Τρίτη, 16 Οκτωβρίου 2018

Αυτό ήταν το πρώτο ελληνικό σώμα Μακεδονομάχων: Όλοι από τα Χανιά της Κρήτης!

ΡΙΖΙΤΙΚΟ  ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΟΜΑΔΑ ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΆΧΩΝ  του 1903


«Παιδιά, κ’ είντα ‘ναι τούτη η βοή και εσείσθη ο Ψηλορείτης;
Εξεκινήσαν τα θεριά, τση Κρήτης τα λιοντάρια!
Και ποιοι είναι αυτοί που πέρασαν στα πάρωρα τση νύχτας
κι ακούστηκε το διάβα ντων και τρόμαξεν ο κόσμος 

και βουβαθήκαν τα πουλιά κι εσκιάχτηκαν τ΄αγρίμια;
Είν΄ ο Λουκάκης, ο Μακρής, ο Γιώργης Σεϊμένης,
ο Καντουνάτος, ο Βρανάς, ο Γιώργης Στρατινάκης,
είναι ο Μπονάτος ο Στρατής, ο Πέρρος, ο Ζουρίδης
και καπετάνιος κι αρχηγός ο Θύμιος ο Καούδης..
Είναι οι δέκα Κρητικοί, οι πρώτοι του αγώνα»


(Τραγουδιέται με τον ίδιο σκοπό όπως το "Παιδιά κι είντα γινήκανε του κόσμου οι γι αντρειωμένοι,τση συννεφιάς οι σταυραετοί, οι καστροπολεμάρχοι...")




Γεώργιος Στρατινάκης
Georgios Stratinakis greek revolutionary.jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση1882
ΘάνατοςΙανουαρίου 1972
ΥπηκοότηταΕλλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΝέα ελληνική γλώσσα
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταγεωργός
στρατιωτικός
Στρατιωτική σταδιοδρομία
Πόλεμοι/μάχεςΜακεδονικός αγώνας
Ο Γεώργιος Στρατινάκης του Δημητρίου, ήταν Κρητικός Μακεδονομάχος, από τους πρωτοπόρους του Μακεδονικού αγώνα.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Ορθούνι Κυδωνίας Χανίων το 1882 με καταγωγή από τη περιοχή των Σφακίων.
Το 1903 στρατολογήθηκε από την Ελληνική κυβέρνηση (μέσω του Παύλου Μελά και Γεωργίου Τσόντου) μαζί με άλλους εννέα άνδρες από την περιοχή των Χανίων και εστάλη τον Ιούνιο του 1903 στη Μακεδονία, όπου και εκεί αποτέλεσαν το πρώτο ελληνικό σώμα που ξεκίνησε το Μακεδονικό αγώνα. Το πρώτο αυτό σώμα, αποτελούσαν οι παρακάτω: Ευθύμιος Καούδης, Γιώργης Πέρος ή Περάκης, Γιώργης Δικώνυμος – Μακρής, Λαμπρινός Βρανάς, Γιώργης Σεϊμένης, Γιώργης Ζουρίδης, Νικόλας Λουκάκης, Στρατής Μπουνάτσος, Μανούσος Καντουνάτος και Γιώργης Στρατινάκης.
Αυτή η πρώτη ελληνική αποστολή παρουσιάστηκε στο Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη, ο οποίος για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε ζητήσει από την Ελλάδα να στείλει στην περιοχή ένοπλα σώματα για να μην πέσει η Μακεδονία στα χέρια των Βούλγαρων. Αυτός τους ευλόγησε και τους εξήγησε ότι ο πρωταρχικός σκοπός τους θα ήταν η αναπτέρωση του εθνικού φρονήματος των Ελλήνων της περιοχής, που κινδύνευε από τους κομιτατζήδες, που είχαν σαν σκοπό τους τη «βουλγαροποίηση» της Μακεδονίας. Πράγματι οι πρώτοι Έλληνες Μακεδονομάχοι εξόρμησαν στη περιοχή, αναγκάζοντας σε πολλές περιπτώσεις τους Βούλγαρους να σταματήσουν τις θηριωδίες τους, ενώ αναπτέρωσαν το φρόνημα των Ελλήνων. Εντύπωση στους ντόπιους έκανε και η Κρητική ενδυμασία των πρώτων ανταρτών, ενώ αναπτερώθηκε και το ηθικό τους διότι έβλεπαν Κρητικούς, οι οποίοι φημίζονταν για το θάρρος τους. Η παραμονή και δράση τους στη περιοχή μαθεύτηκε και κυνηγημένοι από τους πολυπληθέστερους κομιτατζήδες αλλά και τους Τούρκους, μετά από ένα μήνα παραμονής επέστρεψαν στην Αθήνα, αφήνοντας μάλιστα κι έναν νεκρό, τον Γιώργη Σεϊμένη, που σκοτώθηκε σε συμπλοκή με τους Βούλγαρους.
Ο Γιώργης Στρατινάκης προσαρμόστηκε γρήγορα στις συνθήκες του ανταρτοπόλεμου και μετά από τις συστάσεις για το ακέραιο του χαρακτήρα του, ο Παύλος Μελάς τον διάλεξε ως μέλος της 35μελούς αντάρτικης ομάδας που δημιούργησε για να δράσει στη περιοχή. Εκεί συμμετείχε σε όλες τις αποστολές. Στις 12 Οκτωβρίου 1904 διανυκτέρευσε στο χωριό Στάτιστα (σημερινός Μελάς), στο ίδιο δωμάτιο με τον Μελά, μαζί με τους Λάκη Πύρζα, Πέτρο Χατζητάση, Ντίνα Θεόδωρο και το ψυχογιό του Μελά, Βλάχο. Χωρίς να το γνωρίζουν όμως στο ίδιο χωριό βρισκόταν ο Βούλγαρος βοεβόδας Μήτρος Βλάχου. Ο Βλάχου με στόχο να τους παγιδεύσει ειδοποίησε τον τουρκικό στρατό μέσω τρίτων πως στο χωριό βρισκόταν ο ίδιος και έφυγε. Στις 13 Οκτωβρίου το χωριό περικυκλώθηκε από Τουρκικό απόσπασμα 150 ανδρών που πίστευε πως κατεδίωκε τον Βλάχου και ύστερα από αδιευκρίνιστες συνθήκες ο Μελάς πέθανε.[1]
Ο Στρατινάκης, μετά τη περισυλλογή του σώματος του Μελά και τον ενταφιασμό του στο Ζέλοβο, συγκλονισμένος επέστρεψε στην Κρήτη και δε συμμετείχε άλλο στο Μακεδονικό Αγώνα. Συνέχισε τη ζωή του ως αγρότης και το 1948 εγκαταστάθηκε στην περιοχή Λαγγός Ορθουνίου Κυδωνιάς Χανίων. Πέθανε τον Ιανουάριο του 1972
Είχε τρία παιδιά. 
Ο Γεώργιος Στρατινάκης δεν έχει αναγνωριστεί ως Μακεδονομάχος!!! και ούτε είναι εγγεγραμμένος στις σχετικές επετηρίδες.
  Η μη αναγνώρισή του οφείλεται στο ότι ούτε ο ίδιος, ο οποίος ήταν αγράμματος, ούτε κάποιος συγγενής του υπέβαλαν σχετική αίτηση για την αναγνώρισή του κατά τη δεκαετία του 1930, αλλά και το 1962, όταν συντάχθηκαν οι σχετικές επετηρίδες των Μακεδονομάχων...

Δευτέρα, 15 Οκτωβρίου 2018

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργήθηκε με σκοπό να καταστρέψει την Ευρώπη και να φέρει την Νέα Παγκόσμια Τάξη»

Η Ida Magli (γεννήθηκε στη Ρώμη το 1925 και πέθανε  τον Φεβρουάριο του 2016) υπήρξε ανθρωπολόγος, φιλόσοφος, συγγραφέας και ακαδημαϊκός. Συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με την εφημερίδα ‘La Repubblica’ και το εβδομαδιαίο περιοδικό ‘L'Espresso’, καθώς και με την εφημερίδα ‘Il Giornale’. Δίδαξε στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της χώρας της και έγραψε εκατοντάδες έργα που αναλύουν τα κοινωνικά φαινόμενα με την μέθοδο της ανθρωπολογικής επιστήμης. Η Magli υπήρξε η πρώτη που χρησιμοποίησε την ανθρωπολογική μέθοδο για την ανάλυση της ευρωπαϊκής κοινωνίας και ιδιαίτερα της ιταλικής, από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Έντονα επικριτική στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδιαίτερα στην λεγόμενη «ευρωπαϊκή ενοποίηση», στην ‘πολιτική ορθότητα’ (την οποία ονόμαζε «την πιο ριζική μορφή πλύσης εγκεφάλου που οι κυβερνήτες επέβαλαν ποτέ στους υπηκόους τους») και στο πολυπολιτισμικό μοντέλο κοινωνιών (βλ. αναλυτικότερα εδώ). 



Κόκκινος Ουρανός: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργήθηκε με σκοπό να κατασ...: Η Ida Magli (γεννήθηκε στη Ρώμη το 1925 και πέθανε φέτος, τον Φεβρουάριο του 2016) υπήρξε ανθρωπολόγος, φιλόσοφος, συγγραφέας και ακαδη...

