Πάσχα ή Λαμπρή ;...

 

Η δολοφονία των πρωτοτόκων της Αιγύπτου από τον Άγγελο-Εξολοθρευτή χάριν του "Περιούσιου Λαού"! Χαρακτική του Gustave Dore (1832-1883) (Έξοδος 12:29, Τόμος 1, έκδοση 1869-1870).

Αρχικό κείμενο: Iannis Golias  facebook 12 Απριλίου 2026
(με επεξηγηματικές προσθήκες από "Αντίλογο Χανίων") 

"Πάσχα" είναι η εβραϊκή λέξη (Pesach), η εβραϊκή γιορτή, μιας (δήθεν "θεϊκής") απάνθρωπης, ρατσιστικής γενοκτονίας νηπίων* "αλλοφύλων", που οι Εβραίοι την γιόρταζαν αιώνες πριν  σταυρώσουν τον κηρύσσοντα πανανθρώπινη αγάπη Χριστό

και
με το δήθεν "θεϊκό" μήνυμα της οποίας,  δικαιολογούν συνειδησιακά κάθε διαπραττόμενη από αυτούς σήμερα γενοκτονία,
κάθε έγκλημα και πόλεμο κατά όσων αμφισβητούν πως
αυτοί είναι "ο περιούσιος λαός" του Γιαχβέ", που πριν από  3.000 χρόνια τους υποσχέθηκε από την Ουρ της Μεσοποταμίας την "Γη της Επαγγελίας" όπου εκατοικούσαν οι Χαναναίοι και Φιλισταίοι (απόγονοι ντόπιων σημιτικών φυλών και Κρητών και Αιγαιατών Ελλήνων κατά τους "προφήτες" του Ισραήλ που γι αυτό τους καταριούνται στα "ιερά" βιβλία τους...)

............................................... 

Η ελληνική λέξη για την ημέρα αυτή είναι "Λαμπρή", όπως ακριβώς είναι καταγραμμένη στην Λαϊκή μας Παράδοση και σε όλα τα Δημοτικά μας Τραγούδια, από Ήπειρο κι Έβρο ως την Κρήτη, αφού ακριβώς είναι η λαμπρότερη μέρα της ελληνορθόδοξης ανατολικής εκκλησίας , τον οποίο οι εορτάζοντες το Πεσάχ, δολοφόνησαν!

Συμβολίζει την "πιο γιορτινή, την πιο φωτεινή μέρα του χρόνου, τη μέρα που αναστήθηκε ο Ιησούς", γιορτή πανάρχαιας ελληνικής ρίζας** με τον παρόμοιο συμβολισμό επιστροφής-ανάστασης της Περσεφόνης, της γης,  της ζωής,  με την Άνοιξη, όπως και και τα "Αδώνεια, στην αρχαία Ελλάδα...   

............................................... 

Το "Ιησούς" τώρα, είναι όνομα, 

πολύ συνηθισμένο εβραϊκό όνομα στους Εβραίους εκείνης της εποχής

ενω

το Χριστός είναι θρησκευτικός τίτλος και η λέξη είναι ελληνική

............................................... 

Τώρα, 

ο Ιησούς που αναστήθηκε και έγινε Χριστός για εκατομμύρια κόσμου σε όλους τους αιώνες,

συμβολίζει το φως που νικάει το σκοτάδι ή το καλό που στο τέλος νικάει το κακό...

............................................... 

η ανάσταση είναι βαθιά πνευματική έννοια και οχι υλική

...............................................

η ορθοδοξία δεν είναι κάποιος μάγος σαν τον Κόπερφιλντ, που λέει σε έναν πεθαμένο, 

σήκω πάνω και περπάτα 

κι εκείνος πετάγεται απάνω κι αρχίζει να τρέχει

...............................................

Αυτά είναι γελοιότητες και βλακείες για μωρούς, αστοιχείωτους, νοητικά τυφλούς ή με παρωπίδες

...............................................

ο χριστιανισμός είναι πνευματικότητα

και

η ανάσταση συμβολίζει το θάνατο που νικήθηκε! 

που τον νίκησε η ζωή όπως το φως νικάει το σκοτάδι! 

...............................................

γι'αυτο και ο θάνατος για τους ορθοδόξους λογίζεται ως κάτι πρόσκαιρο, κάτι σαν τον ύπνο

και

γι'αυτό και οι χριστιανοί, τα νεκροταφεία τους τα λένε κοιμητήρια. 

