Κυριακή 3 Μαρτίου 2024

 

Έντεκα ποικιλίες κρασοστάφυλων  της Κρήτης 

Η Κρήτη διαθέτει  την εικόνα μιας πολύ ενεργής και δυναμικής περιοχής παραγωγής κρασιών ποιότητας, χαρακτηριζόμενη κι από τη μοναδικότητα των ποικιλιών σταφυλιού που καλλιεργεί.


Στο https://www.winesofcrete.gr/ βρήκαμε τις 11 κρητικές ποικιλίες και σας τις παρουσιάζουμε.

Βηλάνα

Αν και είναι η πλέον φυτεμένη λευκή ποικιλία του νησιού, η Βηλάνα μόλις τα τελευταία χρόνια μπόρεσε να αποκαλύψει όλες της πτυχές της γοητείας της, αφού οι σύγχρονοι μέθοδοι οινοποίησης τη βοήθησαν να διατηρήσει όλη τη φρεσκάδα του χαρακτήρα της. Και να μας χαρίσει –μέσα από τα ΠΟΠ κρασιά των Πεζών και της Σητείας αλλά και μέσα από άλλα ενδιαφέροντα χαρμάνια και μονοποικιλιακές εμφιαλώσεις- το λεπτό  άρωμα και τη λεμονάτη, δροσιστική της γεύση.

Βιδιανό

Το να βρει κανείς κρασιά από την ποικιλία Βιδιανό είναι ακόμα δύσκολο, ωστόσο σίγουρο είναι ότι σε λίγα χρόνια το χαρισματικό αυτό σταφύλι θα γίνει η λευκή «ντίβα» της Κρήτης. Και αυτό γιατί διαθέτει μοναδικό βερικοκένιο άρωμα, φοβερό γευστικό πλούτο και εύρωστη, κρεμώδη γεύση. Στοιχεία που δικαιολογούν τον χαρακτηρισμό του ως Viognier της Ελλάδας και παράλληλα επιτρέπουν λίαν ενδιαφέροντες πειραματισμούς των παραγωγών στη χρήση του βαρελιού.

Δαφνί

Ο αμπελώνας της Κρήτης είναι τυχερός που χάρη στην επιμονή μεμονωμένων παραγωγών, ποικιλίες υπό εξαφάνιση όπως το Δαφνί κατάφεραν τελικά να διασωθούν. Και αυτό γιατί η μοναδική προσωπικότητα του –που εκφράζεται με αρώματα που θυμίζουν το φυτό Δάφνη, μέτριο σώμα και μαλακή γεύση- εμπλουτίζει το κρητικό μωσαϊκό των οινικών γεύσεων με σπάνιες ψηφίδες. Οι φίλοι της ποικιλίας  μάλιστα περιμένουν ακόμα περισσότερες συγκινήσεις από το Δαφνί στο μέλλον.

Θραψαθήρι

Το Θραψαθήρι καλλιεργείται σε όλη την Κρήτη δίνοντας κρασιά γεμάτα γευστικό πλούτο και ισορροπία, ενώ το έντονο, βαρύ βοτανικό του άρωμα δίνει μια ιδιαίτερη προσωπικότητα στα λευκά κρασιά ΠΟΠ Σητεία. Δυστυχώς η τάση του προς την οξείδωση το είχε θέσει τις τελευταίες δεκαετίες στο περιθώριο, όμως ο υπερσύγχρονος εξοπλισμός που διαθέτουν  τα ποιοτικά οινοποιεία επιτρέπει πλέον σε κάθε οινόφιλο να απολαύσει πεντακάθαρες και φρεσκότατες τις χάρες της ποικιλίας!

Κοτσιφάλι

 Εξαιρετική ερυθρή ποικιλία που διαθέτει μαλακό, γλυκόπιοτο και φορτωμένο με αρώματα δαμάσκηνου χαρακτήρα. Το σαρκώδες Κοτσιφάλι -που μπορεί και να χαρακτηριστεί και ως το Merlot της Κρήτης- βρίσκει όλο και συχνότερα το δρόμο του σε μονοποικιλιακές εμφιαλώσεις. Συμμετέχει ωστόσο και σε χαρμάνια, για να τιθασεύσει πιο στυφές ποικιλίες όπως το Μανδηλάρι –υπέροχα τα  ΠΟΠ Πεζά και Αρχάνες που προκύπτουν από αυτό το συνδυασμό- αλλά και το Syrah.

Λιάτικο

 Οπως όλες οι ερυθρές ποικιλίες που διαθέτουν λεπτή φλούδα, το Λιάτικο είναι ιδιαίτερα απαιτητικό στην καλλιέργεια και ευαίσθητο στις καιρικές συνθήκες. Οταν όμως οι στρεμματικές αποδόσεις κρατηθούν χαμηλά και τα σταφύλια ωριμάσουν σωστά στα τέλη Ιουλίου (εξ ου και το όνομά του) το Λιάτικο αποζημιώνει με λεπτότητα, μαλακό χαρακτήρα και μοναδικά αρώματα αποξηραμένων φρούτων, βοτάνων και λουλουδιών. Είναι πραγματική εμπειρία να απολαμβάνεις τα ξηρά και γλυκά ΠΟΠ Σητεία και Δαφνές.