Πέμπτη, 11 Οκτωβρίου 2018

Μια απίθανη ψαροτουφεκο...ποντικοεμπειρία στη νησίδα Παξιμάδι

Η εικόνα ίσως περιέχει: ουρανός, υπαίθριες δραστηριότητες, φύση και νερό

Νησίδα ανατολικό Παξιμάδι 15 χιλιόμετρα νότια της Αγιάς Γαλήνης Ρεθύμνου. 
Ανακάλυψα σήμερα στο διαδίκτυο αυτή την φωτογραφία. Τι μου θύμισε! 
...Μεγάλη 😏λαχτάρα τότε, 😝γέλιο τώρα κάθε που το θυμάμαι:
Σ΄αυτήν ακριβώς την κόγχη του βράχου έζησα μια ...συγκλονιστική εμπειρία Ιούνιο του 1999. 
Είχα πάει στα Παξιμάδια μόνος μου, από Αγιά Γαλήνη με ένα παλιό φουσκωτό συμβατικό 3,60 μέτρα με 25άρα δίχρονη εξωλέμβια που είχα. 
Μετά από ολοήμερο ψαροτούφεκο και στα δυο νησάκια, σαν άρχισε να νυχτώνει, άραξα εκεί, βγήκα από την βάρκα σε αυτό ακριβώς το σημείο, το μόνο βολικό για ύπνο αφού είχε λίγη άμμο, τηγάνισα δυο ψαράκια, ήπια το κρασάκι μου, έφαγα μερικά από τα βερύκοκα που κρατούσα, κρέμασα τα υπόλοιπα με την τσαντούλα που τα είχα βάλει στον βράχο από πάνω μου και, κατάκοπος, τυλίχτηκα σ΄ ένα σεντόνι και ξάπλωσα στην άμμο. Πολύ γρήγορα αποκοιμήθηκα, νανουριζόμενος από τον φλοίσβο της θάλασσας και το παιχνίδισμα του φεγγαριού στο πέλαγος...
Ξαφνικά, με ξυπνά ένα δυνατό χτύπημα σαν από πέτρα, στον μηρό μου! Αμέσως πετάγομαι όρθιος,ανάβω τον φακό, και τι να δω!!!
Δεκάδες μεγάλα ποντίκια γύρω μου, ψηλά στον βράχο πάνω από δώδεκα μέτρα ύψος,παντού! Το πιο εκπληκτικό ήταν πως, αφού προφανώς έφαγαν τα λίγα ψαροκόκαλα που πέταξα παραπέρα, είχαν κάνει στόχο τα βερύκοκα, αλλά πώς;...
Επειδή ο βράχος σε μια μικρή εξοχή του οποίου τα είχα κρεμάσει με την σακκούλα ήταν κάθετος και λείος και δεν μπορούσαν να αναρριχηθούν από κάτω ή από πλάι, έκαναν ...ελεύθερη πτώση, βουτιές στην σακκούλα, από την κορυφή του βράχου πολύ πιο πάνω!!! Την είχαν ξεσκίσει ήδη με τις βουτιές σ΄αυτήν, άλλα ποντίκια εύρισκαν τον στόχο,άλλα έπεφταν δίπλα και χτυπούσαν κάτω μετά!
Προφανώς ένα από αυτά είχε πέσει έτσι, ...από σπόντα, πάνω στο πόδι μου!
Κατέβασα την σακκούλα, πέταξα όσα βερύκοκα είχαν μείνει πολύ μακριά και πού να με πάρει ύπνος μετά!
Η παρέλαση των τρωκτικών συνεχιζόταν αμείωτα....
Μετά από πολλή ώρα, κουκουλώθηκα ολόκληρος με το σεντόνι μπας και πάει να με δαγκάσει κανένας αποθρασυμένος ποντικός σε αυτιά όπως είχα ακούσει πως μπορεί να συμβεί σε ανάλογες περιπτώσεις και ..λαγοκοιμήθηκα ως το χάραμα...
😏Απίστευτο ε;...

Κ. Ντ.

Η ΜΑΚΕΔΟΝΟΜΑΧΟΣ ΚΑΠΕΤΑΝΙΣΣΑ ΠΕΡΙΣΤΕΡΑ ΚΡΑΚΑ (1860-1938)

ΤΡΕΛΟ-ΓΙΑΝΝΗΣ: Η ΚΑΠΕΤΑΝΙΣΣΑ ΠΕΡΙΣΤΕΡΑ ΚΡΑΚΑ (1860-1938):   Αρχηγός επαναστατικού σώματος, την περίοδο της Επαναστάσεως των Ελλήνων στη Μακεδονία, το 1878. Αδελφή του καπετάν Γούλια Κράκα, γεννη...

Η εικόνα ίσως περιέχει: 1 άτομο

Δευτέρα, 8 Οκτωβρίου 2018

Η υποβολιμαία από διεθνή κέντρα εξουσίας θεωρία περί "Ιμπεριαλιστικής Ελλάδας"

 Το δικό μας  σχόλιο στο αποπροσανατολιστικό κείμενο και την ύποπτη όσο και επικίνδυνη για το λαϊκό κίνημα θεωρία περί "Ιμπεριαλιστικής Ελλάδας":



Μόνο ηλίθιοι ή βαλτοί δεν καταλαβαίνουν πως τέτοιες ασκήσεις δεν δείχνουν ..."επεκτατισμό" αλλά απόλυτη υποτέλεια στα αφεντικά των κυβερνήσεών "μας"ΗΠΑ/ΕΕ/ΝΑΤΟ και σιωνιστές ολιγάρχες που χρησιμοποιούν τις "ελληνικές"-νατοϊκές ένοπλες δυνάμεις όπως και τις βάσεις τους στην
πατρίδα μας για συμμετοχή στα βρώμικα σχέδια και πολέμους τους... Στον αντίποδα αποπροσανατολιστικών όσο και ηλίθιων θεωριών περί ..."ιμπεριαλιστικής Ελλάδας" οι πραγματικοί αντιιμπεριαλιστές λένε ό,τι ακριβώς και ο μεγαλύτερος διεθνιστής επαναστάτης Τσε: "Patria libera o
muerte" -Πατρίδα ελεύθερη ή θάνατος! (Βέβαια κάποιοι βουτυρομπεμπέδες-"επαναστάτες"του γλυκού νερού, επειδή βγάζουν σπυράκια όταν ακούν για εθνική ανεξαρτησία και πατρίδα, έχουν και το θράσος να λένε πως στην Κούβα,ποτέ δεν υπήρξε επανάσταση ούτε καν απόπειρα σοσιαλιστικής οικοδόμησης! Οι ίδιοι αναρχοτροτσκιστικοί μικροχώροι (χωρίς ποτέ έστω και τώρα να 
κάνουν αυτοκριτική γιαυτό...) ζητωκραύγαζαν υστερικά πως γίνεται ..."πολιτική επανάσταση στην ΕΣΣΔ" με την ..."περεστρόικα"της παρασιτικής άρχουσας νομενκλατούρας που εκφύλισε σταδιακά, όσο εδραιωνόταν ως νέα ιδιόμορφη  καπιταλιστική τάξη εκεί, την όποια κι όση σοσιαλιστική πορεία της ΕΣΣΔ και μετά, με  τους επικεφαλής της Γκορμπατσόφ-Γέλτσιν και CIA την οδήγησε ύπουλα,μεθοδικά σε άγριο καπιταλισμό μαφιόζων ολιγαρχών.

Καμαρώστε την ίδια "περεστροϊκή" αναρχοτροτσκιστικής φρασεολογίας-εκτροχιαστικής του (όποιου κι όποτε αναγεννηθεί) λαϊκού κινήματος στόχευσης, "λογική"των κυκλωμάτων αυτών: 


Δευτέρα, 8 Οκτωβρίου 2018   http://diktiospartakos.blogspot.com/


Ο Αδίστακτος Επεκτατισμός...


Ο Αδίστακτος Επεκτατισμός της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έδωσε το παρών στην Άσκηση γενικευμένου Πολέμου ΠΑΡΜΕΝΙΩΝΑΣ!
To ΔΙΚΤΥΟ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΦΑΝΤΑΡΟΣ ΣΠΑΡΤΑΚΟΣ Απαίτησε την Ακύρωση της Άσκησης ΠΑΡΜΕΝΙΩΝΑΣ και Δικαιώνεται για αυτή την ξεκάθαρη ταξική πολιτική θέση. Σε ανακοίνωση μας γράφαμε:
στο όνομα της «εθνικής άμυνας, της υπεράσπισης της εδαφικής ακεραιότητας» και όλων των άλλων εθνικών μύθων που προβάλλει η καθεστωτική προπαγάνδα, αξίζει να επισημάνουμε το εξής: 
  • η άσκηση ΠΑΡΜΕΝΙΩΝΑΣ 2018 είναι ενταγμένη στον πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, της αντιμετώπισης των ασύμμετρων απειλών, στον πόλεμο κατά των μεταναστών και των επιδιώξεων αναβάθμισης του γεωστρατηγικού ρόλου του ελληνικού κράτους μέσα από την συμμετοχή του σε ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις και διεθνείς συμμαχίες.
  • η άσκηση ΠΑΡΜΕΝΙΩΝΑΣ 2018, παρά τους εθνικούς μύθους εντάσσεται "στην αντιμετώπιση της δημιουργούμενης από τις διεθνείς εξελίξεις κατάστασης, στο εγγύς και ευρύτερο περιβάλλον της χώρας μας". 
Ουσιαστικά ο χώρος δράσης των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων διευρύνεται, δεν είναι η ελληνική επικράτεια, αλλά μια τεράστια περιοχή από τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο, μέχρι την Βόρεια Αφρική και Μέση Ανατολή.
Είναι κάτι που το ζήσαμε πρόσφατα με την αποστολή (3) φρεγατών στην περιοχή, υποβρυχίου και άλλων σκαφών του Πολεμικού Ναυτικού, τις συνεχείς ασκήσεις στα Βαλκάνια για την επιβολή των δογμάτων Πολέμου-Καταστολής, την πρόταση του ΥΠΕΞ Ν.Κοτζιά για τη δημιουργία Βαλκανικού ΝΑΤΟ, με την αποστολή πολεμικών αεροσκαφών σε Βέλγιο-Ισπανία-Νορβηγία...
Αυτός είναι ο ρόλος ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΑ των λαών που διεκδικούν οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις. Ένας ρόλος ενταγμένος στον ελληνοτουρκικού ανταγωνισμό για τις ΑΟΖ και τα ενεργειακά κοιτάσματα-θαλάσσιους δρόμους παγκόσμιας σημασίας, στην προάσπιση των ελληνικών αστικών συμφερόντων στα Βαλκάνια-Ζωτικό Χώρο του ελληνικού κεφαλαίου, αλλά και στους ευρύτερους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς ΗΠΑ-ΕΕ-Ρωσίας για τον έλεγχο-μοίρασμα-ξαναμοίρασμα της περιοχής με το αίμα των λαών.   
 Η άσκηση ΠΑΡΜΕΝΙΩΝΑΣ προσομοιάζει την πολεμική αντίδραση του ελληνικού κράτους, τι θα έκαναν δηλαδή οι Ένοπλες Δυνάμεις σε περίπτωση πολεμικής αναμέτρησης. 
Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας -όπου εντάσσουν τον πόλεμο κατά των προσφύγων- και οι διεθνείς επεμβάσεις συνδέονται άμεσα αφού ο έλεγχος των προσφυγικών ροών μπροστά στα τείχη της Ευρώπης Φρούριο αποτελεί προϋπόθεση για την διεξαγωγή τους!
Κοινωνικός πόλεμος και ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις αποτελούν μια μαύρη συνέχεια...