επειδή οι νεκροί αναπαύονται μέχρι να έρθει η ανάσταση.

...............................................

οι ψυχές τους αναπαύονται, όχι οι ίδιοι ως υλικά όντα

...............................................

ο χριστιανισμός είναι ενσυναίσθηση,

ειναι πίστη όχι σε ένα κομμάτι ξύλο ή ένα ζευγάρι παντόφλες, 

αλλα

στο καλό, στο τίμιο, στο δίκαιο, ακόμα και αν δε μας συμφέρει προσωπικά

...............................................

χριστιανισμός είναι να πιστεύεις σε αξίες και αρχές που δίδαξε ο Χριστός και που αφορούν την ψυχή, τις πράξεις, τις ιδέες, τις σκέψεις.... 

...............................................

και καλό θα ήταν όλα αυτά να μην το λέω εγώ, 

αλλά 

οι ιερείς, οι επίσκοποι, οι πατριάρχες και όλοι αυτοί οι μεγαλόσχημοι 

που

ξεκίνησαν να υπηρετούν μια θρησκεία, 

που τότε που εμφανίστηκε 

ήταν 

το νέο, 

το ριζοσπαστικό, 

το ρηξικέλευθο

και

ΑΥΤΟΙ το κατάντησαν,

αναχρονιστικό, 

σκοταδιστικό και οπισθοδρομικό κηρύσσοντας το φόβο και το μίσος και όχι την αγάπη

...............................................

αμα θέλετε να είσαστε καλοί χριστιανοί, να γίνετε καλύτεροι άνθρωποι

............................................... 

τον καλό χριστιανό δεν τον κάνουν οι μεγάλοι σταυροί αλλά οι καλές πράξεις 

............................................... 

Χρόνια πολλά, Χριστός ανέστη και καλή Λαμπρή αδέλφια.



*Αξίζει να αναρωτηθούμε τι ακριβώς γιορτάζεται στο εβραϊκό Πάσχα (Pesach),
που ετυμολογικά σημαίνει "προσπέραση".

Σύμφωνα με την Έξοδο (κεφ. 12), το Πάσχα θεμελιώνεται πάνω σε ένα φρικτό έγκλημα: τη μαζική σφαγή των νηπίων των Αιγυπτίων από τον "Εξολοθρευτή" άγγελο!

Η λεπτομέρεια που σοκάρει είναι η εντολή προς τους Εβραίους να σφάξουν αρνιά και να βάψουν με το αίμα τις πόρτες τους, ώστε ο άγγελος να "αναγνωρίζει" ποια παιδιά πρέπει να σκοτώσει και ποια να προσπεράσει.
Μια πράξη που φανερώνει έναν παρανοϊκό θρησκευτικό ρατσισμό και διεστραμμένη  απανθρωπιά, καθώς η επιβίωση του ενός λαού, του "περιούσιου", χτίστηκε πάνω στο αίμα αθώων πρωτότοκων άλλων εθνών.
Πρόκειται για μια άκρως αντίθετη από τα κηρύγματα του Ιησού των Ευαγγελίων αφήγηση διαχρονικής διαπαιδαγώγησης, διαμόρφωση τέτοιων συνειδήσεων και απάνθρωπων στάσεων ζωής- όπου η θεϊκή επιλογή ταυτίζεται με τη γενοκτονία των "άλλων". χάριν των "περιούσιων".
Αυτό ακριβώς εξηγεί και το μένος των φανατικών Εβραίων σταυρωτών του Ιησού.
Που αν και για ευνόητους λόγους μη διακηρυσσόμενο σήμερα, ισχύει απόλυτα, καταρχήν τυπικά αφού τα ιερά τους κείμενα και οι ραβίνοι ουδέποτε ζήτησαν συγγνώμη για το έγκλημα της σταύρωσης και επουδενί δεν δέχονται ως ιερό πρόσωπο αλλά μόνο ως "ψευδομεσία" τον Χριστό.
Αντίθετα, όλοι οι μουσουλμάνοι σημειωτέο, τυπικά (άλλο τι ισχύει, όπως δυστυχώς και για εμάς, στην πράξη,  ουσιαστικά) θεωρούν ως ιερό πρόσωπο τον Χριστό, αν και  υπέρτατο ιερό πρόσωπο μετά τον Αλάχ, θεωρούν τον Μωάμεθ!
 Κυρίως όμως, είναι ουσιαστικά αντίθετοι οι Εβραίοι (αυτοί απροκάλυπτα, μα και οι από τον 4ο μΧ αιώνα ως τώρα δήθεν χριστιανοί , όπως και οι μετέπειτα εμφανισθέντες μουσουλμάνοι) με την χριστιανική διδασκαλία, ως αντίθεση δογμάτων "περιούσιου λαού, οδόντος αντί οδόντος κλπ"  με την καταδίκη από τον Ιησού κάθε φυλετικού διαχωρισμού, κάθε κοινωνικής αδικίας και ανισότητας κάθε πράξης, ακόμα και αμυντικής βίας.
Πραγματικά χριστιανικά έπραξε και δίδαξε αιώνες αργότερα, ο Μαχάτμα Γκάντι  κι ας μην ήταν τυπικά χριστιανός.
Πόσους ανυπόκριτους μιμητές και οπαδούς βρίσκουν σήμερα στην ανθρωπότητα  οι διδασκαλίες του Ιησού των Ευαγγελίων  και του Γκάντι; 