Malvasia di Candia

Αν και μπορεί να συμμετείχε στον ξακουστό Μαλβάζιο οίνο, η ποικιλία Malvasia ακολουθεί το δικό της δρόμο στην οινική ιστορία προσφέροντας τα ξεμυαλιστικά της αρώματα και τον θηλυκό της χαρακτήρα. Ο γνωστός για την φινέτσα του κλώνος Malvasia di Cantia επανήλθε στο προσκήνιο εδώ και μερικά χρόνια -ιδιαίτερα στο νομό του Ηρακλείου- και έτσι η Κρήτη απόκτησε ένα δυνατό όπλο στο πεδίο των αρωματικών ξηρών και γλυκών κρασιών.

Μανδηλάρι

Το Μανδηλάρι θεωρείται ο βασιλιάς των γηγενών ποικιλιών του νησιού. Αυτή την κυριαρχία του το σπουδαίο ερυθρό σταφύλι δεν την οφείλει στην πλούσια γεύση του, αλλά στην αγριάδα και τη δύναμη, απόρροια της καλής οξύτητας και των γεροδεμένων του τανινών. Αυτός είναι και ο λόγος που πολλές φορές αναμιγνύεται με πιο μαλακές ή εύσωμες ποικιλίες όπως το Κοτσιφάλι -από αυτό το χαρμάνι προέρχονται τα ΠΟΠ κρασιά Πεζά και Αρχάνες- και το Syrah.

Μοσχάτο Σπίνας

Ενας μικρόρογος θησαυρός είναι αυτός ο κλώνος του Μοσχάτου, που παίρνει το όνομά του από την κοινότητα της Σπίνας στην επαρχία Σελίνου Χανίων. Μπορεί η ποικιλία να είναι γνωστή για το εκρηκτικό άρωμα του σταφυλιού, ωστόσο η λεπτή φλούδα του Μοσχάτου Σπίνας προσδίδει ένα τόσο λεπτό χαρακτήρα στα κρασιά, που το οδηγεί στο δρόμο εξαιρετικών ξηρών και όχι γλυκών εμφιαλώσεων, καθώς και σε γοητευτικά ξηρά χαρμάνια.

Πλυτό

Αλλη μια ιδιαίτερη, ξεχασμένη ποικιλία που ήρθε πρόσφατα αλλά δυναμικά στο προσκήνιο. Ο λόγος είναι ότι το Πλυτό διαθέτει σπάνια -για τα επίπεδα της ζεστής Κρήτης- δροσιστική οξύτητα και λεμονάτη παρουσία. Τα στοιχεία αυτά οδηγούν τους παραγωγούς που έχουν πιστέψει σε αυτήν να παράγουν ελαφριά φρέσκα μονοποικιλιακά κρασιά, αλλά και να την αναμειγνύουν με πιο πλούσιες ποικιλίες όπως το Βιδιανό προκειμένου να δώσουν «νεύρο» στα χαρμάνια.

Ρωμέικο

Δίνει στην περιοχή των Χανίων ζωηρά ερυθρά κρασιά, με υψηλό αλκοόλ, μέτρια οξύτητα και ασταθές χρώμα – λόγω της ιδιότυπης  πολυχρωμίας των σταφυλιών στους πολυάριθμους κλώνους του φυτού. Από αυτό παράγεται και το παραδοσιακό κρασί «Μαρουβάς».

Πηγή: http://www.winesofcrete.gr/ 
 


 

Απόψεις: 



 Commun✮rios 


 Στην εποχή του Μαρξ το κύριο ζητούμενο ήταν η άρνηση της κεφαλαιοκρατίας πράγμα που εκδηλώνονταν στην θεωρητική έρευνα ως ανάγκη συστηματοποίησης των κατηγοριών της οικονομικής σκέψης και ως ανάγκη διερεύνησης της πολιτικής οικονομίας της κεφαλαιοκρατίας, μέσω του τρόπου της ανάβασης από το αφηρημένο στο συγκεκριμένο. 

Σήμερα το κύριο ζητούμενο είναι η άρνηση της άρνησης, η οποία εκδηλώνεται θεωρητικά ως ανάγκη όχι μόνο επιστημονικής διάγνωσης του σημερινού επιπέδου ανάπτυξης της κεφαλαιοκρατίας αλλά και ως ανάγκη επιστημονικής διάγνωσης του κομμουνισμού καθώς και της νομοτελούς πορείας της κοινωνίας προς αυτόν.

Αν δούμε κοινωνίες στις οποίες επικράτησαν πρώιμες σοσιαλιστικές επαναστάσεις, οι οποίες εναγωνίως προσπάθησαν να λύσουν ζητήματα επιβίωσης του λαού τους, ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ, επισιτισμού, στέγασης, ένδυσης, υπόδησης, στοιχειώδους υγείας, περίθαλψης κ.α, μόνο σεβασμό μπορουν να προκαλέσουν. Αντίθετα κάποιοι τις χλευάζουν, γιατί προσπάθησαν να αναπτύξουν τις παραγωγικές τους δυνάμεις εναγωνίως, με διάφορους τρόπους. 