Τις θέσεις αυτές του Αντιπολεμικού Κινήματος ήρθε να δικαιώσει ο Υπουργός Άμυνας Πάνος Καμμένος, τονίζοντας σε ομιλία του κατά τη διάρκεια  της Διακλαδικής Άσκησης «ΠΑΡΜΕΝΙΩΝ 2018» από τη Φρεγάτα «ΨΑΡΑ»:
«Η Ελλάδα αποκτά μια ιδιαίτερη γεωπολιτική δύναμη στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια. Είμαστε η χώρα σταθερότητας, η χώρα - κέντρο, με τις διμερείς συμφωνίες που έχουμε χτίσει με το Ισραήλ, την Αίγυπτο, την Ιορδανία, το Λίβανο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αλλά και βόρεια με τις χώρες της Βαλκανικής. Αποτελούμε τον πλέον αξιόπιστο σύμμαχο του ΝΑΤΟ και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.
Όπως γνωρίζετε καλά, μέσα στους επόμενους μήνες ξεκινά η εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου πλούτου και ιδιαίτερα του φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει ότι θα γίνει άμεσα η αναγνώριση της ΑΟΖ και η επέκταση του τομέα ευθύνης του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, ιδιαίτερα προς τα νότια.
Αναλαμβάνουμε, λοιπόν, την ευθύνη μιας περιοχής, ιδιαίτερα αυτής που είναι μεταξύ της Κρήτης, του Σουέζ, της Κύπρου και της Μάλτας....  Άρα αναλαμβάνουμε έναν τομέα ευθύνης που θα πρέπει να μας βάλει μπροστά, ως μια χώρα ενήμερη στην αντιμετώπιση της τρομοκρατικής απειλής. 

ΕΠΕΚΤΑΤΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ, ΕΝΩ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΓΙΝΕΤΑΙ ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΑΣ ΤΩΝ ΛΑΩΝ ΣΕ ΒΑΛΚΑΝΙΑ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΜΕΣΟΓΕΙΟ, Μ.ΑΝΑΤΟΛΗ-ΑΦΡΙΚΗ 
Ο Πάνος Καμμένος, εκπροσωπώντας την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ επαναλαμβάνει ολοένα συχνότερα το θέμα της Επέκτασης του Ελληνικού κράτους και το πως οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις μετατρέπονται σε ΧΩΡΟΦΥΛΑΚΑ των λαών.

Κυριακή, 7 Οκτωβρίου 2018

Μακεδονία -Κρήτη: Από τους 6.000 Μακεδονομάχους οι 3.000 ήταν Κρητικοί!





Γνωρίζατε πως 3.000 από τους 6.000 Μακεδονομάχους ήταν Κρητικοί;

