρονου «Σοσιαλισμού με Κινεζικά Χαρακτηριστικά».

Η σύγχρονη ιδεολογική στρατηγική της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, γνωστή ως «Η Δεύτερη Ενοποίηση», επιχειρεί τη συστηματική σύζευξη της μαρξιστικής θεωρίας με τον παραδοσιακό κομφουκιανισμό, λειτουργώντας ως πολιτισμικό και θεσμικό αντίβαρο στη δυτική ηγεμονία.
Η θεωρία αυτή, την οποία αναλύει εκτενώς στα πρόσφατα κείμενά του ο πρόεδρος της χώρας, Σι Τζινπίνγκ, αποτελεί το ιδεολογικό θεμέλιο μιας εναλλακτικής πρότασης για μιαν άλλου είδους παγκόσμια διακυβέρνηση ισότιμων, ανεξάρτητων κρατών,  διεθνούς ειρήνης και αμοιβαία επωφελούς συνεργασίας των λαών.

Η Ιστορική Διαδρομή των "Δύο Ενοποιήσεων"

Η εξέλιξη της σύγχρονης κινεζικής πολιτικής σκέψης δομείται σε δύο διακριτές αλλά αλληλένδετες φάσεις:

• Η Πρώτη Ενοποίηση: Αφορούσε την πρακτική προσαρμογή του Μαρξισμού στις υλικές, οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες της Κίνας κατά τον 20ό αιώνα. Η διαδικασία αυτή, γνωστή ως «Σοσιαλισμός με κινεζικά χαρακτηριστικά», επέτρεψε τη ραγδαία οικονομική ανάπτυξη και την εξάλειψη της μαζικής φτώχειας, διατηρώντας ένα αυτόνομο μοντέλο διακυβέρνησης.
• Η Δεύτερη Ενοποίηση: Αποτελεί τη σύγχρονη, βαθύτερη φάση της κρατικής θεωρίας.
  Το πεδίο αναφοράς μετατοπίζεται από την καθαρή οικονομία στο πνευματικό και πολιτισμικό επίπεδο. Ο Μαρξισμός δεν προσεγγίζεται πλέον ως ένα εισαγόμενο δυτικό δόγμα, αλλά ως μια θεωρία που ταυτίζεται δομικά με τις πανάρχαιες αξίες της κλασικής κινεζικής φιλοσοφίας.

Τα Σημεία Τομής Μαρξισμού και Κομφουκιανισμού

Η ιδεολογική αυτή σύζευξη βασίζεται στην ανάδειξη κοινών εννοιών που προϋπήρχαν στον ανατολικό πολιτισμό:

1. Η Μεγάλη Αρμονία (Datong): Η σοσιαλιστική επιδίωξη για κοινωνική δικαιοσύνη και κατάργηση της εκμετάλλευσης ταυτίζεται με την παραδοσιακή κομφουκιανή αντίληψη μιας κοινωνίας ισότητας, όπου ο πλούτος της γης λειτουργεί προς όφελος του κοινού καλού.
2. Η Προτεραιότητα της Συλλογικότητας: Τόσο η μαρξιστική θεωρία όσο και η κλασική κινεζική κουλτούρα αντιτίθενται στον απόλυτο ατομικισμό, θέτοντας τη σταθερότητα και την ευημερία του κοινωνικού συνόλου πάνω από το ιδιωτικό κέρδος.

Η Πολιτισμική Συνέχεια ως Ασπίδα Αυτονομίας

Σύμφωνα με τις επίσημες κρατικές αναλύσεις, ο πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ επισημαίνει ότι η διαδικασία αυτή αποτελεί μια ουσιαστική απελευθέρωση της πολιτικής σκέψης, καθώς επιτρέπει την αξιοποίηση του πνευματικού πλούτου του παραδοσιακού κινεζικού πολιτισμού για την οικοδόμηση του σύγχρονου σοσιαλισμού. Η επίσημη γραμμή τονίζει ότι η αδιάσπαστη συνέχεια του κινεζικού πολιτισμού ανά τους αιώνες αποτελεί τη βασική δικλείδα ασφαλείας, ώστε η χώρα να αναπτύσσεται αυτόνομα, χωρίς να υποκύπτει σε ξένα θεσμικά πρότυπα.