Χλευάζουν κάποιοι τον Λένιν και τους μπολσεβίκους επειδή εφάρμοσαν τη ΝΕΠ. Χλευάζουν την Οκτωβριανή επανάσταση επειδή ηττήθηκε το ΄91. Οι οποίοι δεν θέλουν να πάνε με κάτι που είναι ηττημένο, γιατί είναι με "άσπρα γάντια" που εμπλέκονται στην ιστορία, δεν λερώνουν τα χέρια τους, δεν είναι με τους "losers". Και άρα φτιάχνουν μια ονειροφαντασιά για ένα ουτοπικό σχεδίασμα, τον σοσιαλισμό δηλ. τον ταυτίζουν με μια αφηρημένη εικασία περι κομμουνισμού ( όπου έχουν απαληφθεί όλα τα αρνητικά του καπιταλισμού - ουσιαστικά είναι ένας φτιασιδωμένος καπιταλισμός σε τελική ανάλυση αυτο που έχουν στο νού τους) και ο,τι δεν εναρμονίζεται με αυτό το φανταστικό κατασκεύασμα τους, το θεωρουν οτι δεν είναι πραγματικός σοσιαλισμός. Και άρα είναι "ανάξιο λόγου". 

Το ίδιο λοιπόν συμβαίνει σε επαναστάσεις που έγιναν σε Ασιατικές χώρες, όπως η Κίνα που εκεί οι "καθαροί" αντικαπιταλιστούληδες κάνουν κάποια άλματα. Κατ΄ αρχάς ταυτίζουν τις εμπορευματικές και χρηματικές σχέσεις με τον καπιταλισμό. Το οποίο όπως έχει αποδείξει ο Μαρξ στα οικονομικά του έργα, είναι καθαρά αστική άποψη! Οι εμπορευματικές και χρηματικές σχέσεις δεν ταυτίζονται με το καπιταλισμό. Ο καπιταλισμός είναι η κυριαρχία σε εύρος και σε βάθος και εντός της εργασιακής διαδικασίας των εμπορευματικών και χρηματικών σχέσεων. Οι εμπορευματικές και χρηματικές σχέσεις έχουν προκύψει πολύ πριν τον καπιταλισμό. Εχουν προκύψει στην δουλοκτική κοινωνία. Στον ένα ή άλλο βαθμό υπήρχαν και στην φεουδαρχική κοινωνία και κυρίαρχες γίνονται επι κεφαλαιοκρατίας.

Εαν δεν έχεις υπόψιν σου την διαλεκτική διαδικασία ιστορικής άρσης, δηλ. μαρασμού των όρων οι οποίοι ΑΝΑΓΚΑΙΑ οδηγούν στην ύπαρξη εμπορευματικών και χρηματικών σχέσεων - καπιταλιστικών αλλά και ΜΗ καπιταλιστικών εμπορευματικο-χρηματικών σχέσεων, οι οποίοι όροι στην ιστορία αναδεικνύονται ανάγλυφα- με την έννοια της απόστασης απο την αφθονία παραγωγής αγαθών, αλλά και με την ύπαρξη απομονωμένων παραγωγών αγαθών, δηλ. από την μη ενοποίηση σε τεχνολογική και οργανωτική βάση παραγωγικών διαδικασιών και του υποκειμένου τους, δηλ. από την απουσία ουσιαστικά σφαιρικής συνδυαστικής αυτοματοποίησης της παραγωγής, βλέπουμε οτι οι εμπορευματικές και χρηματικές σχέσεις δαιμονοποιούνται και όποιες κοινωνίες παρουσιάζουν εμπορευματικές και χρηματικές σχέσεις με την μια ή την άλλη μορφή, χαρακτηρίζονται "καπιταλιστικές, ιδιότυπα εκμεταλλευτικά συστήματα" ..και οτι κατεβάζει η κούτρα του καθενός στο να κάνουν αυτό που έλεγε ο Χεγκελ, δηλ. να " προσάπτουν κατηγορούμενα στο υποκείμενο". δηλαδή κολλάνε ταμπέλες. 

Και νομίζουν οτι το έλυσαν το θέμα. Ε, λοιπόν σε επίπεδο πολιτικής οικονομίας -θεωρίας δεν έχουν λύσει τίποτα! Συνεπώς η στάση αυτή προς τα εγχειρήματα του πρώιμου σοσιαλισμού δεν είναι καθόλου τυχαία! Αυτό δείχνει οτι συνειδητά, ταυτίζονται με την παραδοχή ως "αμετάβλητου και ανυπέρβλητου" του κεφαλαιοκρατικού συστήματος των λίγο- πολύ αναπτυγμένων κεφαλαιοκρατικών χωρών, τις οποίες θεωρούν ως υπόδειγμα συγκρότησης της κοινωνίας, μέσω του ετεροπροσδιορισμού, μέσω της εμπλοκής στην πρώτη άρνηση. 

Αρα γιατί να κάτσουν να μελετήσουν τι έκανε π.χ η Κίνα, το Βιετνάμ, η Κορέα, το Λάος; Και μάλιστα αυτό αρχίζει και παίρνει ρατσιστικές διαστάσεις, ενός ευρωκεντρισμού- δυτικοκεντρισμού, που απαξιώνουν να ασχοληθούν με τους "καθυστερημένους Ασιάτες" το ίδιο με τους Λατινοαμερικάνους "καθυστερημένους" βλ. επίθεση στην Κούβα από πολλούς πλέον. Γιατί αν σύστημα αναφοράς σου γίνεται ο ανεπτυγμένος καπιταλισμός και τα ιδεολογήματά του, τότε υποβαθμίζεις την ύπαρξη σου, σε διαχείριση των επι μέρους εκφάνσεων διαμαρτυρίας στο πλαίσιο του κυρίαρχου συστήματος και παραμυθιάζεσαι οτι είσαι και επαναστάτης.