 Tα ονόματα των 39 Kαπεταναίων











Του Σταύρου Φωτάκη* από το Άρδην τ. 85
Ο Μακεδονικός Αγώνας είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο της νεώτερης ελληνικής ιστορίας και η ευτυχής έκβασή του υπήρξε τεράστιας εθνικής σημασίας για το γένος των Ελλήνων, γιατί η Μακεδονία αποτελούσε από αρχαιοτάτων χρόνων τη ραχοκοκαλιά των ελληνικών χωρών, όπως αποτελούσε τη ραχοκοκαλιά και της νεώτερης Μεγάλης Ελλάδας των δύο Ηπείρων και των πέντε Θαλασσών, όπως την οραματίστηκε ο Μέγας Εθνάρχης του γένους μας, Ελευθέριος Βενιζέλος, που θα πει αργότερα: «Εθνικοί λόγοι επιβάλλουν ο Μακεδονικός Αγών να γίνει το Ευαγγέλιον της ελληνικής φυλής … Αξίζει να στεφανωθεί ο αμυντικός εθνικός εκείνος Αγώνας, ο οποίος έσβησε την ντροπήν του 1897, διότι με το παράδειγμα των ηρωικών εθελοντών εξύπνησε και ενθάρρυνε ολόκληρο το αποθαρρυμένον έθνος». Για την οικονομία του χρόνου, θα αναφερθούμε μόνο στην κρητική παρουσία και συμμετοχή, που υπήρξε όχι μόνο η πολυανθρωπότερη, αλλά και η ουσιαστικότερη από άποψη εμπειροπόλεμων αγωνιστών, και επομένως αποφασιστικής σημασίας στην έκβαση αυτού του αγώνα.
Οι Κρήτες εκείνης της εποχής, φωτισμένοι ακόμη από τη λάμψη του Αρκαδίου, δεν ήταν μόνο οι πιο εμπειροπόλεμοι αγωνιστές, από τις αλλεπάλληλες επαναστάσεις των κατά των Τούρκων, αλλά διεκρίνοντο για το υψηλό εθνικό τους φρόνημα και τη φιλοπατρία τους, ιδεώδη που είχαν σφυρηλατηθεί κατά τους πολύχρονους αγώνες για την ανεξαρτησία και την ελευθερία τους και είχαν εδραιωθεί στη συνείδηση και στη σκέψη τους.
Δεν είναι τυχαίο πως, στην αρχή ακόμη, πριν ξεσπάσει ο Μακεδονικός Αγώνας, ο Γερμανός Καραβαγγέλης Αρχηγός, γράφει στον πρωθυπουργό Ζαΐμη: «Στείλε μου πενήντα άντρες. Πενήντα όμως Κρητικούς, να ενωθούν με τους αγέρωχους καπεταναίους Στρεμπενιώτη και Κώττα, για ν’ αντιμετωπίσουν τις βουλγαρικές ορδές». Για σκεφτείτε για τι άντρες μιλούμε, όταν μόλις πενήντα ήταν αρκετοί για να κατατροπώσουν τις ορδές των Βουλγάρων!
Τα κρητικά εθελοντικά σώματα, τα πολυπληθέστερα όλων, καταφθάνουν πρώτα για να συνδράμουν τον μακεδονικό Αγώνα. Γιατί άραγε; Λίγοι στίχοι του προικισμένου και φωτισμένου ηγέτη Μακεδονομάχου Παύλου Γύπαρη δίδουν την απάντηση. Ακούστε τους:
Αχ, όποιος έζησε σκληρά,  σ’ αγέρα σκλαβωμένο,
κι έφαγε μ’ αίμα το ψωμί και δάκρυα ζυμωμένο,
όποιος της μαύρης της σκλαβιάς δοκίμασε τον πόνο,
σκλαβιά και πόνος τι θα πει, εκείνος ξέρει μόνο.
Τούτος ο προαιώνιος κληρονομικός έρωτας των Κρητικών για τη λευτεριά ήταν η κινητήρια δύναμη που τους έσπρωξε να σπεύσουν να βοηθήσουν τους αδελφούς Μακεδόνες να την αποκτήσουν.
Τρεις χιλιάδες, οι μισοί δηλαδή απ’ όσους πήραν μέρος σε τούτο τον υπέρτατο αγώνα, ήταν οι Κρητικοί, από τους οποίους οι επτακόσιοι πότισαν με το τίμιο αίμα τους τη μακεδονική γη κι έμειναν στα σπλάχνα της, για να ριζώσει, ν’ ανθίσει και να καρπίσει το δέντρο της λευτεριάς, όταν η ίδια η πατρίδα τους δεν είχε βρει ακόμη το δρόμο της απόλυτης ελευθερίας κι εμάχετο ακόμη για ανεξαρτησία κι αυτοδιάθεση. Ένωση ή θάνατος ήταν τότε το σύνθημα στους κρητικούς αγώνες.
Από τους τρεις Γενικούς Αρχηγούς του Μακεδονικού Αγώνα μόνο ο ένας δεν ήταν Κρητικός: Ο Παύλος Μελάς, το γενναίο τούτο παλικάρι από την Παλιά Ελλάδα, με το ψευδώνυμο Καπετάν Ζέζας.
Ο Γεώργιος Κατεχάκης, με το ψευδώνυμο Καπετάν Ρούβας, ήταν από το Ηράκλειο Κρήτης, κι ο Γεώργιος Τσόντος, με ψευδώνυμο Καπετάν Βάρδας, από τ’ Ασκύφου Σφακίων.
Από τους είκοσι πολίτες αρχηγούς, οι δεκατέσσερις ήταν Κρητικοί, κι από τους ογδόντα δύο σημαιάρχες, οι δεκαεννέα πάλι Κρητικοί.
Ο Μακεδονικός Αγώνας στηρίχτηκε από τους Κρητικούς σαν δικός τους αγώνας, γι’ αυτό βλέπουμε μια τόσο μεγάλη συμμετοχή όχι μόνο σε απλούς αγωνιστές, αλλά ιδιαίτερα σε εμπειροπόλεμα στελέχη αυτού του αντάρτικου που ουσιαστικά διεξήγε τούτο τον αγώνα.
Κι ο πρώτος μη Μακεδόνας που έπεσε στο πεδίο της τιμής Κρητικός ήταν. Ο Γεώργιος Σεϊμένης, που για τον δι’ αποκεφαλισμού φρικτό θάνατό του θρυλούνται πολλά. Ότι δηλαδή, η κομμένη κεφαλή του έφτυνε κατάμουτρα τους κομιτατζήδες, που τρομαγμένοι από το υπερφυσικό τούτο φαινόμενο, ετράπησαν σε φυγή και δεν ξαναπολέμησαν.
Συμπληρώθηκε ήδη φέτος ένας ολόκληρος αιώνας από τότε που οι Κρήτες σταυραετοί πέταξαν από τις κορφές του Ψηλορείτη και της Μαδάρας, στα βουνά του Μοριχόβου και της Μπελκαμένης, να κυνηγήσουν, να διώξουν και να εξοντώσουν τα λογιώ λογιώ μυαρά, που ’χαν πέσει να κατασπαράξουν την ελληνική μακεδονική γη.
Η λαϊκή μούσα δεν παρέλειψε το χρέος της να υμνήσει τους Κρήτες Μακεδονομάχους με τους παρακάτω στίχους:
Για τον Γύπαρη:
Του Μοριχόβου τα βουνά ρωτούν της Μπελκαμένης
ποιος είν’ αυτός που πέρασε με το σπαθί στη χέρα;
Διαβαίνει όρη και βουνά, γκρεμούς και μονοπάθια
λειβάδια και νεροσυρμές κι ο κόσμος τονε τρέμει
Το βήμα ντου ναι δέκα οργυές, το πήδημα σαράντα
κι όντε λιγάκι βιάζεται χάμε στη γης δε ’γγίζει
Είν’ ο Παυλής ο Γύπαρης …
Για τον Τσόντο:
Μεριάστε ο Βάρδας να διαβεί να πάει στο Μοναστήρι
κει που’ ν ο πόλεμος χαρά κι η μάχη πανηγύρι …
Για τον Κατεχάκη:
Οι σφαίρες δε σε τρόμαζαν γιατί ’σουν αντρειωμένος
ήσουν σεμνός κι αντρόπιαστος, απ’ όλους διαλεγμένος
Για το Βολάνη:
Δόξα σε σένα Αρχηγέ των Λάκκων το καμάρι
όπου πολέμας όρθιος με θάρρος και με χάρη …
Για το Νταφώτη:
Νταφώτη μου ατρόμητε πετάξ’ από τον Άδη
και βάλε κάθε Βούλγαρο κομιτατζή σημάδι.
Και τόσοι άλλοι ατελείωτοι στίχοι με τους οποίους η κρητική λαϊκή μούσα υμνολόγησε τους αείμνηστους Κρήτες Μακεδονομάχους. [  ]
*Τέως πρ. του Συλλόγου Κρητών Ηλιούπολης
Ονομαστική Αναφορά των 39 Κρητικών Καπεταναίων Μακεδονομάχων
  • Γεώργιος Τσόντος – ΒάρδαςΑνθυπολοχαγός (ΠΒ). Γενικός Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από τα Ασκύφου Σφακίων Χανίων. Αριθμός Ανδρών 168.
  • Γεώργιος Κατεχάκης ή Ρούβας: Ανθυπολοχαγός (ΠΖ). Γενικός Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα. Από την Πόμπια Καινουρίου Ηρακλείου. Αριθμός Ανδρών 160
  • Ευθύμιος Καούδης: Aρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από το Καψοδάσος Σφακίων Χανίων. Αριθμός Ανδρών 150.
  • Γεώργιος Βολάνης: Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα. Από τους Λάκκους Κυδωνίας Χανίων. Αριθμός Ανδρών 175.
  • Ιωάννης Πούλακας: Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα. Από το Θέρισο Κυδωνίας Χανίων. Αριθμός Ανδρών 98.
  • Παύλος Γύπαρης: Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από την Ασή Γωνιά Αποκορώνου Χανίων. Αριθμός Ανδρών 110.
  • Ιωάννης Καραβίτης: (ο Μακρυγιάννης του Μακεδονικού Αγώνα) Αρχηγός1903-1908. Από την Ανώπολη Σφακίων Χανίων. Αριθμός Ανδρών 132 – Απόγονος του μεγάλου επαναστάτη του 1770 Γιάννη  Δασκαλογιάννη, ήταν 20 ετών όταν ακολούθησε τον Παύλο Μελά στη Μακεδονία. Γρήγορα και μετά το θάνατο του Παύλου Μελά έγινε Αρχηγός Σώματος. Στη Φλώρινα υπάρχει η προτομή του στην κεντρική πλατεία. Σε όλες τις κωμοπόλεις της Φλώρινας υπάρχουν δρόμοι με το όνομά του. Πέθανε το 1949 σε ηλικία 66 ετών όσο και ο Μακρυγιάννης.
  • Θεόδωρος Κουκουλάκης: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα. Από τους Λάκκους Κυδωνίας Χανίων. Αριθμός Ανδρών 108.
  • Εμμανουήλ Σκουντρής: Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από το Άδελε Ρεθύμνου. Αριθμός Ανδρών 148.
  • Εμμανουήλ Νικολούδης: Αρχηγός Σώματος Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από τους Λάκκους Κυδωνίας Χανίων. Αριθμός Ανδρών 120.
  • Νικόλαος Ανδριανάκης: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από τους Λάκκους Κυδωνίας Χανίων. Αριθμός Ανδρών 82.
  • Ευάγγελος Φραγκιεδάκης- Γαλλιανός: Οπλαρχηγός Σώματος Μακεδονικού Αγώνα . Από τον Πρινέ Ρεθύμνου. Αριθμός Ανδρών 84.
  • Ιωάννης Δοξάκης – Δοξογιάννης: Οπλαρχηγός Σώματος Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908 . Από τον Πρινέ Σελίνου Χανίων. Αριθμός Ανδρών 98.
  • Ηλίας Δεληγιαννάκης : Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα. Φονεύθηκε στο Σκρά το 1918. Ανθυπολοχαγός. Από την Αργυρούπολη Ρεθύμνου. Αριθμός Ανδρών 135.
  • Νικόστρατος Καλομενόπουλος – Νίδας: Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα, μετέπειτα Στρατηγός. Από το Ρέθυμνο Κρήτης. Αριθμός Ανδρών 105.
  • Γεώργιος Δικώνυμος – Μακρής: Αρχηγός Σώματος Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908 . Από τον Καλλικράτη Σφακίων Χανίων. Αριθμός Ανδρών 120.
  • Εμμανουήλ Κατσίγαρης- Καραμανώλης: ΑρχηγόςΜακεδονικού Αγώνα. Φονεύθηκε στον Όλυμπο στις 20-4 1908. Από το Νίπος Αποκορώνου Χανίων. Αριθμός Ανδρών 75.
  • Λεωνίδας Παπαμαλέκος: ΑρχηγόςΜακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από τον Βάμο Αποκορώνου Χανίων. Φονεύθηκε στις 4-11- 1912 στα Σιάτιστα Κοζάνης. Αριθμός Ανδρών 63.
  • Γρηγόρης Παπαδάκης: Οπλαρχηγός Σώματος Μακεδονικού Αγώνα . Από τον Κάστελο Αποκορώνου Χανίων. Φονεύθηκε στην Μικρά Ασία το 1922. Αριθμός Ανδρών 50.
  • Ιωάννης Νταφώτης : Αρχηγός Σώματος Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από το Αβδού Πεδιάδος Ηρακλείου. Αριθμός Ανδρών 108.
  • Αριστείδης Κιτράκης – Νύσταρης: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα . Από τα Ρούστικα Ρεθύμνου. Αριθμός Ανδρών 8.
  • Λαμπρινός Βρανάς: Οπλαρχηγός Β Τάξεως. Από τον Καλλικράτη Σφακίων Χανίων. Φονεύθηκε ηρωικά στη Μπελκαμένη (Άσπρη Πέτρα-Δροσοπηγή Φλώρινας) στις 17- 4 -1905. Αριθμός Ανδρών 18.
  • Ανδρέας Δικώνυμος – Μπαρμπανδρέας: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από τον Καλλικράτη Σφακίων Χανίων. Φρούραρχος Λεχόβου (τραυματίας του Στρεμπένου-Χωριό Ασπρόγεια). Αριθμός Ανδρών 24.
  • Γεώργιος Μηναδάκης- Λιάπης: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1906. Από το Αμπελάκι Ρεθύμνου. Έπεσε στο Λέχοβο (Χωριό της Φλώρινας). Αριθμός Ανδρών 6.
  • Πέτρος Μάνος- Βέργας, επίλαρχος (1903-1908) Αρχηγός Σώματος Μακεδονικού Αγώνα, αδελφός του Κων/νου,διαδέχθηκε στην προεδρία τον Καλαποθάκη (Μακεδονικό Κομιτάτο). Από τα Χανιά της Κρήτης.Αριθμός Ανδρών 47.
  • Ευάγγελος Νικολούδης: Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1906. Από τους Λάκκους Κυδωνίας Χανίων. Φονεύθηκε στο Γκορνίτσοβο (Κέλλη-σημαίνει χωριό που βρίσκεται σε υψόμετρο) στις 18-7-1906 με 14 συμπολεμιστές του, μεταξύ των νεκρών και ο Μανούσος Γρύλλος έξ Αλικάμπου Αποκορώνου Χανίων, ανήκων στην ομάδα Καραβίτη. Αριθμός Ανδρών 45.
  • Γεώργιος Καμηλάκης: Ομαδάρχης Μακεδονικού Αγώνα 1903-1907. Απηγχονίσθηκε στο Μοναστήρι στις 20-5-1907. Από το Καστέλλι Καινουρίου Ηρακλείου. Αριθμός Ανδρών 16.
  • Γεώργιος Σπυριδογιάννης: Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1912. Από τα Γρυμπιλιανά Κολυμβαρίου Κισσάμου Χανίων. Αριθμός Ανδρών 18.
  • Γεώργιος Λιαπάκης: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα. Από το Ρέθυμνο Κρήτης. Αριθμός Ανδρών 17.
  • Ιωάννης Μαυρογέννης: Οπλαρχηγός Α Τάξεως. Από τους Λάκκους Κυδωνίας Χανίων. Αριθμός Ανδρών 18.
  • Γεώργιος Σκαλίδης: Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1906. Από το Έλος Κισσάμου Χανίων. Έπεσε ηρωικώς μαχόμενος στις 20-3-1906 στο Ίβεν Μακεδονίας (χωριό δυτικά του Μοναστηρίου στην καμπή του Εριγώνα ποταμού) μαζί με τους 16 συντρόφους του, επέζησε ένας.
  • Στυλιανός Κλειδής: Αρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από τα Αγκουσελιανά Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου. Αριθμός Ανδρών 120. Έπεσε στο Μέτσοβο το 1912, πολεμώντας όρθιος τους Τούρκους
  • Παναγιώτης Γερογιάννης: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από το Γαλατά Κυδωνίας Χανίων. Αριθμός Ανδρών 37.
  • Στυλιανός Κοκκινάκης: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από την Ασή Γωνιά Αποκορώνου Χανίων. Αριθμός Ανδρών 10.
  • Εμμανουήλ Μπενής: Οπλαρχηγός Α Τάξεως Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από τον Καλλικράτη Σφακίων Χανίων. Αριθμός Ανδρών 55.
  • Ιωάννης Καλογεράκης: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα. Φονεύθηκε στον Αετό στις 28-7-1905. Από το Ζυβραγού Κισσάμου Χανίων. Αριθμός Ανδρών 14.
  • Εμμανουήλ Λυκοβαρδής: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908.Από τα Περβολάκια Κισσάμου Χανίων. Αριθμός Ανδρών 38.
  • Ευστράτιος Βολάνης: Οπλαρχηγός Μακεδονικού Αγώνα 1903-1908. Από τους Λάκκους Κυδωνίας Χανίων. Αριθμός Ανδρών 20.
  • Παναγιώτης Φιωτάκης: Οπλαρχηγός Α Τάξεως Μακεδονικού Αγώνα 1903-1907. Από το Γαλατά Κυδωνίας Χανίων. Έπεσε ηρωικά κοντά στη Μονή Παραλόβου στο Μορίχοβο τον Απρίλιο του 1907 Αριθμός Ανδρών 10.
Σύνολο Ανδρών                    2976
Η προσέλευση Κρητικών εθελοντών συνεχίστηκε μέχρι το τέλος του 1908.
Από τους 6000 εθελοντές οι 3000 ήταν Κρητικοί. (Όπως αναφέρθηκαν αριθμητικά προηγουμένως).
Από τους 3 Γενικούς Αρχηγούς οι 2 ήταν Κρητικοί.
Από τους 82 Αρχηγούς Σωμάτων οι 19 ήταν Κρητικοί
Και από τους 19 ιδιώτες αρχηγούς οι 14 ήταν Κρητικοί
Αυτοί που έμειναν για πάντα στη Μακεδονική γη ήταν:
Αρχηγοί- Οπλαρχηγοί:                         13
Oμαδάρχες:                                         12
Εθελοντές Οπλίτες-Πράκτορες:           639
Εθελοντές σε σώματα μη Κρητικών:    108
Σύνολο :                                                769
Βέβαια, στο Μακεδονικό Αγώνα πολέμησαν και θυσιάστηκαν, επίσης, γενναίοι αγωνιστές από τη Μάνη, Μεσσηνία, Αρκαδία, Αθήνα, Ρούμελη, Ήπειρο, Θεσσαλία, Θράκη, Μικρά Ασία, τα νησιά μας και από κάθε άλλη γωνιά του ελεύθερου και υπόδουλου ελληνισμού.