Γεωπολιτική Εφαρμογή: Οι BRICS και ο Πολυπολικός Κόσμος

Η ιδεολογική αυτή βάση μεταφράζεται πρακτικά στην εξωτερική πολιτική της Κίνας, με κύριο όχημα τη διεύρυνση της συμμαχίας των BRICS. Μέσω αυτού του σχήματος, προωθείται ένα διεθνές μοντέλο που αντιπαρατίθεται στον μονοπολικό έλεγχο των δυτικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

• Ισότιμη Εταιρική Σχέση: Η στρατηγική της Κίνας προς τον Παγκόσμιο Νότο βασίζεται στην οικονομική και υποδομική συνεργασία, απορρίπτοντας τις πολιτικές κυρώσεων και τις στρατιωτικές επεμβάσεις.
• Η Έννοια του Tianxia (Όλα κάτω από τον Ουρανό): Η αρχαία αυτή φιλοσοφική σύλληψη, που αντιλαμβάνεται τον κόσμο ως μια ενιαία κοινότητα, αποτελεί τη βάση της κινεζικής διπλωματίας για μια «Κοινότητα Κοινού Μέλλοντος για την Ανθρωπότητα».

Η «Δεύτερη Ενοποίηση» αποδεικνύει ότι η Κίνα χρησιμοποιεί τις πολιτισμικές της ρίζες ως θωράκιση στο παρόν. Η ανάδυση αυτού του μοντέλου προσφέρει στη διεθνή σκηνή μια εναλλακτική πρόταση ισορροπίας, η οποία βασίζεται στον αμοιβαίο σεβασμό της εθνικής κυριαρχίας και στην πολυπολικότητα, μακριά από μονομερείς ηγεμονισμούς

Κώστας Ντουντουλάκης 18/9/2026

Πηγές:
1) Ο Σι Τζινπίνγκ για τη σύζευξη μαρξισμού και κινεζικού πολιτισμού   https://antilogoshanion.blogspot.com/2026/09/blog-post_16.html

2) Η θεωρία της «Δεύτερης Ενοποίησης» ως εργαλείο πνευματικής και πολιτισμικής αυτονομίας της Κίνας qstheory.cn

3) Η κομφουκιανή αντίληψη της «Μεγάλης Αρμονίας» (Datong) και η σύγκλισή της με τη σοσιαλιστική δικαιοσύνη cnfocus.com

4) Η φιλοσοφική σύλληψη του Tianxia (Όλα κάτω από τον Ουρανό) στη σύγχρονη κινεζική διπλωματία news.cn

5) Η στρατηγική της Κίνας για τον Παγκόσμιο Νότο και η πολυπολική συνεργασία στο πλαίσιο των BRICS cri.cn

 

Ο Σι Τζινπίνγκ απαιτεί την εξάλειψη των «φατριών» εντός των κινεζικών ακαδημαϊκών κύκλων.

---

Ο Πρόεδρος Xi Jinping μιλάει σε συνέδριο για την ενίσχυση της βασικής επιστημονικής έρευνας στη Σαγκάη στις 30 Απριλίου - Φωτογραφία: Πρακτορείο Ειδήσεων Xinhua

Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ ζήτησε αυστηρή αντιμετώπιση της απάτης και της διαφθοράς, καθώς και την εξάλειψη του φατριασμού και του «ακαδημαϊκού ελιτισμού» εντός της επιστημονικής ερευνητικής κοινότητας.

Báo Tuổi Trẻ•16/09/2026

Τον περασμένο Απρίλιο, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ επισκέφθηκε τη Σαγκάη για να προεδρεύσει της πρώτης συνάντησης υψηλού επιπέδου για την ενίσχυση της βασικής έρευνας.