Η ηγεσία της Λ.Δ. Κίνας άντλησε διδάγματα και μέσα από την μελέτη της ιστορίας της κεφαλαιοκρατικής παλινόρθωσης στην ΕΣΣΔ. Από τα μέσα περίπου του 70 η σοβιετική οικονομία μπήκε σε στασιμότητα και ύφεση, με σταδιακό αποτέλεσμα την άνοδο της παραοικονομίας και τελικά την κρίση και την πτώση του σοβιετικού συστήματος.

Με όρους μαρξιστικούς, η οικονομική στασιμότητα ανέδειξε μια αντίφαση ανάμεσα στις παραγωγικές δυνάμεις και τις σχέσεις παραγωγής: οι παραγωγικές δυνάμεις αδυνατούσαν να αναπτυχθούν περαιτέρω εντός των υφιστάμενων σχέσεων, σημειωνόταν υποπαραγωγικότητα και σειρά ενδείξεων απώλειας ενδιαφέροντος στην εργασία (σκασιαρχεία από τη δουλειά, αδιαφορία στην επιτέλεση της κλπ). Αυτό που συνέβη είναι ότι η αντίφαση "λύθηκε" με την κατάργηση των σχέσεων παραγωγής, την κατάργηση του σοσιαλισμού.

Η συνολική πολιτική της Κίνας κατά την περίοδο των μεταρρυθμίσεων και ως την περίοδο Xi Jinping αφορούσε την επίλυση της αντίφασης παραγωγικών σχέσεων και παραγωγικών δυνάμεων προς όφελος της ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων και του μερικού (και ελεγχόμενου απ το κράτος) "πισωγυρίσματος" στις παραγωγικές σχέσεις. 

Ήρθε ραγδαία οικονομική ανάπτυξη και συσσώρευση, ένα τμήμα της σε ιδιώτες, που όμως δεν έχουν συνταγματικά ούτε τη δυνατότητα να ιδρύσουν ανταγωνιστικά κόμματα, ούτε ιδιοκτησία σε έστω ένα χιλιοστό κινεζικής γης. Είναι "απολιτικοποιημένοι" αναγκαστικά εκατομμυριούχοι λοιπόν. Εκεί όπου δεν ισχύει το κινεζικό Σύνταγμα, ήτοι στο Χονγκ Κονγκ, βλέπουμε ότι δεν είναι καθόλου απολιτικοποιημένοι και καθόλου φιλικοί προς το κινεζικό "καθεστώς."

Όταν επιτεύχθηκε σε επαρκή βαθμό, κατά την κρίση των αρμοδίων του ΚΚΚ, η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, η πολιτική του ΚΚΚ γύρισε από την άλλη πλευρά της αντίφασης. Αποτέλεσμα η πρόταξη της καμπάνιας για την εξαφάνιση της φτώχειας και την μείωση του χάσματος πλούσιων και φτωχών, η οποία δεν περιλαμβάνει απλώς εισοδηματικά κριτήρια, αλλά και τους δύο επιπρόσθετους άξονες της αξιοπρεπούς κατοικίας για όλους (ως τον τελευταίο Κινέζο στο τελευταίο χωριό) και πρόσβασης στην παιδεία (δηλαδή μη ανάγκη εργασίας ανηλίκων) για όλους, ως τον τελευταίο στο τελευταίο χωριό. 

Αξιοσημείωτη επίσης η στροφή στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η στροφή στην ανοχή της μετατροπής της Κίνας σε σκουπιδότοπο της Δύσης.

Στο πλαίσιο αυτό έχουμε (στην Κίνα του 2021 και μετά) την "επίθεση" στο ιδιωτικό κεφάλαιο, την επίσημη "επιστροφή" στον Διαλεκτικό Υλισμό, την αναβάθμιση των Μαρξιστικών Σχολών, κλπ κλπ. Η χώρα έφτασε κατά την κρίση των ιθυνόντων της στο επίπεδο ανάπτυξης που χρειάζεται ώστε να μπορεί να αναζωογονήσει μια σοσιαλιστική πολιτική. Τέλος, σύμφωνα με τους ίδιους τους Κινέζους βρίσκεται ΑΚΟΜΑ (το 2021) στο "πρώτο στάδιο του σοσιαλισμού", αποτελεί δηλ. για την ίδια χώρα "πρώιμου σοσιαλισμού" και όχι καν αναπτυγμένου σοσιαλισμού.

Η ΝΕΠ(Λένιν) ήταν σημαντικό μοντέλο για τους Κινέζους στην περίοδο των μεταρρυθμίσεων προς όφελος του ανοίγματος της αγοράς. Οι Κινέζοι, σε αντίθεση με την υπεροπτική εκτίμηση κάποιων που αυτοαναγορεύτηκαν κέντρο του επαναστατικού πλανήτη αλλά δεν έχουν ανοίξει βιβλίο στη μαρξιστική θεωρία εδώ και χρόνια, μελέτησαν πάρα πολύ προσεκτικά το σύνολο της σοβιετικής παράδοσης. 

Στις δυτικές χώρες, βλέπουμε συχνά "μαρξιστές" να εξανίστανται για το ότι η Κίνα δεν εξάλειψε την αστική τάξη. Η Κίνα δεν ήθελε ποτέ να εξαλείψει την αστική τάξη, ούτε στην αρχή του σοσιαλιστικού εγχειρήματος, ούτε τώρα. Θεωρεί ότι έχει μια λειτουργικότητα στο σπρώξιμο μπροστά της οικονομίας προς όφελος των πολλών ΕΦΟΣΟΝ της στερηθεί η πολιτική ισχύς και η δυνατότητα αυτόνομης πολιτικής. Δεν τους πανικοβάλλει η "έλλειψη καθαρότητας".