** Η σύνδεση των αρχαίων ανοιξιάτικων γιορτών με τη σημερινή παράδοση της Λαμπρής αποκαλύπτει μια διαχρονική ανάγκη του ελληνισμού να γιορτάζει τη νίκη της ζωής επί του θανάτου.

Από τα Αδώνια στον Επιτάφιο: Η Τελετουργία του Πένθους και της Ελπίδας

Τα Αδώνια (ή Αδώνεια) παρουσιάζουν εκπληκτικές ομοιότητες με το τυπικό της Μεγάλης Παρασκευής, καθώς και οι δύο τελετουργίες βασίζονται στο δίπτυχο «Αφανισμός» (θρήνος) και «Εύρεση» (χαρά/ανάσταση). 

• Ο Επιτάφιος Θρήνος: 
  Κατά τα Αδώνια, οι γυναίκες τοποθετούσαν ένα ξύλινο ομοίωμα του θεού σε νεκρική κλίνη (πρόθεσις), το έπλεναν, το άλειφαν με μύρα και το στόλιζαν με άνθη, ακριβώς όπως γίνεται σήμερα ο στολισμός και η περιφορά του Επιταφίου.
• Οι «Κήποι του Άδωνη»:
   Ένα από τα πιο ζωντανά έθιμα ήταν οι μικρές γλάστρες με σπόρους (όπως φακή ή σιτάρι) που βλάσταιναν γρήγορα και στη συνέχεια μαραίνονταν, συμβολίζοντας τον πρόωρο θάνατο και τη νεότητα του θεού. Αυτή η παράδοση επιβιώνει ακόμα και σήμερα σε πολλές περιοχές της Μεσογείου (όπως στην Κύπρο και τη Σικελία), όπου τοποθετούνται «κήποι» ή πιατάκια με βλαστημένη φακή δίπλα στον Επιτάφιο.
• Η Κατάληξη: 
  Στην αρχαιότητα, οι γυναίκες έριχναν τα ομοιώματα και τους κήπους στο νερό (ποτάμι ή θάλασσα), προσδοκώντας την αναγέννηση της φύσης, μια πράξη που συμβολίζει την επιστροφή της ζωής. 

Η Άνοιξη στη Μινωική Κρήτη: Η Γέννηση του «Νεαρού Θεού»

Στη Μινωική Κρήτη, η θρησκεία ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τον ετήσιο κύκλο της γης και τη λατρεία της Μεγάλης Μητέρας Θεάς. 

• Ο Νεαρός Θεός (Βέλχανος ή Υάκινθος):
   Οι Μινωίτες λάτρευαν έναν θεό που πέθαινε και ανασταινόταν κάθε χρόνο, ακολουθώντας τη βλάστηση και τον μαρασμό των δέντρων. Ο θεός αυτός εμφανίζεται στις μινωικές απεικονίσεις ως σύντροφος ή βρέφος της Μητέρας Θεάς, ενσαρκώνοντας την ελπίδα της αναγέννησης.
• Γιορτές της Άνοιξης (π.χ. Γιορτή της Ζάκρου):
   Κατά την άνοιξη πραγματοποιούνταν μεγάλες γιορτές με πομπές, προσφορές λουλουδιών και ιερούς χορούς.
  Η περίφημη «Τοιχογραφία της Άνοιξης» από το Ακρωτήρι της Θήρας (που ανήκει στον μινωικό πολιτισμικό κύκλο) αποτυπώνει αυτήν ακριβώς τη χαρά με τα ανθισμένα κρίνα και τα χελιδόνια που ερωτοτροπούν, συμβολίζοντας την καθολική αναζωογόνηση.
• Η Αριάδνη: 
  Σε ορισμένες παραδόσεις, η κόρη του Μίνωα, η Αριάδνη, λάτρευετο ως μια νεαρή θεότητα που επίσης βίωνε τον κύκλο του θανάτου και της ανάστασης, συνδεόμενη με την καρποφορία της γης. 