Σάββατο, 6 Οκτωβρίου 2018

Ο Χουρμουζιάδης για τη μαρξιστική θεώρηση της αρχαιολογίας

Δυο συνεντεύξεις του καθηγητή  προϊστορικής αρχαιολογίας Γ. Χουρμουζιάδη για την μαρξιστική θεώρηση της αρχαιολογίας


«Ο Παρθενώνας, από εξαιρετικό αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό δείγμα της κλασικής εποχής, μετατράπηκε σε "αιχμή" της αστικής ιδεοληψίας για την αρχαιότητα»

*

«Ακόμη, όμως, διδάσκονται όροι όπως "προελληνικός", "πρωτοελληνικός" πολιτισμός. Φρικαλέο λάθος. Υπάρχει μια άρρηκτη συνέχεια, όχι ως εθνική, αλλά ως πολιτισμική συνέχεια. Αν τον πολιτισμό τον ορίσουμε όπως ο Μαρξ και ο Ενγκελς στη "Γερμανική ιδεολογία", ότι αλλαγή πολιτισμού έχουμε όταν έχουμε αλλαγή του τρόπου εκμετάλλευσης των παραγωγικών πηγών, τότε θα διαπιστώσουμε αυτή τη συνέχεια. Αυτό είναι το ελληνικό. Οχι η χλαμύδα, ο μαίανδρος και το αττικό κάλλος»


Το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ εξέδωσε την ακόλουθη ανακοίνωση για το θάνατο του σ. Γιώργου Χουρμουζιάδη:
«Το ΚΚΕ με θλίψη ανακοινώνει τον θάνατο του συντρόφου Γιώργου Χουρμουζιάδη.
Ο σ. Γ. Χουρμουζιάδης, ομότιμος καθηγητής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1932, όπου και σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ. Το 1981 έγινε μέλος του ΚΚΕ και στο 13ο Συνέδριο του Κόμματος, το 1991, εκλέχθηκε μέλος της Κεντρικής του Επιτροπής. Υπηρέτησε το Κόμμα και το λαό της Θεσσαλονίκης από διάφορες θέσεις και ως βουλευτής της Α’ Θεσσαλονίκης, όπου εκλέχθηκε στις εκλογές του 2000 και του 2004. Παρέμεινε μέλος του Κόμματος ως το τέλος της ζωής του.
Ο σ. Γ. Χουρμουζιάδης διακρίθηκε για το πλούσιο επαγγελματικό, ακαδημαϊκό και επιστημονικό του έργο, ιδιαίτερα στους κλάδους της ιστορίας, της αρχαιολογίας και της μουσειολογίας. Δίδαξε στη Μέση Εκπαίδευση τα χρόνια 1961 – 1964 και το 1965 ορίστηκε Έφορος Αρχαιοτήτων Θεσσαλίας. Το 1973 έγινε Διδάκτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ, ενώ την περίοδο 1976 – 1978, ως υπότροφος της Alexander vHumbolt στη Χαϊδελβέργη, μετεκπαιδεύτηκε στην Ευρωπαϊκή Ιστορία.
Το 1981 εκλέχθηκε καθηγητής της Προϊστορικής Αρχαιολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και κοσμήτορας το 1983. Το 1985 έγινε αντιπρύτανης στο ΑΠΘ. Ασχολήθηκε με την έρευνα της Νεολιθικής Περιόδου κάνοντας ανασκαφές σε προϊστορικούς οικισμούς της Θεσσαλίας και της Μακεδονίας, επίσης ασχολήθηκε συστηματικά με τη Μουσειολογία και οργάνωσε ειδικά φροντιστήρια στο ΑΠΘ.
Υπήρξε πρωτοπόρος στη διάδοση και στην Ελλάδα των θεωρητικών «κινημάτων» της Αρχαιολογίας, που αναπτύχθηκαν στην Αμερική και την Ευρώπη και εξέδωσε και διηύθυνε γι’ αυτό τον σκοπό τα περιοδικά «Ανθρωπολογικά» (1978 - 1982), «Γόρδων» (1991 - 1995) και «Ανάσκαμμα» (2008-2013). Συνέγραψε 5 βιβλία και ανέπτυξε πλούσια αρθρογραφία, ενώ ταυτόχρονα υπήρξε μέλος πολλών Ευρωπαϊκών Αρχαιολογικών Ινστιτούτων.
Από το 1992 ο σ. Γ. Χουρμουζιάδης διηύθυνε τις ανασκαφές στον προϊστορικό λιμναίο οικισμό του Δισπηλιού Καστοριάς και υπήρξε, επίσης, επιστημονικός υπεύθυνος για το πρόγραμμα LIFE, για την οργάνωση στην περιοχή της λίμνης Καστοριάς του πρώτου Οικομουσείου, με βάση τα αποτελέσματα των ανασκαφών στο Δισπηλιό.
Το ΚΚΕ εκφράζει τα θερμά του συλλυπητήρια στη σύζυγο και την οικογένειά του.
Η κηδεία του σ. Γ. Χουρμουζιάδη θα γίνει από τα Κοιμητήρια Αναστάσεως του Κυρίου, στη Θεσσαλονίκη την Πέμπτη 17 Οκτώβρη στις 4 μ.μ. και θα είναι πολιτική».
Ανακοίνωση για το θάνατο του σ. Γιώργου Χουρμουζιάδη εξέδωσε και το Γραφείο Τύπου της Κομματικής Οργάνωσης Κεντρικής Μακεδονίας τουΚΚΕ. 
Ψήφισμα με το οποίο εκφράζουν «την οδύνη τους για το θάνατο του εκλεκτού και διακεκριμένου συναδέλφου», εξέδωσαν οι Πρυτανικές Αρχές του ΑΠΘ. Τα συλλυπητήριά τους εξέφρασαν επίσης ο Ευ. Βενιζέλος, ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Θεσσαλονίκης, Π. Αβραμόπουλος και η Οργάνωση Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ.
***

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΓΙΩΡΓΟ ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΑΔΗ
«Οι αρχαιότητες να γίνουν κτήμα του ελληνικού λαού»

ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 1/4/2001
Λείψανα σπιτιού από τις ανασκαφές της Εγνατίας Οδού

Η αντίληψη του κράτους για την πολιτιστική κληρονομιά, πώς αυτή εκφράζεται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία και η σχέση Αρχαιολογίας και κοινού, από τη μαρξιστική ματιά ενός μάχιμου εκπαιδευτικού και επιστήμονα
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, οι εντυπωσιακές υποθέσεις αρχαιοκαπηλίας και ειδήσεις, όπως η καταστροφή των αγαλμάτων στο Αφγανιστάν, φέρνουν την Αρχαιολογία συχνά στο προσκήνιο από τα ΜΜΕ.
Ακόμη πιο συχνή και ισχυρή είναι η παρουσία της «αρχαιοκεντρικής» αντίληψης του παρελθόντος, η οποία έχει «διαχυθεί» στην κοινωνία μέσω της εκπαίδευσης και κυριαρχεί στην πολιτιστική πολιτική του κράτους σαν «μπούσουλας» της κυρίαρχης επιστημονικής έρευνας, αλλά και σαν ισχυρό «όπλο» στο ιδεολογικό «οπλοστάσιο» της εγχώριας αστικής τάξης, η οποία «ξαναγράφει» κατά το δοκούν την ιστορία.
Δεδομένου του γεγονότος ότι αυτή η αντίληψη θα μας παιδέψει για πολύ καιρό, κυρίως μέσω της ολυμπιακής προετοιμασίας, η ανάλυση του τρόπου που προσλαμβάνει το νεοελληνικό κράτος τον πολιτιστικό πλούτο της χώρας (τρόπος που καθορίζει και τη σχέση του με την επιστήμη της Αρχαιολογίας) από τη μια, και του τρόπου που η Αρχαιολογία, η αρχαιότητα και το αρχαίο αντικείμενο προσλαμβάνεται από το κοινό, παρουσιάζει νέο ενδιαφέρον. Για όλα αυτά μιλήσαμε με τον καθηγητή Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και βουλευτή του ΚΚΕ, Γιώργο Χουρμουζιάδη.
Ο συντηρητισμός της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας

Ο Παρθενώνας, από εξαιρετικό αρχιτεκτονικό και καλλιτεχνικό δείγμα της κλασικής εποχής, μετατράπηκε σε «αιχμή» της αστικής ιδεοληψίας για την αρχαιότητα
Η κουβέντα ξεκίνησε, μοιραία, από την Αρχαιολογική Υπηρεσία του υπουργείου Πολιτισμού, αφού αυτή είναι ο φορέας άσκησης της αρχαιολογικής πολιτικής του κράτους.
«Η Αρχαιολογική Υπηρεσία του ΥΠΠΟ είναι, ίσως, η τελευταία συντηρητικήυπηρεσία του ελληνικού κράτους, ως δομή και ως λειτουργία», σημειώνει ο Γ. Χουρμουζιάδης. «Το πώς σκέφτονται οι αρχαιολόγοι να αντιμετωπίσουν τον αρχαιολογικό πλούτο, το πώς ασκούν διοίκηση μέσα στις Εφορίες, το πώς οργανώνουν την ερευνητική και διοικητική δουλιά και τη σχέση τους με το κοινό, είναι στατική. Χρησιμοποιώ αυτόν το χαρακτηρισμό, για να τονίσω ακριβώς το μέγεθος της κατάστασης, χωρίς να σημαίνει ότι όλοι οι αρχαιολόγοι της υπηρεσίας είναι έτσι».
Παράδειγμα αυτού του συντηρητισμού για τον συνομιλητή μας είναι μια «μεταλλαγμένη» μορφή του «primae noctis jus» («πρίμε νόκτις γιους», το δίκαιο της πρώτης νύχτας).

Το δικαίωμα που είχαν οι άρχοντες να κοιμούνται με τις γυναίκες των υπηκόων τους την πρώτη νύχτα του γάμου τους. Στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, αυτό το δικαίωμα το έχει ...ο προϊστάμενος. 

«Για να δημοσιεύσει μια ανασκαφή οποιοσδήποτε κατώτερος, ιεραρχικά, αρχαιολόγος, θα πρέπει να έχει το δικαίωμα που του εκχωρεί ο προϊστάμενος, άσχετα αν η ανασκαφή έχει γίνει από αυτόν που ανακοινώνει το εύρημα. Πρέπει να ευχαριστήσει τον /την έφορο που του έδωσε το δικαίωμα κι αυτό για μένα είναι μια δομή, που αποκαλύπτει το συντηρητισμό της διοικητικής λογικής».