Στο μυαλό των μαρξιστών της Δύσης (ουσιαστικά νεομαρξιστών) αυτό είναι κάτι σαν επιμόλυνση του προλεταριακού ιερού. Και αυτό συμβαίνει επειδή πιστεύουν πως οι αγρότες και οι εργάτες μπορούν μόνοι τους να εκτοξεύσουν μια χώρα στο διάστημα. Η Κινεζική φιλοσοφία είναι κατ' εξοχήν διαλεκτική! Οι άνθρωποι της Κίνας έχουν πολύ διαφορετική αντίληψη του χρόνου, αλλά κυρίως απόλυτη συναίσθηση της προέλευσής τους και του μεγάλου δρόμου που έχουν να διανύσουν προς την εθνική τους αναγέννηση! Και οι περισσότεροι Δυτικοί "ξεχνούν" ότι η Κίνα υπήρξε παγκόσμια υπερδύναμη επί πολλούς αιώνες και γνωρίζει πώς να το διαχειριστεί, σε αντίθεση με τους γκάνγκστερ (ΗΠΑ), που μόλις τώρα κατάλαβαν ότι τελειώνει η βασιλεία τους! 

Η κινεζική φιλοσοφία είναι διαλεκτική, είναι επίσης απαλλαγμένη από τελεολογικές προσδοκίες (όπως ήταν και ο Πλάτωνας) και αυτό αποτέλεσε το έδαφος στο οποίο προσλήφθηκε ο Μαρξισμός.

Συνεπώς, ο "σοσιαλισμός με κινεζικά χαρακτηριστικά" δεν αποτελεί διεκδίκηση εξαιρετικότητας (ότι σε μας δεν ισχύουν αυτά που ισχύουν σε σας), αλλά πραγματική αντανάκλαση ενός τρόπου σκέψης όπου το χριστιανικό-τελεολογικό εκλείπει εντελώς από την διαλεκτική. Είναι πολύ δύσκολο αυτό για τον δυτικό νου, και ακόμα δυσκολότερο να καταλάβει πόσες από τις βεβαιότητες του εκπορεύονται από τους δικούς του πολιτισμικούς κώδικες. 

Ας αναλογιστούν οι ευρωπαίοι σοσιαλιστές αν θα πάλευαν για σοσιαλισμό επί δεκαετίες (διαρκής σχεδόν πόλεμος από το 1911 ως το 1949) με βάση την ιδέα "υπάρχει μόνο μία ζωή και αυτή θα την ζήσεις πάντα με αντιφάσεις". Αν θα πάλευαν χωρίς να πιστεύουν σε κανέναν επί γης παράδεισο. Απλώς για ένα "καλύτερα σήμερα από χτες" και τίποτε παραπάνω. Ας το αναλογιστούμε. Είναι η αρχή, του γιατί το κινεζικό σήμερα είναι πράγματι καλύτερο από ένα χτες πείνας και υπανάπτυξης. 

 Γιατί ο σοσιαλισμός στην Κίνα ΔΕΝ είναι "περασμένα μεγαλεία και διηγώντας τα να κλαις" ωσάν για την εξορία από τον κήπο της Εδέμ.


Πηγές: Απομαγνητοφώνηση μαθημάτων Όμιλος Μελέτης Επαναστατικής Θεωρίας

https://www.tandfonline.com


 

Η ελληνική μυθολογία

The Birth of Venus by Bouguereau (by William-Adolphe Bouguereau, CC BY-SA)
Η Γέννηση της Αφροδίτης, του Μπουγκερώ
William-Adolphe Bouguereau (CC BY-SA

Ορισμός

από , μεταφρασμένο από Georgia Tsoukala
που δημοσιεύτηκε στο 29 July 2012
translations icon 

Η ελληνική μυθολογία αποτελούσε έναν τρόπο εξήγησης του περιβάλλοντος στο οποίο ζούσαν οι άνθρωποι, των φυσικών φαινομένων που παρατηρούσαν και της παρόδου του χρόνου με τις ημέρες, τους μήνες και τις εποχές. Οι ελληνικοί μύθοι ήταν επίσης περίπλοκα συνδεδεμένοι με τη θρησκεία. Έδιναν εξηγήσεις για την προέλευση και τη ζωή των θεών, την προέλευση των ανθρώπων και την κατάληξή τους μετά το θάνατο.

Οι μύθοι έδιναν σάρκα και οστά στους θεούς της ελληνικής θρησκείας, συμβουλεύοντας παράλληλα τους ανθρώπους για το πώς να ζήσουν μία χαρούμενη ζωή. Ένας ακόμη στόχος των μύθων ήταν η αφήγηση ιστορικών γεγονότων, ώστε οι άνθρωποι να κρατήσουν επαφή με τους προγόνους τους, τις μάχες που έδωσαν και τα μέρη που εξερεύνησαν.