Η χρήση του κρόκου και των κρίνων στις μινωικές τοιχογραφίες δεν ήταν απλώς διακοσμητική, αλλά ιερή, καθώς τα φυτά αυτά θεωρούνταν σύμβολα αναγέννησης και δώρα προς τη θεότητα. 

 Ετεόκρητες, Διόνυσος, Ηρακλής και θεωρίες "Ινδοευρωπαϊσμού" και "φοινικικού" αλφαβήτου

                            Φωτογραφία: Στήλη της Πραισού 

Κώστας Ντουντουλάκης 23/4/2026

Στοιχεία για Προβληματισμό

Η συναρπαστική αναζήτηση των ριζών του ανθρώπινου Πολιτισμού μάς φέρνει συχνά αντιμέτωπους με ερωτήματα που προκύπτουν από μελέτη αρχαίων ιστορικών και προϊστορικών πηγών κάθε είδους, όσο και Γλώσσας και Ετυμολογίας, απέναντι σε πολλές απόψεις που προωθούνται σαν "θέσφατα" ενώ η επιστημονική σκέψη γεννήθηκε και προχωρά άκρως αντίθετα, ως διαρκής έρευνα κριτική σκέψη, αμφισβήτηση ακόμα και δικών της συμπερασμάτων, λόγος αντίλογος, διαλεκτική σύνθεση και ξανά έρευνα και κριτική αμφισβήτηση....

Τα παρακάτω στοιχεία παρατίθενται ως τροφή για σκέψη γύρω από την πραγματική κατεύθυνση των πολιτισμικών ρευμάτων στην αρχαιότητα.

1. Η κατασκευή του "Ινδοευρωπαϊσμού"

Η θεωρία της «Ινδοευρωπαϊκής ομοεθνίας» ξεκίνησε από τον Άγγλο δικαστή Sir William Jones στα τέλη του 18ου αιώνα. Αν και παρέμεινε σε αμφισβητήσιμο επίπεδο, υιοθετήθηκε αργότερα από την προπαγάνδα του Τρίτου Ράιχ. Μετά τον πόλεμο, το μοντέλο αυτό επιβλήθηκε (πώς και γιατί άραγε;) στην ακαδημαϊκή κοινότητα.

Σανσκριτικά: Μια Ιερατική Γλώσσα-Κώδικας

Καταρχήν εγείρεται ο προβληματισμός: Τα Σανσκριτικά ουδέποτε μιλήθηκαν από τον ινδικό λαό, ο οποίος χρησιμοποιούσε τις τοπικές διαλέκτους (Πρακρίτ). Υπήρξαν μια κλειστή γλώσσα του ιερατείου των Βραχμάνων. Μήπως το πιο πιθανό είναι ένας τέτοιος «παγωμένος» ιερατικός κώδικας να μεταφέρθηκε από κάπου αλλού, παρά να εξαπλώθηκε προς τα έξω;

Αν συνδυάσουμε τις αναφορές του Αρριανού και του Διοδώρου για τις εκστρατείες του Διονύσου και του Ηρακλή στην Ινδία, εξηγείται γιατί ακόμα και ο ουράνιος θεός τους ονομάζεται Dyaus (Ντιάους), ταυτόσημος με τον ελληνικό Δία ;

Μήπως τελικά, ο "ινδοευρωπαϊσμός" λειτούργησε (όπως και ο "φοινικισμός") ως ένας επιστημονικοφανής ζουρλομανδύας που αποσιωπά και αντιστρέφει την εξακτίνωση του αρχαιοελληνικού πολιτισμού;... 2. Το Άλφα ως Αρχή και η πλάνη του «φοινικικού» αλφαβήτου