Αναπαράσταση του νεολιθικού λιμναίου οικισμού στο Δισπηλιό Καστοριάς
«Ο συντηρητισμός αναπτύσσεται και στη σχέση των αρχαιολόγων από τους συναδέλφους της υπηρεσίας, οι οποίοι πιστεύουν ότι αυτή η υπηρεσία είναι "έξω" από τα "καθημερινά". Εχουν μία "αστυνομοκρατούμενη" άποψη για την προστασία των αρχαίων. Πιστεύουν ότι ο μόνος τρόπος να διατηρηθούν τα αρχαία είναι το κλείσιμό τους. Το συρματόπλεγμα, ο φύλακας, η ποινή, το δικαστήριο ...ο "αποκεφαλισμός". Οι πιο πολλοί δεν πιστεύουν ότι το αρχαίο πρέπει να γίνει κτήμα, ως γνώση, ως οπτική εντύπωση του ελληνικού λαού. Οτι πρέπει να υπάρχουν ωραίοι αρχαιολογικοί και ανασκαφικοί χώροι, που να μπορεί να μπει ο πολίτης, να δει την ανασκαφή την ώρα που αυτή γίνεται και να τον κάνεις "συνένοχο" τον ίδιο, να του λες, εμμέσως, "προστάτεψέ το κι εσύ". Τελικά, αυτό που κάνουν, και πραγματικά δουλεύουν και κουράζονται, το κρατάνε για τον εαυτό τους. Ενας αρχαιολόγος μπορεί να κάνει και δέκα χρόνια να δημοσιεύσει μια ανασκαφή. Οι αποθήκες είναι "φίσκα" από αρχαία που δε δημοσιεύονται».
«Ποτέ δεν ασχολήθηκε η Αρχαιολογική Υπηρεσία με το κοινό, που από πολλούς αρχαιολόγους θεωρείται ο εχθρός του αρχαίου. Όταν ήμουν στο μουσείο του Βόλου, οι φύλακες μου ζήτησαν να απαγορεύσω την είσοδο στα παιδιά, επειδή πειράζουν τα εκθέματα! Όταν κατάργησα τις προθήκες, δεν άγγιξε κανένας τίποτα.  

Η αμεσότητα του αρχαίου τρομάζει περισσότερο από κάθε καταστολή. Υπάρχει τρόπος να βρίσκεται το αρχαίο ακόμη και μέσα σε κατοικημένο χώρο χωρίς να φθείρεται. Αυτό, βέβαια, προϋποθέτει μια άλλη πολεοδομική πολιτική. Υπάρχει τρόπος να μην καταστρέφει η Εγνατία ό,τι βρίσκεται μπροστά της. Τα λεφτά που δίνουν ακόμη και οι εταιρίες των μεγάλων έργων για τις ανασκαφές, θα μπορούσαν να δοθούν για αλλαγές στα ίδια τα έργα, έτσι ώστε να δίνεται η δυνατότητα να ανασκαφεί και να μελετηθεί κανονικά αυτό που βρίσκεται. Θες να προστατέψεις τις αρχαιότητες, τον πολιτισμό; Ερεύνησέ τα. Χρηματοδότησε την έρευνα. Η έρευνα είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος προστασίας του πολιτισμού».

Οι «πηγές» της αρχαιοκαπηλίας
Η Αφροδίτη της Μήλου θα παραμείνει στο Μουσείο του Λούβρου, ως δείγμα της «γενναιόδωρης» Ελλάδας


- Η Αρχαιολογική Υπηρεσία έχει την υποδομή, για να κάνει ουσιαστικό έργο;
  • «Το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Βουλγαρίας είχε φθάσει να έχει 2.500 αρχαιολόγους. Αρα, οι περίπου 450 του ΥΠΠΟ είναι εφιαλτικά λίγοι. Παράλληλα, πρέπει να υπάρξει ένας προγραμματισμός των ερευνών. Οι ανασκαφές είναι τριών ειδών. Οι δοκιμαστικές, οι σωστικές και οι συστηματικές. Η Αρχαιολογική Υπηρεσία συναντά πολλές δυσκολίες για να κάνει συστηματικές ανασκαφές και αυτό είναι αποτέλεσμα της έλλειψης πόρων, προσωπικού, αλλά και ερευνητικού οράματος».
- Τα κατασταλτικά μέτρα επαρκούν για την αντιμετώπιση της αρχαιοκαπηλίας;
  • «Με είχαν καλέσει κάποτε στην Ελασσόνα, να μιλήσω για την αρχαιοκαπηλία. Περίμεναν, βέβαια, να πω ότι τους αρχαιοκάπηλους πρέπει να τους "αποκεφαλίζουμε" και να τους ..."εξορίζουμε". Εγώ είπα ότι δύο είναι οι παράγοντες που οδηγούν στην αρχαιοκαπηλία: Το χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, που δεν αφήνει τον απλό άνθρωπο να αντιληφθεί ότι το αρχαίο που βρίσκει στο χωράφι του είναι δικό του, με την έννοια ότι ανήκει στον πολιτισμό του. Ενα δαχτυλίδι που θα βρει στο μπαούλο της γιαγιάς δε θα το πουλήσει, γιατί είναι κειμήλιο. Ο δεύτερος παράγοντας είναι η φτώχεια. Αυτός που θα βρει ένα χρυσό σκουλαρίκι, θα πάει να το πουλήσει, αφού, ό,τι κυκλοφορεί στην κοινωνία μας, είναι αντικείμενο εμπορίας και τζόγου. Ανέβασε το λαό οικονομικά και πνευματικά, να δεις πώς αλλάζουν τα πράγματα που σχετίζονται με την αρχαιοκαπηλία».
- Ποιες είναι οι «πηγές» αυτών των αντιλήψεων της υπηρεσίας;
  • «Οι στάσιμες θεωρητικές αντιλήψεις των αρχαιολόγων.Πιστεύουν ότι το αρχαίο είναι ένα "εκλεκτό" αντικείμενο, που πρέπει να ασχοληθούν με αυτό οι "εκλεκτοί", ότι η Αρχαιολογία είναι μια επιστήμη της ελίτ, που ο απλός λαός δεν μπορεί να καταλάβει. Είναι αντίληψη του Βίνκελμαν, που από τον 17ο αιώνα έλεγε ότι κάποιος μπορεί να ανεβάσει το επίπεδό του μέσω της τέχνης - άποψη κατά βάση σωστή - ωστόσο, αναφερόταν στους άρχοντες και όχι στο λαό.
  • Αλλη πηγή - που με τη σειρά της πηγάζει και από αντικειμενικούς λόγους - είναι η μη απόδοση στον κόσμο, ως κοινωνικό αγαθό, αυτού που έρχεται στην επιφάνεια. Με την ανασκαφή στο Δισπηλιό, στον τέταρτο χρόνο της ανασκαφής, κάναμε ένα μικρό μουσείο. Με πίνακες, με κείμενα για τον κόσμο, με αναφορές στους λιμναίους οικισμούς της Ευρώπης, με μια ιστορία του οικισμού, με ένα χάρτη για συγκρίσεις για το τι γίνεται αλλού κλπ. Μπαίνει ο κόσμος και παίρνει μια πλήρη εικόνα, τι σημαίνει ένας λιμναίος οικισμός. Μου έλεγαν να τελειώσουμε πρώτα την ανασκαφή και μετά να προχωρήσουμε στο μουσείο. Για ποιο λόγο; Αυτή τη στιγμή, αυτή την άποψη έχουμε για το λιμναίο οικισμό. Αν ανατραπεί, θα την ανατρέψουμε. Ετσι, το μουσείο θα έχει μια δυναμική. Ο Πόπερ έλεγε "λατρεύω τις θεωρίες γιατί ανατρέπονται". Ο περίφημος Μπροντέλ, στην εισαγωγή του στη "Μεσόγειο", λέει: "υποπτεύομαι, ότι τα συμπεράσματά μου θα αμφισβητηθούν, θα συζητηθούν και ενδεχομένως θα ανατραπούν. Θα χαρώ γι' αυτό, γιατί έτσι προχωράει η επιστήμη"Ενώ οι δικοί μας πιστεύουν ότι θα πουν την τελευταία λέξη».

Η Αρχαιολογία ως ερμηνεία των πολιτισμών

- Ωστόσο, υπάρχει και μια συγκεκριμένη κρατική πολιτική που ασκείται.
  • «Δύο είναι τα επίπεδα, πάνω στα οποία μπορεί να αναζητήσει κανείς την άσκηση μιας συγκεκριμένης ερευνητικής πολιτικής στην περιοχή των αρχαιοτήτων. Το ένα πεδίο είναι η ιδεολογία, με τους ιδεολογικούς μηχανισμούς, τα σχολεία, τα ΜΜΕ κλπ., και το άλλο είναι η αγορά. Εκεί, που, τελικά, το αρχαίο για τον πολύ κόσμο έχει μια συγκεκριμένη αγοραστική αξία. Σε αυτό το πεδίο εντάσσονται και οι μεγάλες αρχαιολογικές συλλογές. Που όλες, τελικά, ανήκουν σε μεγαλοκεφαλαιούχους.
- Πώς λειτουργούν αυτά τα επίπεδα;
  • «Τα ΜΜΕ προβάλλουν το αρχαιοκαπηλικό γεγονός ως αστυνομικό ή ιστορία. Κάποια στιγμή θα σηκώσουν και το θέμα των Μαρμάρων και ύστερα θα το ξεχάσουν ως μη επίκαιρο και "πιασάρικο", όπως λένε οι δημοσιογράφοι. Το δε σχολείο δεν κάνει καμία προσπάθεια να δώσει τον αρχαιολογικό πλούτο σωστά. Στην Ελλάδα, όπου όποια πέτρα κι αν σηκώσεις βρίσκεις αρχαίο, στην εκπαίδευση, η Αρχαιολογία είναι απούσα. Τα βιβλία της Ιστορίας περιγράφουν επιγραμματικά, μεγαλοϊδεατίστικα, αρχαιοκεντρικά και επιλεκτικά τα μνημεία. Η Αρχαιολογία πρέπει να διδάσκεται όχι ως Ιστορία της Τέχνης, αλλά ως κοινωνική δράση. 
  • Να μάθει το παιδί Μουσειολογία, Ανασκαφική Τεχνική. Οχι μόνο τον Φειδία, τον Ερμή του Πραξιτέλη ...τα μπούτια της Αφροδίτης. Να μάθει την Αρχαιολογία σαν επάγγελμα, που σκοπό έχει να μελετήσει και να ερμηνεύσει τους πολιτισμούς. Συνηθίσαμε να προσλαμβάνουμε την Προϊστορία, π.χ., από τις ελλείψεις. Από το τι δεν είχαν οι προϊστορικοί άνθρωποι. Δε διδάσκεται, όμως, ότι αυτοί επινόησαν την Αρχιτεκτονική, την Κεραμική, έφτιαξαν τις πρώτες ιδεολογίες, τα πρώτα εργαλεία. Η αντίληψή μας για την Προϊστορία είναι επιπέδου καρτούν, όπου ο πρωτόγονος με το ρόπαλο σέρνει τη γυναίκα από τα μαλλιά. Αρα, μέσα στην εκπαίδευση, λείπει η Αρχαιολογία ως ιστορικό γίγνεσθαι. Ακόμη υπάρχει το κλασικό σχολείο, που έχει σαν πυρήνα τη Γραμματολογία. Ενώ, αν είχαμε μια εκπαίδευση αρχαιογνωσική, οπότε θα διδάσκονταν Ιστορία, Αρχαία Τέχνη, Αρχαίος Πολιτισμός, Αρχαία Οικονομία, θα ήταν αλλιώς. Οταν μιλάμε για εκλαϊκευμένη Αρχαιολογία, εννοούμε αυτό που έλεγε ο Λένιν: "ένα βήμα εμείς και δύο βήματα ο λαός". Ετσι ώστε να μην κατεβάζουμε το επίπεδο, αλλά κάπου να συναντηθούμε».