Η αφήγηση των μύθων

Σήμερα ο όρος «μύθος» έχει πιθανόν αρνητική σημασία, υποδηλώνοντας την έλλειψη αυθεντικότητας και αξιοπιστίας. Ωστόσο δεν πρέπει να θεωρούμε ότι οι Έλληνες πίστευαν ακράδαντα στους μύθους ή τους προβλημάτιζαν ιδιαίτερα. Κατά πάσα πιθανότητα, όπως συνέβαινε και με κάθε θρησκεία ή με προφορικές πηγές, ορισμένοι πίστευαν τους μύθους και ορισμένοι τους αγνοούσαν. Ο χαρακτήρας των μύθων ήταν σίγουρα θρησκευτικός και εκπαιδευτικός, όμως είχαν επίσης και ψυχαγωγικό ρόλο. Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι μύθοι ήταν εξίσου οικείοι και γνωστοί σε μεγάλο εύρος της ελληνικής κοινωνίας χάρη στη μεγάλη παρουσία τους στην τέχνη, είτε μέσω των αγαλμάτων σε δημόσια κτήρια είτε μέσω σκηνών ζωγραφισμένων πάνω σε αγγεία.

Αν και δεν υπήρχε ευρεία γνώση γραμμάτων, η διάδοση των μύθων γινόταν στην αρχή προφορικά, πιθανόν από Μινωίτες και Μυκηναίους ποιητές από τον 18ο αι. π.Χ. και έπειτα. Η κατ’ επανάληψη αφήγηση ενός μύθου τον έκανε πιο πλούσιο, με σκοπό να ενισχύσει το ενδιαφέρον του κοινού ή να ενσωματώσει τοπικά γεγονότα και προκαταλήψεις. Παρ’ όλα αυτά, αυτό αποτελεί μία σύγχρονη ερμηνεία. Είναι επίσης πιθανό ότι η αφήγηση των μύθων βασιζόταν σε συγκεκριμένους κανόνες και έτσι το κοινό που γνώριζε το αντικείμενο μπορεί να μην δεχόταν επί τούτου διασκευές σε έναν γνώριμο μύθο. Με το πέρας των αιώνων βέβαια και με τις αυξημένες επαφές μεταξύ των πόλεων-κρατών, είναι σχεδόν αδύνατο οι τοπικές ιστορίες να μην αναμείχθηκαν με άλλες δημιουργώντας έναν μύθο με διαφορετικές προελεύσεις.

The Titan Oceanus
Ο Τιτάνας Ωκεανός
Mary Harrsch (CC BY-NC-SA)

Η παρουσίαση των μύθων εξελίχθηκε στη συνέχεια με τη δημιουργία ποιημάτων στην Ιωνία και με τα ποιήματα του Ομήρου και του Ησίοδου γύρω στον 8ο αι. π.Χ. Για πρώτη φορά η μυθολογία παρουσιάστηκε μέσω του γραπτού λόγου. Η Ιλιάδα του Ομήρου εξιστορεί τα τελικά στάδια του Τρωικού πολέμου – κατά πάσα πιθανότητα αποτελούσε μία συγχώνευση πολλών διαμαχών μεταξύ των Ελλήνων και των γειτόνων τους στη Δύση στα τέλη της Εποχής του Χαλκού (1800-1200 π.Χ.) – ενώ η Οδύσσεια εξιστορεί την παρατεταμένη παλιννόστηση του ήρωα Οδυσσέα μετά τον Τρωικό πόλεμο. Η Θεογονία του Ησίοδου αφορά τη γενεαλογία των θεών, ενώ το Έργα και Ημέραι περιγράφει τη δημιουργία του ανθρώπου. Δεν αποδίδονται μονάχα στους θεούς τυπικά ανθρώπινα συναισθήματα και ελαττώματα. Υπάρχουν και ήρωες, προερχόμενοι συνήθως από έναν θείο και έναν θνητό γονιό, οι οποίοι δημιουργούν ένα σύνδεσμο μεταξύ του ανθρώπου και των θεών.

Μία ακόμη αναπαράσταση των μύθων ήταν μέσω της αγγειοπλαστικής από τον 8ο αι. π.Χ. και μετά. Πληθώρα μυθικών σκηνών διακοσμούν κεραμικά είδη όλων των σχημάτων και όλων των χρήσεων και σίγουρα αποτέλεσαν το μέσο για να διαδοθούν οι μύθοι στο ευρύτερο κοινό.

ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΑΝ ΜΥΘΟΥΣ ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΝΟΥΝ ΕΞΗΓΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΦΥΣΗΣ.

Η ελληνική μυθολογία συνέχισε να παραμένει δημοφιλής κατά τη διάρκεια των αιώνων. Δημόσια κτήρια τεράστιας σημασίας, όπως ο Παρθενώνας στην Αθήνα, ο ναός του Δία στην Ολυμπία και ο ναός του Απόλλωνα στους Δελφούς είναι διακοσμημένοι με γιγαντιαία γλυπτά που αναπαριστούν γνωστές σκηνές της μυθολογίας. Τον 5ο αι. π.Χ. οι μύθοι παρουσιάζονταν μέσω μίας νέας μορφής, του θεάτρου, και κυρίως από τα έργα τριών τραγικών ποιητών, του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη. Παράλληλα, από τον 6ο αι. π.Χ. η πρώτη καταγεγραμμένη δυσπιστία και απόρριψη των μύθων ξεκίνησε με τους προ-Σωκρατικούς φιλοσόφους, οι οποίοι αναζήτησαν μία πιο επιστημονική εξήγηση για τα φαινόμενα και τα γεγονότα. Τελικά, τον 5ο αι. π.Χ. οι πρώτοι ιστορικοί, Ηρόδοτος και Θουκυδίδης, επεδίωξαν να τεκμηριώσουν με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια και να καταγράψουν για χάρη των επόμενων γενεών μία λιγότερο αντικειμενική άποψη των γεγονότων. Αυτή ήταν και η απαρχή της μοντέρνας ιστορίας.