Το φοινικικό σύστημα γραφής ήταν ένα συλλαβάριο που διέθετε μόνο σύμφωνα, συνεπώς το σημείο Aleph (βόδι) δεν παρίστανε κανένα φωνήεν. Αντίθετα, στην ελληνική γλώσσα το Άλφα αναδεικνύεται ως το πρωταρχικό φωνήεν, η βάση του λόγου και ταυτόχρονα ο αριθμός Ένα (Α´) η αρχή των προσώπων, ζώων, πραγμάτων, ενεργειών, καταστάσεων, ιδιοτήτων, που αντιπροσωπεύουν οι αριθμοί. Αυτή η ταύτιση φανερώνει ότι οι Έλληνες το θεωρούσαν σύμολο της αρχής των πάντων.

Η ετυμολογία του συνδέεται με ρίζες όπως το «αλφός» (λευκός, το φως που περιέχει όλα τα χρώματα), το «αλφαίνω» και τον Αλφειό.

Είναι τυχαίο ότι η αρχαία πόλη Φοῖνιξ στα σημερινά Σφακιά, κέντρο στη μινωική Κρήτη παραγωγής της πορφύρας (φοινός = κόκκινος), υπήρξε εμπορικό κέντρο και ορμητήριο;

Μήπως οι Φοίνικες απέναντι από την Κύπρο ήταν αρχικά Ετεόκρητες έποικοι έμποροι που μετέφεραν τα «Κάδμια Γράμματα» στην Ανατολή;

3. Ιναχώριον, Ἰώ και ...Αφγανιστάν

Η περιοχή Ιναχώριον στη νοτιοδυτική Κρήτη (τα «Εννιά Χωριά») διασώζει το όνομα του Ἰνάχου, του Αρκάδα Πελασγού ηγεμόνα, εποικιστή στην Κρήτη.

Η θυγατέρα του, Ἰώ, που κατά τον Ησύχιο σήμαινε την Σελήνη, ταυτίζεται με το σχήμα της ημισελήνου. (Μήπως και με το τοξωτό μινωικό σύμβολο κεράτων ταύρου;)

Τα ίχνη αυτά φτάνουν μέχρι τους Καλάς του Αφγανιστάν, που δηλώνουν απόγονοι των Ελλήνων, και στη γλώσσα των Παστούν σε Αφγανιστάν και Πακιστάν, όπου συναντώνται ονόματα όπως Zestan (Ζευς) και Demeter (Δήμητρα).

4. Από την Πινακίδα του Δισπηλιού στη Στήλη της Πραισού: προβληματισμοί γύρω από την ιστορικότητα της ελληνικής γραφής

Η επιγραφή PRA 1 της Πραισού (6ος αι. π.Χ.) παραμένει ένα από τα πιο ενδιαφέροντα αινίγματα της κρητικής αρχαιολογίας. Παρατηρώντας τη στήλη, ο μελετητής έρχεται αντιμέτωπος με μια αξιοσημείωτη αντίφαση: ενώ το κείμενο παραμένει ακατανόητο, η μορφή της γραφής χρησιμοποιεί προφανείς ελληνικούς χαρακτήρες και τη χαρακτηριστική βουστροφηδόν φορά.
Το εύρημα αυτό μας καλεί να αναλογιστούμε: Πρόκειται για την υιοθέτηση ενός νέου συστήματος ή για την επιβίωση μιας πολύ αρχαιότερης, αυτόχθονης παράδοσης;

5. Η Γλωσσική Μαρτυρία της Ετεοκρητικής Παράδοσης

Τα ονόματα και οι λέξεις που παρατίθενται παρακάτω ανήκουν στο ετεοκρητικό/μινωικό στρώμα και, όπως τεκμηριώνεται επιστημονικά, διαθέτουν καθαρή ελληνική ετυμολογία:

Ο Μίνως (η νόηση, από τη ρίζα *μεν-), γιος του Διός (του Φωτός) και της Ευρώπης (της ευρείας όψης — από το εὐρύς + ὤψ), ανατράφηκε από τον θετό του πατέρα, τον βασιλιά Αστερίωνα (τον έναστρο, από το ἀστήρ). Ο Μίνως, μαζί με τον Ραδάμανθυ (από τον ράδαμνο, τον αροδαμό της κρητικής ντοπιολαλιάς)
και τον Αιακό (από την αἶα, τον γηγενή), υπήρξαν προσωπικότητες τόσο ταυτισμένες με το δίκαιο, ώστε η αρχαία ελληνική παράδοση τους όρισε ως τους αιώνιους δικαστές του Άδη.