    Η εκπαιδευτική αντίληψη του παρελθόντος

    Τμήμα των Γλυπτών του Παρθενώνα στο Βρετανικό Μουσείο

     - Πώς εκφράζεται, πιο συγκεκριμένα, αυτή η «αρχαιοκεντρική» αντίληψη στην εκπαίδευση;
    • Από τον 19ο αιώνα παλεύουν μεταξύ τους δύο ιδεολογίες: Η αρχαιοκεντρική, αρχαιολατρική και η χριστιανοορθόδοξη ή χριστιανοαρχαιολογική. Κάποια στιγμή, αυτές οι ιδεολογίες ενώθηκαν και προέκυψε το εκπαιδευτικό σύστημα, η πολιτική μας για τον πολιτισμό, η άποψή μας για την αρχαία Ελλάδα. Τα παιδιά μαθαίνουν ότι ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός αρχίζει από τον 6ο αιώνα και μετά. Τα τελευταία 20 χρόνια, έχει μπει στην εκπαίδευση και ο μυκηναϊκός πολιτισμός, μετά την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β`.
    • Ακόμη, όμως, διδάσκονται όροι όπως "προελληνικός", "πρωτοελληνικός" πολιτισμός. Φρικαλέο λάθος. Υπάρχει μια άρρηκτη συνέχεια, όχι ως εθνική, αλλά ως πολιτισμική συνέχεια. Αν τον πολιτισμό τον ορίσουμε όπως ο Μαρξ και ο Ενγκελς στη "Γερμανική ιδεολογία", ότι αλλαγή πολιτισμού έχουμε όταν έχουμε αλλαγή του τρόπου εκμετάλλευσης των παραγωγικών πηγών, τότε θα διαπιστώσουμε αυτή τη συνέχεια. Αυτό είναι το ελληνικό. Οχι η χλαμύδα, ο μαίανδρος και το αττικό κάλλος».
      - Η ίδια αντίληψη υπάρχει και στις πανεπιστημιακές σχολές;
      • «Σήμερα οι αρχαιολογικές σχολές, αναλογικά, είναι πιο πίσω από πριν. Αν ζούσε σήμερα ο Κακριδής, θα ήταν ένας προοδευτικός φιλελεύθερος. Στην εποχή του, ήταν επαναστάτης. Σήμερα, οι καθηγητές της Φιλοσοφικής δε λένε κουβέντα για να κοντραριστούν με την εξουσία. Αν τους μεταφέρεις στην εποχή του Κακριδή, θα ήταν και αυτοί επαναστάτες, αλλά σήμερα δεν είναι. Ο Κακριδής έλεγε πως εμείς δε βγάζουμε καθηγητές, αλλά φιλολόγους. Αυτό είναι το σπέρμα της αντίληψης του διαχωρισμού πτυχίου - επαγγέλματος. Σήμερα αυτό επαληθεύεται από το υπουργείο Παιδείας.

      «Ο πολιτισμός δεν έχει σύνορα»

      - Με αφορμή την πρόσφατη κλοπή αρχαιοελληνικού γλυπτού στο Βρετανικό Μουσείο, ο Ε. Βενιζέλος επανέφερε το θέμα της επιστροφής των Γλυπτών του Παρθενώνα, λέγοντας, παράλληλα, πως η Ελλάδα εστιάζει σε αυτά και όχι στον άλλο αρχαιοελληνικό πλούτο της, που βρίσκεται σε ξένα μουσεία, σαν δείγμα της γενναιοδωρίας της. Πώς σχολιάζετε αυτή την οπτική;
      •  «Είναι σφάλμα το αίτημα για επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα, με τον "αποκλειστικό" τρόπο που προωθείται και αναδείχνεται ως εθνική διεκδίκηση. Έχει εστιαστεί όλη αυτή η προσπάθεια στο Βρετανικό Μουσείο. Δεν υπάρχει μουσείο της Ευρώπης, που να μην έχει αριστουργήματα της αρχαιότητας.Αυτά που έχουν κατασκευαστεί στην αρχαιότητα ανήκουν στην ανθρωπότητα. Είτε είναι σε ένα μουσείο της Αθήνας, είτε σε ένα μουσείο της Κολομβίας, επιτελούν αυτό για το οποίο έγιναν. Από τη στιγμή που θα πάψει να υφίσταται η κοινωνία που τα κατασκεύασε, όπου κι αν είναι, λειτουργούν. Στην περίπτωση των Μαρμάρων, αυτά θα μεταφερθούν απλώς από εκεί εδώ. Ποιο θα είναι το εθνικό κέρδος που θα προκύψει;».
      - Το κέρδος ίσως να βρίσκεται στο επίπεδο του συμβολικού.
      •  «Μα, ο συμβολισμός δεν έχει εθνικά σύνορα. Αυτά συμβολίζουν έναν πολιτισμό μιας συγκεκριμένης εποχής, είτε είναι εδώ είτε όχι. Αυτός ο συμβολισμός δεν αίρεται ακόμη κι αν βρίσκονταν στο Ακρωτήρι της Καλής Ελπίδας. Μόνο γεωγραφικός συσχετισμός θα προκύψει από το να έρθουν δίπλα στον Παρθενώνα. Ετσι κι αλλιώς, δεν πρόκειται να επανατοποθετηθούν στον Παρθενώνα, αλλά θα πάνε πάλι σε μουσείο».
      - Δε θα πρόκειται ούτε για αποκατάσταση μιας αδικίας;
      •  «Άρα, δικαιώνεται η Ελλάδα στο επίπεδο της πράξης του Ελγίνου, όχι στο επίπεδο του πολιτισμού. Απλά, τιμωρούμε αναδρομικά μια πράξη. Ο πολιτισμός, όμως, έχει δικαιωθεί, γιατί τα αρχαία δεν καταστράφηκαν. Αν η Βουλή των Λόρδων αποφάσιζε να τα καταστρέψει, αυτό είναι άλλο πράγμα. Αλλά ας το πάρουμε κι από την άλλη πλευρά. Γιατί να μην έρθει και η Νίκη της Σαμοθράκης; Η Αφροδίτη της Μήλου, τα περίφημα ανάγλυφα των Φαρσάλων; Όταν πήγα στο Μουσείο της Καρλσρούης, είδα δυο βιτρίνες γεμάτες με ελληνικές προϊστορικές αρχαιότητες. Τελικά, αυτή η ευαισθησία από την πλευρά της πολιτείας είναι εθνικιστική και όχι εθνική.Το έργο του πολιτισμού, της τέχνης, δεν έχει σύνορα».


      ***

      Αρχαιολογική έρευνα και μαρξιστική μεθοδολογία
      Συζήτηση με τον καθηγητή του ΑΠΘ Γιώργο Χουρμουζιάδη

      ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ, 6/12/1998
      Ο λιμναίος προϊστορικός οικισμός του Δισπηλιού Καστοριάς

      Τελικά, η Αρχαιολογία δεν είναι μια ιστορία της τέχνης. Δεν είναι η αισθητική αποτίμηση των αντικειμένων. Δεν είναι καν μία συλλογή ευρημάτων, αν και αυτό αποτελεί συστατικό της στοιχείο. Η Αρχαιολογία είναι η ιστορία του απλού ανθρώπου, οι πράξεις του, για να τραφεί, να πιει νερό, να καλλιεργήσει, να κατοικήσει, να ζήσει και αργότερα να ζήσει όμορφα.
      Ο καθηγητής Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο ΑΠΘ, Γιώργος Χουρμουζιάδης,το γνωρίζει αυτό καλά.
      Η μαρξιστική του σκέψη και μέθοδος, όσον αφορά στην άσκηση της επιστήμης του, σε συνδυασμό και με το προϊστορικό εύρημα, που είναι κατασκεύασμα ανάγκης και μόνο και συνεπώς "ακατέργαστο", και απαλλαγμένο από οποιαδήποτε καλλιτεχνική λογική, μάλλον δίνουν μία άλλη διάσταση στην αρχαιολογική έρευνα.
      Μια διάσταση, που, ίσως, θα μπορούσε να συνοψιστεί στη φράση του ιστορικού Φερνάντ Μπροντέλ, την οποία ο Γιώργος Χουρμουζιάδης αναφέρει στο βιβλίο του για το Δισπηλιό της Καστοριάς: "Ξέρω εκ των προτέρων ότι τα συμπεράσματά μου θα συζητηθούν, θα αναθεωρηθούν, θα αντικατασταθούν από άλλα και το εύχομαι. Έτσι βαδίζει και έτσι οφείλει να βαδίζει η ιστορία".
      Μαρξισμός και Αρχαιολογία
      Τι είναι, λοιπόν, η αρχαιολογική έρευνα; Πώς αρχίζει και ως πού μπορεί να φτάσει; Ποια είναι η μεθοδολογία της και ποια η σημασία του ευρήματος; Πότε αρχίζει η τέχνη και οι καλλιτεχνικές αποτιμήσεις;
      Ο Γ. Χουρμουζιάδης λέει: "Εκεί που τελειώνει η χρήση αρχίζει η τέχνη. Και ό,τι εξυπηρετεί τη χρήση δεν μπορεί να είναι τέχνη. Οι δύο λαβές στο αγγείο υπάρχουν για να το κρατάμε. Οταν αυτές οι λαβές αποκτήσουν στοιχεία διακοσμητικά, τότε μιλάμε για διάθεση εξωραϊσμού, για καλλιτεχνική διάθεση. Πρόκειται για μία πρώιμη μορφή της τέχνης.
      Κάποιος θα πει ότι και η τέχνη χρησιμοποιείται. Όμως, άλλο είναι η χρήση της τέχνης και άλλο η χρήση του αντικειμένου".
      "Στην προκειμένη περίπτωση, οι θεωρίες περί αναζήτησης του νοήματος των πραγμάτων είναι επικίνδυνες. Εκείνες, δηλαδή, οι θεωρίες που λένε ότι τα αντικείμενα είναι συμβολικά, ότι πρώτα συλλαμβάνει κανείς το νόημα του πράγματος και έπειτα το κατασκευάζει και το χρησιμοποιεί.
      Το οποιοδήποτε πράγμα πρέπει να το αναγάγεις στη χρήση του και στη διαδικασία της παραγωγής του και των παραγωγικών σχέσεων που δημιουργούνται". "Θεωρώ ότι αυτή η σχολή παίζει με τον Μαρξ, με έναν τρόπο περίεργο. Ενώ τα αναγάγει όλα στην οικονομία, το μόνο που κάνει είναι να ανατρέψει τη μαρξιστική σκέψη".
      "Στην πραγματικότητα, όμως, η μαρξιστική σκέψη δεν ανατρέπεται, εφ' όσον δεν ανατρέπεται ούτε η εργασία, ούτε η παραγωγική διαδικασία, ούτε οι παραγωγικές σχέσεις.
      Ο μαρξισμός και η μαρξιστική σκέψη, άλλωστε, είναι κατ' αρχήν ένα μεθοδολογικό εργαλείο και ως τέτοιο μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην αρχαιολογική έρευνα".