Ελληνικοί μύθοι – Μία σύνοψη

Σε γενικές γραμμές, οι ευφάνταστοι Έλληνες δημιουργούσαν μύθους για να εξηγούν κάθε στοιχείο της ανθρώπινης φύσης. Η δημιουργία του κόσμου αποδίδεται μέσα από δύο ιστορίες, όπου ο γιος σφετερίζεται τη θέση του πατέρα του, ο Κρόνος από τον Ουρανό και ο Δίας από τον Κρόνο. Η εξήγηση αυτή πιθανόν αναφέρεται στην αιώνια μάχη που υπάρχει ανάμεσα στις γενιές και τα μέλη της οικογένειας. Οι θεοί του Ολύμπου, που είχαν ως αρχηγό τον Δία, ηττήθηκαν δύο φορές από το χάος που εκπροσωπούσαν οι Τιτάνες και οι Γίγαντες. Έπειτα οι θεοί αυτοί έλεγχαν τη μοίρα του ανθρώπου και μερικές φορές παρέμβαιναν άμεσα, είτε για καλό είτε για κακό. Πράγματι, η άποψη ότι ο άνθρωπος δεν δύναται να αποφασίσει για τη ζωή του αποδεικνύεται περαιτέρω από τους θεούς της Μοίρας και του Πεπρωμένου. Μία ακόμη μυθολογική εξήγηση αυτής της φαινομενικά τυχαίας φύσης της ζωής είναι ο τυφλός θεός Πλούτος, ο οποίος διένειμε κατά τύχη πλούτο. Οι θεοί επίσης υποστήριζαν ότι όσοι είχαν παραβατική συμπεριφορά έπρεπε να τιμωρούνται, όπως για παράδειγμα ο Προμηθέας, ο οποίος έκλεψε τη φωτιά και την έδωσε στους ανθρώπους. Η προέλευση άλλων γνώσεων, όπως η ιατρική και η μουσική, χαρακτηρίζεται ως θείο δώρο. Για παράδειγμα, ο Απόλλων έδωσε στο γιο του, Ασκληπιό, την ιατρική γνώση για το όφελος του ανθρώπου. Τέλος, κάποιοι θεοί εκπροσώπευαν ορισμένες θεωρητικές έννοιες, όπως τη Δικαιοσύνη, την Ειρήνη και την Ευνομία.

Gilded Bronze Hercules
Επιχρυσωμένο χάλκινο άγαλμα του Ηρακλή
Mark Cartwright (CC BY-NC-SA)

Οι ήρωες – με τον Ηρακλή, τον Αχιλλέα, τον Ιάσωνα, τον Περσέα και τον Θησέα να είναι οι πιο γνωστοί – είχαν θείους γονείς και έτσι γεφύρωναν το χάσμα μεταξύ των θνητών και των θεών. Οι διάσημοι αυτοί ήρωες ζουν φανταστικές περιπέτειες και αποτελούν την επιτομή ιδανικών, όπως η επιμονή, για παράδειγμα οι δώδεκα άθλοι του Ηρακλή, ή όπως η αφοσίωση μέσα από την πιστή αναμονή της Πηνελόπης για την επιστροφή του Οδυσσέα. Οι ήρωες πρόσδιδαν επίσης κύρος σε μία πόλη όταν θεωρούνταν ιδρυτές της, όπως ο Θησέας για την Αθήνα, ο Περσέας για τις Μυκήνες ή ο Κάδμος για τη Θήβα. Τόσο οι ήρωες όσο και τα γεγονότα όπως ο Τρωικός Πόλεμος αναπαριστούσαν επίσης μία παλιά χρυσή εποχή, όπου οι άνδρες ήταν σπουδαιότεροι και η ζωή ευκολότερη. Οι ήρωες τότε αποτελούσαν παράδειγμα προς μίμηση. Μπορούσε κάποιος, κάνοντας μεγάλες πράξεις, να αποκτήσει αθανασία, είτε στο απόλυτο (όπως στην περίπτωση του Ηρακλή) είτε με το να τιμάται μέσω των μύθων και της παράδοσης.

Από την άλλη πλευρά, πολλές μυθολογικές φιγούρες αναπαριστούν χαρακτηριστικά που πρέπει να αποφεύγονται, ενώ οι λυπητερές ιστορίες τους απεικονίζουν τους κινδύνους της κακής συμπεριφοράς. Στην περίπτωση του βασιλιά Μίδα, για παράδειγμα, η ευχή του πραγματοποιήθηκε και ό,τι άγγιζε μετατρεπόταν σε χρυσός, όμως όταν συνειδητοποίησε ότι αυτό ίσχυε και για την τροφή και το νερό του, η απληστία του τον οδήγησε στο θάνατο από ασιτία και δίψα. Ο μύθος του Νάρκισσου συμβολίζει τους κινδύνους της ματαιοδοξίας, όταν ο φτωχός νεαρός ερωτεύτηκε τον εαυτό του και έχασε τη θέληση για ζωή. Τέλος, η ιστορία του Κροίσου λειτουργεί ως προειδοποίηση ότι τα τεράστια πλούτη δεν εγγυώνται την ευτυχία, όταν ο εξαιρετικά πλούσιος βασιλιάς παρερμήνευσε το δελφικό χρησμό και έχασε το βασίλειο προς την Περσία.

