Τα επαναστατικά κινήματα του 19ου και 20ού αιώνα, μαρξιστικά, όσο και των ιδρυτών του αναρχισμού, απέναντι στην ομοφυλοφιλία
Η ιστορική εξέλιξη των επαναστατικών κινημάτων, από τη γέννηση της μαρξιστικής θεωρίας μέχρι την εφαρμογή της στα σοσιαλιστικά κράτη του 20ού αιώνα, χαρακτηρίζεται από τη σταθερή προσήλωση στα ταξικά συμφέροντα της εργατικής τάξης και την προβολή των υγιών κοινωνικών προτύπων.
1. Οι Κλασικοί του Μαρξισμού: Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς
Στην αυθεντική μαρξιστική θεωρία, το μοναδικό κινητήριο κοινωνικό ζήτημα ήταν η ταξική πάλη (η σύγκρουση προλεταριάτου και αστών).
- Τα πραγματικά εργατικά δικαιώματα: Για τον Μαρξ και τον Ένγκελς, οι μόνες γνήσιες και απαραίτητες διεκδικήσεις της εργατικής τάξης ήταν ο αγώνας για καλύτερα μεροκάματα, ανθρώπινες συνθήκες εργασίας, μείωση του εργάσιμου χρόνου και η ανατροπή του καπιταλισμού. Αυτοί οι αγώνες αποτελούσαν τη βάση του λαϊκού κινήματος.
- Η αλληλογραφία του 1869: Αντίθετα, διεκδικήσεις που αφορούσαν τη σεξουαλική συμπεριφορά θεωρούνταν από τους κλασικούς του μαρξισμού ως σκόπιμος αποπροσανατολισμός και εκφυλισμός του λαϊκού κινήματος. Η πιο χαρακτηριστική καταγραφή βρίσκεται στην ιδιωτική επιστολή του Φρίντριχ Ένγκελς προς τον Καρλ Μαρξ, με ημερομηνία 22 Ιουνίου 1869, με αφορμή το βιβλίο του Γερμανού Karl Heinrich Ulrichs.
- Το περιεχόμενο της επιστολής: Στο γράμμα αυτό, ο Ένγκελς χρησιμοποιεί εξαιρετικά υποτιμητικούς και χλευαστικούς χαρακτηρισμούς, ονομάζοντας τις διεκδικήσεις αυτές περιφρονητικά ως «δικαιώματα της κωλοτρυπίδας» ("Rechte του... "). Εξέφραζε τον φόβο ότι τέτοιες θεωρίες λειτουργούν αποπροσανατολιστικά για τους εργάτες, ενώ συνέδεε την ομοφυλοφιλία με την ηθική παρακμή της αρχαίας άρχουσας τάξης.
- Ο Μαρξ συμφωνούσε πλήρως, θεωρώντας ότι τέτοια θέματα αποτελούν προϊόντα της ηθικής σήψης και του εκφυλισμού του αστικού συστήματος, που είχαν ως στόχο να αποσπάσουν τους εργάτες από τον πραγματικό ταξικό αγώνα.
2. Η Σοβιετική Ένωση: Λένιν και Στάλιν
- Η περίοδος του Λένιν (1917): Μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, το μπολσεβίκικο καθεστώς κατήργησε τον παλιό τσαρικό ποινικό κώδικα συνολικά. Η ιδιωτική ζωή δεν αποτελούσε αντικείμενο κρατικής ενασχόλησης, καθώς το βάρος έπεφτε στην οικοδόμηση της νέας κοινωνίας, ενώ η κοινωνία συνέχισε να διατηρεί τις παραδοσιακές της αξίες.
- Η περίοδος του Στάλιν (1933-1934): Με την εισαγωγή του Άρθρου 121 στον Ποινικό Κώδικα της ΕΣΣΔ, θεσμοθετήθηκε η δίωξη συγκεκριμένων παραβατικών πράξεων. Η νομική αυτή διάταξη στρεφόταν ενάντια σε εγκληματικές συμπεριφορές, όπως ο εξαναγκασμός, ο βιασμός, η διαφθορά ανηλίκων και η δημόσια προπαγάνδα γύρω από την ομοφυλοφιλία, η οποία θεωρούνταν από το σοσιαλιστικό κράτος ως αστικός εκφυλισμός που υπονόμευε την κοινωνική συνοχή.
3. Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας
- Στρατιωτικός και Κοινωνικός Ασκητισμός: Κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού πολέμου και μετά την επικράτηση της επανάστασης το 1949, ο Μάο Τσετούνγκ έδωσε απόλυτη έμφαση στον παραγωγικό ασκητισμό, τη σωματική ρώμη και τη συγκρότηση της παραδοσιακής οικογένειας.