      Εύρημα και ευρηματολογία
      Προσπαθώντας να εφαρμόσει τη μαρξιστική θεώρηση σε πλευρές της αρχαιολογικής έρευνας, ο Γ. Χουρμουζιάδης μιλάει για το εύρημα και ό,τι υπάρχει πίσω από αυτό.
      "Υπάρχει, πράγματι, ο προβληματισμός τι θα γίνει με το υλικό που αποκαλύπτεται στη διάρκεια μιας ανασκαφής. Δεν μπορεί επ' άπειρον ο μόνος τρόπος επικοινωνίας και δημοσιοποίησης να είναι η αρχαιολογική δημοσίευση. Κι ακόμα, με εντυπωσιάζει αρνητικά, όταν το ενδιαφέρον εστιάζεται μόνο στο εύρημα, αν και αποτελεί μόνο ένα μέρος της έρευνας. Το θέμα είναι να προχωρήσεις μετά το εύρημα, πίσω από αυτό. Να δεις την πληροφορία που σου παρέχει.
      Τι σημαίνει, δηλαδή, αυτό που λένε ότι "η προϊστορία δεν έχει εντυπωσιακά ευρήματα"; Προφανώς, εννοούν το αισθητικώς εντυπωσιακό. Αλλά το να βρίσκεις σε ανασκαφή κόκαλα ζώου και να μαθαίνεις ότι οι άνθρωποι αυτοί ήταν κυνηγοί, δεν είναι εντυπωσιακή η πληροφορία; Πρέπει, επιτέλους, να περάσουμε από την ευρηματολογία στη μεταευρηματολογία".
      "Παράλληλα, με άλλες αντιλήψεις, γίνεται ακριβώς το αντίθετο. Για παράδειγμα, ξέρουμε ότι ο ναός της Αρτέμιδος στη Δημητριάδα κάποια στιγμή άλλαξε και έγινε ιερό της Ίσιδος. Το σημαντικό σε αυτή την περίπτωση δεν είναι το άγαλμα που βρέθηκε και δηλώνει την αλλαγή της λατρείας, αλλά το γεγονός ότι οι αιτίες αυτής της μεταβολής σχετίζονται με ιστορικές, κοινωνικές, ή οικονομικές αλλαγές".
      "Προφανώς, άλλαξε η κοινωνία για να αλλάξουν και οι θεότητές της. Την Αφροδίτη, την ξέρουμε ως θεά της ομορφιάς. Η Δήμητρα είναι προστάτιδα του νεκροταφείου, δηλαδή χθόνια θεότητα. Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό;
      Γιατί όταν ο Δημήτριος ο Πολιορκητής ίδρυσε τη Δημητριάδα, η μεγαλύτερη βιοτεχνία της πόλης ήταν αυτή που έφτιαχνε τις επιτύμβιες στήλες.
      Για να μπορούν, όμως, να ελέγχονται και να αναπτύσσονται τα εργαστήρια, θα έπρεπε να έχουν την πρόφαση του θεού. Γι' αυτό και ένα ιερό στη Δημητριάδα έχει όλες αυτές τις θεότητες.
      Μην ξεχνάμε, η θρησκεία είτε έχει ιερά είτε έχει εκκλησίες, σχετιζόταν και σχετίζεται πάντα με τα παγκάρια".
      Όσο για την εξέλιξη της αρχαιολογικής έρευνας και ιδιαίτερα της προϊστορικής, δε διστάζει να πει ότι:
      "Οι εθνικές ιδεολογίες της Ορθοδοξίας και του ελληνοκεντρισμού, όπως αυτές διαμορφώθηκαν κάτω από την επίδραση της εκκλησίας, οι εκπαιδευτικοί μηχανισμοί προσανατολισμένοι ανελαστικά στα συμβατικά ιδεώδη του κλασικισμούτα ΜΜΕ τα παγιδευμένα στη χυδαία έννοια του εθνικισμού και η παραδοσιακή αντίληψη για το "ελληνικό",η οποία θεμελιώθηκε σε φορμαλιστικά κριτήρια νομιμοποιημένα κυρίως από την κλασική αρχαιολογία, δημιούργησαν απαγορευτικές συνθήκες για την ανάπτυξη των προϊστορικών ερευνών στην Ελλάδα. Δημιούργησαν, ακόμα, μία κοινή γνώμη, που δεν ενδιαφερόταν για την περίοδο της προϊστορίας, αφού θεωρούσε ότι αυτή η περίοδος δε χαρακτηριζόταν από τα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού".
      "Γι' αυτό το λόγο, οι ανασκαφές προϊστορικών θέσεων πραγματοποιήθηκαν μέσα σε στάσιμες συνθήκες θεωρητικών και μεθοδολογικών προβληματισμών, οι οποίοι δε βοηθούσαν στη διατύπωση ενός σύνθετου ερμηνευτικού συμπεράσματος. Πολλές φορές τροφοδοτούσαν κι αυτές ατελείωτες συζητήσεις τυπολογικού, χρονολογικού και καμιά φορά και αισθητικού χαρακτήρα. Συζητήσεις, με άλλα λόγια, που μετέτρεπαν το εύρημα σε αυτόνομη κατηγορία".
      Αρχαιολογία και εθνικισμός
      Να σημειώσουμε ότι ο Γιώργος Χουρμουζιάδης είναι ο επιστήμονας που ξεκίνησε την πρώτη συστηματική προϊστορική ανασκαφή στη Μακεδονία και συγκεκριμένα στην Τούμπα της Θεσσαλονίκης. Για το γεγονός αυτό, ο ίδιος μας είπε:
      "Όταν, κάποια στιγμή, διαπίστωσα ότι η Τούμπα έχει μπει σε ένα δρόμο, αναζήτησα μία ανασκαφή σε προϊστορικό οικισμό στη Δράμα, στο Αρκαδικό. Οταν επρόκειτο να γίνουν εκεί οι εργατικές κατοικίες, είχα ειδοποιηθεί για αυτοψία και πρότεινα να δοθεί η άδεια, αλλά να μείνουν δέκα στρέμματα στο κέντρο για να σκάψουμε. Αυτή η ανασκαφή, βέβαια, δεν κράτησε πολύ. Παράλληλα, όμως, άρχισαν να ανοίγουν νέες ανασκαφές".
      "Αυτή τη στιγμή, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης κάνει τις ανασκαφές στο Δισπηλιό, στην Τούμπα, στο Αρχοντικό Γιαννιτσών και στη Μάκρη, με ευρήματα που χρονολογικά ξεκινούν από τα Νεολιθικά Χρόνια και φτάνουν μέχρι τη Μέση Χαλκοκρατία. Καμιά φορά βρίσκουμε και ευρήματα της εποχής του Σιδήρου, δηλαδή από την 7η χιλιετία ως τη 2η χιλιετία".
      Αναφερόμενος στις πληροφορίες που δίνουν αυτές οι ανασκαφές, μας λέει:
      "Κατ' αρχήν πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο προϊστορικός πολιτισμός είναι οικουμενικός. Σιγά - σιγά βέβαια, δημιουργούνται ιδιαίτερα χαρακτηριστικά σε κάθε περιοχή, μέχρι να φτάσουμε στις εθνικές κουλτούρες. Γι' αυτό το λόγο, δεν μπορούμε να πούμε ότι τα στοιχεία που βρίσκουμε είναι ντόπια ή βουλγαρικά, λόγου χάρη. Έχουν ομοιότητες βασικές, αλλά δε θα μπορούσα να πω ότι εδώ αποδεικνύεται, ας πούμε, η ελληνικότητα της Μακεδονίας. Πρέπει, όμως, να τονίσω ότι κάθε ανασκαφή έχει μία ιδιαιτερότητα, τη δική της προσωπικότητα, που σου δίνει και την ευκαιρία να αλλάξεις κατεύθυνση σε ορισμένα από τα μέχρι τώρα συμπεράσματα. Από αυτό ξεκίνησε και η ιδέα του διεθνούς συνεδρίου, που, σαν Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, οργανώσαμε πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη και την Καστοριά, με την έννοια ότι η ανασκαφή δεν είναι μόνο μία συλλογή ευρημάτων, αλλά δίνει την αφορμή για να σκεφθεί κανείς λίγο πιο βαθιά".
      Γενικότερα, για την αρχαιολογική έρευνα στη Μακεδονία, ο Γ. Χουρμουζιάδης πιστεύει ότι
      "Kυρίως εστιάστηκε γύρω από τις ανασκαφές στη Βεργίνα, αν και διεξάγονται έρευνες και σε άλλες περιοχές, όπως στην Αμφίπολη, στα Σέρβια, στη Θράκη. Ωστόσο, αυτές οι ανασκαφές δεν κατάφεραν να αποσπάσουν την προσοχή, τόσο της κοινής γνώμης, όσο και της πολιτείας. Βέβαια, οι ανασκαφές και οι αποκαλύψεις στη Βεργίνα έγιναν και αντικείμενο εκμετάλλευσης, αρχής γενομένης από τον Καραμανλή, αφού προσδόθηκε σ' αυτές, όχι απλά εθνικός, αλλά εθνικιστικός χαρακτήρας. Αν και ο Μανώλης Ανδρόνικος δεν παγιδεύτηκε σε αυτό, πρέπει να πούμε ότι παγιδεύτηκαν οι ανασκαφές, το μέλλον τους και η ανάδειξη των ευρημάτων, καθώς η ανάδειξή τους πήρε ένα χαρακτήρα εντυπωσιακό".
      Δήμητρα ΜΥΡΙΛΛΑ

      Από το ειδικό αφιέρωμα  Ριζοσπάστη  16 Οκτωβρίου 2013 για τον θάνατό του Γ. Χουρμουζιάδη