Στην ίδια αλυσίδα ανήκουν ο Ανδρόγεως (ο άνθρωπος της γης, από το ἀνήρ + γαῖα), ο γιος του Μίνωα του οποίου η δολοφονία από τους Αθηναίους πυροδότησε τον γνωστό πόλεμο,
 ο ήρωας Ιδομενέας (το ισχυρό σθένος, από το εἴδομαι + μένος),
ο Διόγνητος (ο θεογέννητος, από το Διός + γεν-)
και ο σοφός προφήτης Επιμενίδης (η σταθερή νόηση, από το επι- + μεν-).
Η μυθολογική παρουσία συμπληρώνεται από την κόρη του Μίνωα Αριάδνη (την πολύ αγνή, από το ἀρι- + ἀδνός),
 την μητέρα της Πασιφάη (την πασιφανή, από το πάσι + φάος),
την τροφό αίγα Αμάλθεια (την αφθονία, από το στερητικό α- + μάλθος),
 καθώς και τους ένοπλους Κουρήτες (από το κοῦρος)
και τους τεχνίτες Ιδαίους Δακτύλους με ελληνικότατα πανάρχαια μινωικά ονόματα:  Ηρακλής, Παιωναίος, Επιμήδης, Ιάσιος, Ίδας.

Η ετυμολογία τους συνδέεται με τις ιδιότητες που τους αποδίδονταν:

• Ηρακλής: Προέρχεται από το όνομα της θεάς Ήρας και τη λέξη κλέος (δόξα), σημαίνοντας «η δόξα της Ήρας». Στην περίπτωση των Δακτύλων, πρόκειται για τον Ιδαίο Ηρακλή, ο οποίος είναι διαφορετικό πρόσωπο από τον γνωστό ημίθεο γιο του Δία.
• Παιωναίος (ή Παιώνιος): Ετυμολογείται από τη λέξη παιών (σωτήρας, θεραπευτής). Το όνομα παραπέμπει σε εκείνον που προσφέρει ίαση και λύτρωση.
• Επιμήδης: Σύνθετο όνομα από την πρόθεση επί και το ουσιαστικό μήδος (σκέψη, φροντίδα, σχέδιο). Σημαίνει αυτόν που σκέφτεται μετά την πράξη (σε αντίθεση με τον Προμηθέα που σκέφτεται πριν) ή αυτόν που επιδεικνύει ιδιαίτερη φροντίδα και επιμέλεια.
• Ιάσιος: Προέρχεται από το ρήμα ἰῶμαι (θεραπεύω) και τη λέξη ἴασις (θεραπεία). Το όνομα δηλώνει τον θεραπευτή ή αυτόν που σχετίζεται με την ίαση.
• Ίδας: Συνδέεται άμεσα με το όρος Ίδη της Κρήτης (ή της Φρυγίας). Η λέξη ίδη σημαίνει «δασωμένο βουνό». 
  
  Βριτόμαρτις: συνδυασμός των κρητικών λέξεων βρίτυ (γλυκύ) και μάρτις (παρθένος), δηλαδή η γλυκιά παρθένος.
  Τάλως: από το αρχαίο κρητικό ταλώς που σημαίνει ήλιος, ρίζα που επιβιώνει στο σύγχρονο κρητικό νταλώνω.

Η μαρτυρία συνεχίζεται στα τοπωνύμια και τη φύση:
 Το όρος Δίκτη και ο Δίκταμος (από το δείκνυμι, το ορατό σημείο), το όρος Ίδη (από τη ρίζα ἰδ- - όραση, που η τοπική παράδοση διατήρησε ως Ίδη έναντι του δωρικού Ίδα), η Φαιστός και η Κνωσός (το φως και η γνώση), η Κυδωνία (από το κῦδος - δόξα), η Φαλάσαρνα (από τη δωρική φάλασσα και την Ἄρνη - πηγή), η Αμνισός και η Γόρτυνα (με όνομα που συναντάται και στην Αρκαδία, ως Γόρτυς Γορτυνίας).