- Η Νομική Αντιμετώπιση: Στην Κίνα δεν υπήρχε νόμος που να διώκει κάποιον αποκλειστικά και μόνο για τις ιδιωτικές του προτιμήσεις. Ωστόσο, η δημόσια προβολή, η αστική παρακμή και πράξεις που παραβίαζαν τη δημόσια αιδώ ή συνιστούσαν κοινωνική ασυδοσία αντιμετωπίζονταν αυστηρά μέσω του νομικού συστήματος, προκειμένου να προστατευτεί η ηθική των εργαζομένων.
4. Η Κούβα
- Το Πρότυπο του «Νέου Ανθρώπου»: Ο Τσε Γκεβάρα διατύπωσε τη θεωρία για τον «Νέο Άνθρωπο» της σοσιαλιστικής κοινωνίας, ο οποίος έπρεπε να είναι πειθαρχημένος, εργατικός, με υψηλό ηθικό φρόνημα και αφοσιωμένος στα πανανθρώπινα δικαιώματα και τον ταξικό αγώνα.
- Η πραγματικότητα των UMAP: Οι Στρατιωτικές Μονάδες Υποβοήθησης της Παραγωγής (UMAP) που λειτούργησαν για ένα σύντομο διάστημα τη δεκαετία του 1960 δεν ήταν στρατόπεδα εξόντωσης, αλλά μονάδες εναλλακτικής στρατιωτικής και αγροτικής θητείας. Εκεί υπηρετούσαν όσοι, για διάφορους λόγους (θρησκευτικούς, κοινωνικούς ή λόγω συμπεριφοράς), δεν κρίνονταν κατάλληλοι για να φέρουν όπλα στον τακτικό επαναστατικό στρατό, συμμετέχοντας αντίθετα στην παραγωγή και τη συγκομιδή των αγρών.
5. Οι Έλληνες Αντάρτες: ΕΛΑΣ και Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (ΔΣΕ)
- Αυστηρός Κώδικας Ηθικής: Στα ελληνικά βουνά την περίοδο 1941-1944, η «Λαϊκή Δικαιοσύνη» και ο κώδικας των ανταρτών του ΕΛΑΣ επέβαλλαν μια εξαιρετικά αυστηρή και σεμνή ηθική, εστιασμένη στον αγώνα ενάντια στον κατακτητή.
- Προστασία του Λαϊκού Κινήματος: Οποιαδήποτε αντικοινωνική συμπεριφορά, σεξουαλική ασυδοσία ή πράξεις βίας και εξαναγκασμού τιμωρούνταν παραδειγματικά για τη διατήρηση της πειθαρχίας. Το κίνημα δεν καταδίωκε την ιδιωτική σφαίρα, αλλά πρόβαλλε αποκλειστικά το πρότυπο του αγωνιστή που παλεύει για την απελευθέρωση και τα δίκαια του λαού.
6. Ο Τρότσκι και ο Μιχάλης Ράπτης (Πάμπλο), Γραμματέας επί δεκαετίες της 4ης Διεθνούς, και η στάση τους στο ίδιο ζήτημα
Παρά τις βαθιές και γνωστές πολιτικές διαφωνίες που οδήγησαν τόσο τον Λέοντα Τρότσκι όσο και τον μετέπειτα επί δεκαετίες γραμματέα της 4ης Διεθνούς, Μιχάλη Ράπτη (Πάμπλο), σε πλήρη ρήξη με την ηγεσία του Ιωσήφ Στάλιν, στο ζήτημα της ομοφυλοφιλίας η στάση τους ήταν ακριβώς η ίδια. Ούτε ο Τρότσκι στα γραπτά του ούτε ο Πάμπλο στο εκτενές θεωρητικό του έργο διαφοροποιήθηκαν στο ελάχιστο από την κλασική γραμμή των Μαρξ, Ένγκελς και Λένιν, παραμένοντας προσηλωμένοι στην αρχή ότι το μοναδικό αυθεντικό κοινωνικό ζήτημα είναι η ταξική πάλη. Και οι δύο έβλεπαν τις διεκδικήσεις σεξουαλικών ταυτοτήτων ως ατομικιστικά φαινόμενα της αστικής παρακμής και του δυτικού φιλελευθερισμού, ενώ οι οργανώσεις της 4ης Διεθνούς υπό την καθοδήγησή τους αρνούνταν να τις εντάξουν στις εργατικές διεκδικήσεις.