Οι μύθοι έδιναν εξηγήσεις και για τα φυσικά φαινόμενα. Για παράδειγμα, οι σεισμοί δημιουργούνταν όταν ο Ποσειδώνας χτυπούσε την τρίαινά του στο έδαφος ή ο Ήλιος, που διάσχιζε τον ουρανό με το άρμα του, αντιπροσώπευε την ηλιακή πορεία. Μύθοι όπως αυτός της Περσεφόνης, όπου για έξι μήνες ήταν στον Άδη έδιναν εξηγήσεις για τις εποχές. Ο ίδιος ο χρόνος βασιζόταν σε μυθολογικές εξηγήσεις: Τα επτά κοπάδια του Ήλιου με τα 350 βόδια συσχετίζονταν με τις ημέρες του χρόνου, οι 50 κόρες της Σελήνης με τις εβδομάδες και οι 12 κόρες του Ήλιου με τις ώρες.

Μέρος της ελληνικής μυθολογίας αποτελούσαν τέρατα και περίεργα πλάσματα, όπως ο μονόφθαλμος Κύκλωπας στην Οδύσσεια, το γιγάντιο αγριογούρουνο στο περίφημο «Κυνήγι του Καλυδώνιου Κάπρου», σφίγγες, τεράστια φίδια, ταύροι που βγάζουν φλόγες από το στόμα και πολλά άλλα. Τα πλάσματα αυτά μπορεί να αντιπροσωπεύουν το χάος και την έλλειψη λογικής, όπως για παράδειγμα ο Κένταυρος, που ήταν μισός άνδρας και μισός άλογο. Τα άγρια και φανταστικά πλάσματα συχνά τονίζουν τη δυσκολία των δοκιμασιών που έχουν να βγάλουν εις πέρας οι ήρωες. Για παράδειγμα, ο Ηρακλής έπρεπε να σκοτώσει τη Λερναία Ύδρα με τα πολλά κεφάλια, ο Περσέας έπρεπε να αποκεφαλίσει τη γοργόνα Μέδουσα, της οποίας το βλέμμα μετέτρεπε τον άλλον σε πέτρα, ή ο Βελλεροφόντης που σκότωσε, με τη βοήθεια του φτερωτού αλόγου του, Πήγασου, τη Χίμαιρα, ένας συνδυασμός από λιοντάρι, κατσίκα και φίδι που πέταγε φωτιές. Εναλλακτικά, μπορεί να παρουσίαζαν υπερφυσικά στοιχεία, όπως ο Κέρβερος, ο σκύλος με τα τρία κεφάλια, που ήταν ο φύλακας του Άδη ή απλώς συμβόλιζαν την εξωτική άγρια ζωή απομακρυσμένων τόπων, που είχαν επισκεφθεί Έλληνες ταξιδιώτες.

Artemis / Diana
Άρτεμις / Ντιάνα
Timothy Tolle (CC BY)

Πιθανόν ασυνήθιστες εμπειρίες εξηγούνταν επίσης με μύθους. Για παράδειγμα, μπορεί κανείς να φανταστεί ότι η επίσκεψη του βασιλιά Μίνωα στο κομψό και με τα πολλά δωμάτια παλάτι της Κνωσού ήταν ένας λαβύρινθος και ότι η λατρεία ταύρων και τα ταυροκαθάψια ήταν συνδεδεμένα με τον Μινώταυρο. Ήταν τυχαίο ότι σκοτώθηκε από τον Αθηναίο επισκέπτη, Θησέα; Θα μπορούσε η εκστρατεία του Ιάσωνα για το χρυσόμαλλο δέρας να αποτελεί αναφορά στον πλούσιο από χρυσό Καύκασο και μία ελληνική εκστρατεία για να λεηλατηθεί αυτή η περιοχή; Μήπως οι Αμαζόνες αντιπροσωπεύουν τη σύνδεση με έναν άλλο πολιτισμό, όπου οι γυναίκες αντιμετωπίζονταν πιο ισότιμα σε σχέση με το πώς αντιμετωπίζονταν στον ελληνικό κόσμο; Μήπως οι μύθοι των Σειρήνων και της Χάρυβδης λειτουργούν ως προειδοποίηση για τους κινδύνους που υπάρχουν όταν ταξιδεύουμε σε άγνωστα εδάφη;

Ερωτήματα σαν αυτά μπορεί να παραμείνουν αναπάντητα όμως ξεκινώντας από την ανακάλυψη της Τροίας τον 19ο αι. μ.Χ., τα αρχαιολογικά ευρήματα έχουν συντελέσει ένα διαρκώς αναπτυσσόμενο σύνολο από τεκμήρια, τα οποία δείχνουν ότι οι προφορικές παραδόσεις και ιστορίες της ελληνικής μυθολογίας είχαν μία προέλευση και ένα σκοπό όπου πριν δεν είχαν αναγνωριστεί.

Βιβλιογραφία

Η Εγκυκλοπαίδεια Παγκόσμιας Ιστορίας είναι συνεργάτης της Amazon και κερδίζει προμήθεια για τις αγορές βιβλίων που πληρούν τις προϋποθέσεις.

σχετικά με το συγγραφέα

Mark Cartwright
Ο Μαρκ είναι ιστορικός συγγραφέας με έδρα την Ιταλία. Τα προσωπικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την αγγειοπλαστική, την αρχιτεκτονική, την παγκόσμια μυθολογία και την ανακάλυψη των κοινών ιδεών που μοιράζονται όλοι οι πολιτισμοί. Κατέχει μεταπτυχιακό στην Πολιτική Φιλοσοφία και είναι ο Διευθυντής Εκδόσεων στην WHE.