Το Βάθος του Χρόνου και η Μορφολογική Συνέχεια

Η καθιερωμένη άποψη συνδέει το αλφάβητο με τον 8ο αιώνα π.Χ. Ωστόσο, τα αρχαιολογικά δεδομένα θέτουν κρίσιμα ερωτήματα για τη μορφή των γραμμάτων:

1. Πινακίδες του Δισπηλιού: Οι χαράξεις του 5.250 π.Χ. (Γ. Χουρμουζιάδης) παρουσιάζουν στοιχεία που θυμίζουν έντονα μεταγενέστερα γράμματα. Πώς εξηγείται αυτή η οπτική ομοιότητα χαρακτήρων σε ευρήματα χιλιάδων ετών;
2. Γραμμική Β: Η αποκρυπτογράφησή της απέδειξε την ελληνικότητα της γλώσσας από τη μινωική εποχή. Μήπως η οπτική ομοιότητα συγκεκριμένων στοιχείων της με το αλφάβητο (R. Woodard, 1997) μαρτυρά μια εσωτερική μορφολογική εξέλιξη μέσα στο Αιγαίο, πολύ πριν την υποτιθέμενη φοινικική εισαγωγή;

Ερωτήματα κριτικής σκέψης

• Πώς ένα σύστημα χωρίς φωνήεντα (Φοινικικό) αποτέλεσε τη βάση για μια γλώσσα που είχε ήδη αναπτύξει πλήρη φωνητική δομή και παρόμοια οπτικά σύμβολα αιώνες πριν;
• Μήπως η στήλη της Πραισού δεν είναι η εισαγωγή μιας ξένης γραφής, αλλά η φυσική απόληξη ενός αυτόχθονος συστήματος που οι Ετεόκρητες διατήρησαν ζωντανό;

Πηγές και προτεινόμενη βιβλιογραφία για περισσότερη κριτική έρευνα όσων το επιθυμούν:

Poliakov, L. (1974). The Aryan Myth: A History of Racist and Nationalist Ideas in Europe [Ο Άριος Μύθος: Μια Ιστορία των Ρατσιστικών και Εθνικιστικών Ιδεών στην Ευρώπη]. New York: Basic Books.

Arvidsson, S. (2006). Aryan Idols: Indo-European Mythology as Ideology and Science [Άρια Είδωλα: Η Ινδοευρωπαϊκή Μυθολογία ως Ιδεολογία και Επιστήμη]. University of Chicago Press.

Durant, W. (1939). The Story of Civilization: Part II, The Life of Greece [Παγκόσμιος Ιστορία του Πολιτισμού: Η Ζωή της Ελλάδος]. New York: Simon & Schuster.

Χουρμουζιάδης, Γ. Χ. (1996). Δισπηλιό: 7500 χρόνια μετά. Θεσσαλονίκη: Κώδικας.

Duhoux, Y. (1982). L'Étéocrétois: les textes - la langue [Η Ετεοκρητική: τα κείμενα - η γλώσσα]. Amsterdam: J.C. Gieben.

Liddell, H. G. & Scott, R. A Greek-English Lexicon [Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης]. Λήμματα: ἀλφάνω/ἀλφαίνω, ἀλφός.

Etymologicum Magnum [Μέγα Ετυμολογικόν]. Λήμμα: Ἄλφα.

Παπαδοπετράκης, Γ. (1888/1971). Ιστορία των Σφακίων: ήτοι μέρος της Κρητικής Ιστορίας. Αθήνα.

Brown, R. A. (1985). Evidence for Pre-Greek Speech on Crete from Greek Alphabetic Sources [Αποδείξεις για την Προ-Ελληνική ομιλία στην Κρήτη από ελληνικές αλφαβητικές πηγές]. Amsterdam: Hakkert.

Γεωργούντζος, Π. (1993). «Το Αλφάβητον Εφεύρεσις Ελληνική», Περιοδικό Δαυλός, Τεύχη 134-135.

Χατζιδάκις, Γ. Ν. (1915). Σύντομος Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσης. Αθήνα.

Όμηρος. Οδύσσεια, Ραψωδία τ, στίχοι 172-177.

Στράβων. Γεωγραφικά, Βιβλίο 10, Κεφάλαιο 4.

Πλούταρχος. Συμποσιακά, Βιβλίο Θ'.
Ventris, M. & Chadwick, J. (1956). Documents in Mycenaean Greek. Cambridge University Press.

Woodard, R. D. (1997). Greek Writing from Knossos to Homer. Oxford University Press.