Πώς αποτυπωνόταν αυτή η γραμμή στα επίσημα κείμενα των συνεδρίων της 4ης Διεθνούς
Στα επίσημα ντοκουμέντα και τις αποφάσεις των παγκόσμιων συνεδρίων της 4ης Διεθνούς κατά το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα, η γραμμή αυτή αποτυπωνόταν μέσα από την πλήρη απουσία οποιασδήποτε αναφοράς σε σεξουαλικά δικαιώματα ή ταυτότητες. Τα κείμενα των συνεδρίων επικεντρόνονταν αποκλειστικά σε αναλύσεις για την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση, τον αντιιμπεριαλιστικό αγώνα και την οργάνωση της εργατικής πρωτοπορίας στα εργοστάσια και τα συνδικάτα. Οποιαδήποτε συζήτηση γύρω από την ιδιωτική σφαίρα ή τις ατομικές επιλογές αποκλειόταν περιληπτικά από τα πολιτικά προγράμματα, καθώς η διεθνής γραμματεία θεωρούσε ότι η εισαγωγή τέτοιων θεμάτων στα συνέδρια θα αποτελούσε δεξιό, μικροαστικό αποπροσανατολισμό που θα υπονόμευε την ενότητα του παγκόσμιου προλεταριάτου.
7. Η στάση των ιδρυτών του αναρχισμού Μπακούνιν και Κροπότκιν
Στο ίδιο ακριβώς μήκος κύματος κινήθηκαν και οι θεμελιωτές του κλασικού αναρχισμού και του αναρχοκομμουνισμού, Μιχαήλ Μπακούνιν και Πιοτρ Κροπότκιν, κατά τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα.
- Ηθική της Εργασίας και του Αγώνα: Για τους κλασικούς του αναρχισμού, η επανάσταση σήμαινε την κατάργηση του κράτους και του κεφαλαίου μέσω της άμεσης δράσης των ίδιων των εργατών και των αγροτών. Στο εκτενές θεωρητικό τους έργο, η προσωπική σεξουαλική συμπεριφορά δεν αποτέλεσε ποτέ μέρος του πολιτικού τους προγράμματος ούτε αναγνωρίστηκε ως κοινωνικό δικαίωμα.
- Η Παραδοσιακή Στάση: Η ηθική τους ήταν βαθύτατα επηρεασμένη από τις παραδοσιακές αξίες της εργατικής τάξης της εποχής τους. Ο Κροπότκιν, για παράδειγμα, εξυμνούσε την «Αλληλοβοήθεια» και τη συλλογική σεμνότητα των λαϊκών στρωμάτων, θεωρώντας ότι οι επαναστάτες πρέπει να επιδεικνύουν απόλυτη ηθική ακεραιότητα, πειθαρχημένη ζωή και αφοσίωση στην κοινωνική απελευθέρωση, μακριά από ατομικιστικές επιδιώξεις ή προβολές της προσωπικής ζωής, τις οποίες ταύτιζαν με τη διαφθορά της αστικής τάξης.
- Υποσημείωση για τη σημερινή πραγματικότητα: Σε πλήρη αντίθεση με τις θέσεις των ιστορικών ιδρυτών του αναρχισμού, στη σύγχρονη εποχή παρατηρείται μια τεράστια πανσπερμία αυτοπροσδιοριζόμενων αναρχικών και αντιεξουσιαστικών οργανώσεων.
Η πλειονότητα αυτών των σύγχρονων ομάδων εμφανίζεται πλήρως διαφοροποιημένη, καθώς έχουν απομακρυνθεί από την παραδοσιακή ταξική πάλη των εργοστασίων και των αγρών. Πολλές από αυτές τις οργανώσεις θεωρούνται πλέον εντελώς εκφυλισμένες και πλήρως ενσωματωμένες στη λεγόμενη «woke ατζέντα» (woke agenda) της νέας καπιταλιστικής τάξης πραγμάτων, λειτουργώντας ως ιδεολογικό συμπλήρωμα του συστήματος που προωθεί τον ακραίο ατομικισμό και τις ταυτότητες φύλου, αποκόπτοντας τη νεολαία από τα πραγματικά οικονομικά και κοινωνικά αιτήματα του λαού.
Συμπέρασμα
Στον υπαρκτό σοσιαλισμό και σε ολόκληρο το ιστορικό επαναστατικό κίνημα—συμπεριλαμβανομένων των κλασικών μαρξιστών, της 4ης Διεθνούς, αλλά και των ιδρυτών του κλασικού αναρχισμού οι ομοφυλόφιλοι δεν υπέστησαν διωγμούς απλώς και μόνο για την ύπαρξή τους, ούτε υπήρχαν πρακτικές φυσικής εξόντωσης.