Σε ομιλία που δημοσιεύθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου στο θεωρητικό περιοδικό Qiushi του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος, ο Xi Jinping απαίτησε την εκκαθάριση του επιστημονικού περιβάλλοντος και την αυστηρή καταστολή της διαφθοράς στην έρευνα, καθώς και την εξάλειψη του φραξιονισμού και του «ακαδημαϊκού ελιτισμού» — μιας κατάστασης όπου ισχυρές ομάδες μονοπωλούν, χειραγωγούν πόρους και σχηματίζουν κλίκες εντός του ακαδημαϊκού χώρου.

Αυτή η πραγματικότητα έχει αποκαλυφθεί μέσα από μια σειρά ακαδημαϊκών σκανδάλων σε κορυφαία κινεζικά πανεπιστήμια, τα οποία αποκαλύφθηκαν πρόσφατα από τον blogger "Classmate Jing Tells the Story".

Για να εξασφαλίσουν χρηματοδότηση και κύρος, πολλοί εξέχοντες ακαδημαϊκοί έχουν καταφύγει στην απάτη για να δημοσιεύσουν τις εργασίες τους σε μεγάλα περιοδικά όπως το Nature.

Η περίπτωση του πρώην προέδρου του Κεντρικού Νότιου Πανεπιστημίου Zhang Yaoxue, ο οποίος τιμωρήθηκε επειδή βοήθησε άλλους στην επιλογή και τον διορισμό αξιωματούχων, απονέμοντας τίτλους και επαίνους σε αντάλλαγμα για περιουσιακά στοιχεία, καταδεικνύει επίσης τα προβλήματα που θέλει να διορθώσει το Πεκίνο.

Ο κ. Duong Thuc Lan, ιδρυτής της Moonshot AI - της εταιρείας που ανέπτυξε το chatbot της Kimi - Φωτογραφία: VCG

Παράλληλα με τις εκκλήσεις για την εξάλειψη του φραξιονισμού, του ακαδημαϊσμού και της διαφθοράς, ο Xi Jinping τόνισε επίσης τον σημαντικό ρόλο των νέων ερευνητών, υποστηρίζοντας ότι τα περισσότερα από τα σημερινά μεγάλα επιτεύγματα είναι αποτέλεσμα των νέων.

Ο Κινέζος πρόεδρος τόνισε την ανάγκη συνεχούς καλλιέργειας των νέων ταλέντων καθ' όλη τη διάρκεια της εκπαίδευσής τους, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για να επωμιστούν βασικές ευθύνες.

Η πρόσφατη εμφάνιση τεχνολογικών ταλέντων όπως ο Luong Van Phong της DeepSeek και ο Duong Thuc Lan της Kimi επιβεβαιώνει περαιτέρω τη σημασία αυτής της κατεύθυνσης.

Εν μέσω του ολοένα και πιο έντονου τεχνολογικού ανταγωνισμού μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, ο Xi Jinping θεωρεί τη βασική επιστημονική έρευνα ως βασικό τομέα αλλά και ως εμπόδιο για την Κίνα, τονίζοντας ότι η χώρα «πρέπει να αναπτύξει τη βασική έρευνα εάν θέλει να γίνει παγκόσμια δύναμη στην επιστήμη και την τεχνολογία».

Επί του παρόντος, η χρηματοδότηση για βασική επιστημονική έρευνα σε αυτήν τη χώρα αντιπροσωπεύει λίγο περισσότερο από το 7% των συνολικών επενδύσεων σε έρευνα και ανάπτυξη ολόκληρης της κοινωνίας, ποσοστό χαμηλότερο από το ποσοστό 15-20% των κορυφαίων επιστημονικών και τεχνολογικών δυνάμεων.

Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ ζήτησε σταδιακή αύξηση της χρηματοδότησης για αυτόν τον τομέα, με έμφαση στην ενίσχυση των θεμελιωδών επιστημών όπως τα μαθηματικά, η φυσική, η χημεία και η βιολογία, και στην υποστήριξη τομέων που λαμβάνουν λιγότερη προσοχή ή εξακολουθούν να είναι αδύναμοι.

LIEN AN

Πηγή: https://tuoitre.vn/ong-tap-can-binh-yeu-cau-dep-be-phai-trong-gioi-nghien-cuu-trung-quoc-100260916133008707.htm