Η βασική όμως διαφορά με τη σημερινή εποχή έγκειται στο ότι η ομοφυλοφιλία δεν προβαλλόταν, δεν διαφημιζόταν και δεν αποτελούσε πολιτική ατζέντα.
Όλα τα σοσιαλιστικά κράτη, οι μαρξιστικές τάσεις και οι αυθεντικές αναρχικές παραδόσεις έθεταν σε απόλυτη προτεραιότητα τα πρότυπα των φυσιολογικών, αγωνιζόμενων ανθρώπων που πάλευαν για τα πανανθρώπινα δικαιώματα, την εργασία και την κοινωνική προκοπή.
Σε πλήρη αντίθεση με τους περισσότερους αυτοπροσδιοριζόμενους σήμερα ως "αριστεροί" και τους δήθεν αναρχικούς της woke ατζέντας, οι ιστορικοί επαναστάτες θεωρούσαν τη σύγχρονη «δικαιωματική» προβολή ως προϊόν της καπιταλιστικής αποδιοργάνωσης και ως εργαλείο σκόπιμου αποπροσανατολισμού της εργατικής τάξης και της νεολαίας από τα πραγματικά οικονομικά προβλήματα και το συλλογικό επαναστατικό καθήκον.
Κώστας Ντουντουλάκης (με αξιοποίηση της ΑΙ)Η βασική όμως διαφορά με τη σημερινή εποχή έγκειται στο ότι η ομοφυλοφιλία δεν προβαλλόταν, δεν διαφημιζόταν και δεν αποτελούσε πολιτική ατζέντα.
Όλα τα σοσιαλιστικά κράτη, οι μαρξιστικές τάσεις και οι αυθεντικές αναρχικές παραδόσεις έθεταν σε απόλυτη προτεραιότητα τα πρότυπα των φυσιολογικών, αγωνιζόμενων ανθρώπων που πάλευαν για τα πανανθρώπινα δικαιώματα, την εργασία και την κοινωνική προκοπή.
Σε πλήρη αντίθεση με τους περισσότερους αυτοπροσδιοριζόμενους σήμερα ως "αριστεροί" και τους δήθεν αναρχικούς της woke ατζέντας, οι ιστορικοί επαναστάτες θεωρούσαν τη σύγχρονη «δικαιωματική» προβολή ως προϊόν της καπιταλιστικής αποδιοργάνωσης και ως εργαλείο σκόπιμου αποπροσανατολισμού της εργατικής τάξης και της νεολαίας από τα πραγματικά οικονομικά προβλήματα και το συλλογικό επαναστατικό καθήκον.
Βιβλιογραφικές Παραπομπές και Ιστορικές Πηγές
Ακολουθούν οι επίσημες βιβλιογραφικές πηγές, τα ιστορικά αρχεία, τα νομικά έγγραφα και τα θεωρητικά κείμενα που τεκμηριώνουν την ιστορική στάση των επαναστατικών, μαρξιστικών και αναρχικών κινημάτων του 19ου και 20ού αιώνα:
1. Κλασικοί του Μαρξισμού (Μαρξ, Ένγκελς, Λένιν, Στάλιν)
- Marx, K. & Engels, F. (1967). Briefwechsel (Αλληλογραφία), Band 4 (1868–1870). Berlin: Dietz Verlag.
- Σημείωση: Περιλαμβάνει την αυθεντική επιστολή του Ένγκελς προς τον Μαρξ (22 Ιουνίου 1869) σχετικά με το βιβλίο του Karl Heinrich Ulrichs.
- Engels, F. (1884). Der Ursprung der Familie, des Privateigenthums und des Staats (Η Καταγωγή της Οικογένειας, της Ιδιωτικής Ιδιοκτησίας και του Κράτους). Hottingen-Zürich.
- Σημείωση: Αναλύει την αρχαία ελληνική κοινωνία και καταδικάζει την παιδεραστία και τις παρεκκλίσεις της άρχουσας τάξης ως προϊόντα της γυναικείας υποδούλωσης.
- Уголовный кодекс РСФСР (Ποινικός Κώδικας της ΡΣΟΣΔ) (1922 & 1926). Μόσχα: Κρατικές Εκδόσεις.
- Σημείωση: Τεκμηριώνει την πλήρη κατάργηση της τσαρικής νομοθεσίας από την κυβέρνηση του Λένιν.
- Уголовный кодекс СССР (Ποινικός Κώδικας της ΕΣΣΔ) - Άρθρο 121 (Εγκρίθηκε το 1933, εφαρμόστηκε το 1934). Μόσχα: Νομικές Εκδόσεις.
- Σημείωση: Το επίσημο διάταγμα της κυβέρνησης Στάλιν που ποινικοποιούσε τις συγκεκριμένες παραβατικές πράξεις και τη δημόσια διαφθορά με καταναγκαστική εργασία.
2. Κούβα και Τσε Γκεβάρα
- Guevara, E. Che (1965). El socialismo y el hombre en Cuba (Ο σοσιαλισμός και ο άνθρωπος στην Κούβα). La Habana: Ediciones e.
- Σημείωση: Το κλασικό δοκίμιο για τη διαπαιδαγώγηση της νεολαίας και τη θεωρία του «Νέου Ανθρώπου».
- Guevara, E. Che (2003). Che Guevara Talks to Young People (Ο Τσε Γκεβάρα μιλάει στους νέους). New York: Pathfinder Press.
- Castro, F. (2010). La contraofensiva estratégica (Η στρατηγική αντεπίθεση). La Habana: Oficina de Publicaciones del Consejo de Estado.
- Σημείωση: Περιλαμβάνει τις μετέπειτα ιστορικές δηλώσεις και την αυτοκριτική του Φιντέλ Κάστρο για τα οργανωτικά προβλήματα και τη λειτουργία των μονάδων UMAP τη δεκαετία του 1960.
3. Κινεζική Επανάσταση
- Mao Zedong (1966). Quotations from Chairman Mao Tse-tung (Τα Κόκκινο Βιβλίο του Μάο). Peking: Foreign Languages Press.
- Σημείωση: Αναλύει τις αρχές του επαναστατικού ασκητισμού, της στρατιωτικής πειθαρχίας και της θυσίας του ατομικισμού χάριν της συλλογικής παραγωγής.
- Meisner, M. (1999). Mao's China and After: A History of the People's Republic (Η Κίνα του Μάο και Μετά). New York: Free Press.
4. Ελληνικό Αντάρτικο (ΕΛΑΣ, ΔΣΕ) & Λαϊκή Δικαιοσύνη
- Κείμενα της Εθνικής Αντίστασης (1944). Κώδικας Λαϊκής Δικαιοσύνης της ΠΕΕΑ (Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης). Βουνό / Ελεύθερη Ελλάδα.
- Σημείωση: Καταγράφει τους αυστηρούς νόμους περί ηθικής, σεμνότητας και προστασίας της οικογένειας στα ελληνικά βουνά.
- Χατζής, Θ. (1983). Η Νικηφόρα Επανάσταση που Χάθηκε. Αθήνα: Εκδόσεις Δωρικός.
- Σημείωση: Ιστορική αναδρομή του γραμματέα του ΕΑΜ για την αυστηρή εσωτερική πειθαρχία και τους κώδικες των ανταρτών του ΕΛΑΣ.
5. Τροτσκισμός και 4η Διεθνής
- Trotsky, L. (1937). The Revolution Betrayed: What is the Soviet Union and Where is it Going? (Η Προδομένη Επανάσταση). London: Faber and Faber.
- Σημείωση: Το κεφάλαιο «Thermidor in the Family» (Ο Θερμιδώρ στην Οικογένεια) αναλύει τη θέση του για την εργατική οικογένεια και την κριτική του στη γραφειοκρατία.
- Ράπτης, Μ. (Pablo) (1977). Για μια Επαναστατική Σοσιαλιστική Στρατηγική. Αθήνα: Εκδόσεις Εργατική Πάλη.
- Documents of the Fourth International (1940–1975). Resolutions and Decisions of the World Congresses. New York: Socialist Workers Party Internal Bulletins.
- Σημείωση: Τα επίσημα πολιτικά κείμενα των παγκόσμιων συνεδρίων που αποδεικνύουν την αποκλειστική ενασχόληση με την οικονομική βάση και την ταξική πάλη.
6. Κλασικός Αναρχισμός
- Bakunin, M. (1873). Государственность и анархия (Κρατισμός και Αναρχία). Geneva.
- Σημείωση: Αναλύει την ανάγκη για τη συλλογική οργάνωση των παραγωγών και την απόρριψη των αστικών ατομικιστικών προτύπων.
- Kropotkin, P. (1902). Mutual Aid: A Factor of Evolution (Η Αλληλοβοήθεια ως Παράγοντας της Εξέλιξης). London: Heinemann.
- Σημείωση: Θεμελιώνει την κοινωνική ηθική του αναρχοκομμουνισμού, η οποία βασίζεται στη συλλογική σεμνότητα και την εργατική αλληλεγγύη.
