Σύγχρονοι Μισθωτοί, Μικροεπαγγελματίες και Αγρότες: Η Ίδια Οικονομική Θέση με τους Δουλοπάροικους του Μεσαίωνα και τους Είλωτες της Σπάρτης – Μόνο οι δούλοι ήταν σε χειρότερη κατάσταση
Όταν εξετάζουμε την ιστορία μέσα από τους ψυχρούς αριθμούς της οικονομίας, η θεωρία ότι ο σύγχρονος άνθρωπος απολαμβάνει τους καρπούς των κόπων του περισσότερο από τους ημι-ελεύθερους παραγωγούς του παρελθόντος καταρρίπτεται. Αν αναλύσουμε τι ποσοστό του πλούτου έμενε τελικά στα χέρια των εργαζομένων τότε και τι μένει σήμερα, η διαπίστωση είναι ξεκάθαρη: η οικονομική θέση του σύγχρονου μισθωτού, μικροεπαγγελματία και αγρότη παραμένει αριθμητικά παρόμοια με εκείνη των δουλοπάροικων του Μεσαίωνα και των ειλώτων της Αρχαίας Σπάρτης.
1. Δουλοπάροικοι του Μεσαίωνα: Τι Κρατούσαν και τι Απέδιδαν
Ο μεσαιωνικός δουλοπάροικος κρατούσε για τη δική του επιβίωση περίπου το 33% έως 50% της σοδειάς του. Το υπόλοιπο μοιραζόταν σε μια σειρά από υποχρεώσεις προς τους κυρίαρχους της εποχής:
- Φόρος Σοδειάς: Παράδοση του 10% έως 30% της παραγωγής στον φεουδάρχη.
- Η Δεκάτη: Υποχρεωτικό 10% προς την Εκκλησία.
- Υποχρεωτική Εργασία (Αγγαρεία): Απλήρωτη προσωπική εργασία στα κτήματα και τα έργα υποδομής του άρχοντα για 2 έως 3 ημέρες την εβδομάδα.
- Τέλη Μονοπωλίου: Πληρωμή σε είδος για τη χρήση του φούρνου ή του μύλου, καθώς απαγορευόταν να κατέχει δικά του εργαλεία.
- Έκτακτες Εισφορές: Φόροι γάμου ή φόροι κληρονομιάς σε ζώα και αγαθά προς τον φεουδάρχη.
Η Οικονομική Πραγματικότητα επί Τουρκοκρατίας και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας
Οι φόροι κατά την οθωμανική περίοδο ήταν περίπου ίδιοι, και σε πολλές περιπτώσεις λίγο μικρότεροι, από αυτούς που πλήρωναν οι δουλοπάροικοι στις χώρες της Κεντρικής Ευρώπης κατά τον Μεσαίωνα. Το οθωμανικό κράτος εφάρμοζε ένα απλούστερο φορολογικό σύστημα που αποσκοπούσε στη διατήρηση της αγροτικής παραγωγής χωρίς να εξαντλεί πλήρως τον παραγωγό. [1, 2, 3]
Η συνολική φορολογική επιβάρυνση (επίσημη και τοπική) κυμαινόταν περίπου στο 50%, αφήνοντας το υπόλοιπο μισό στους ραγιάδες, και προέκυπτε από:
- Τη Δεκάτη (Ουσρ): Ο βασικός αγροτικός φόρος που αντιστοιχούσε στο 10% της ακαθάριστης παραγωγής. Στην πράξη, λόγω των τοπικών εισπρακτόρων, μπορούσε να φτάσει το 12% με 15%. [1, 2, 3]
- Το Χαράτσι (Τζιζιέ): Σταθερός ετήσιος κεφαλικός φόρος για τους μη μουσουλμάνους, ο οποίος χωριζόταν σε τρεις κλίμακες ανάλογα με την περιουσία (πλούσιοι, μεσαίοι, φτωχοί). [1, 2]
- Οι Έκτακτοι Φόροι (Αβαρζ): Πρόσθετες εισφορές για τις ανάγκες του στρατού ή τοπικά τέλη που με τα χρόνια παγιώθηκαν. [1, 2]
- Το Ύστερο Σύστημα των Τσιφλικιών: Όταν εμφανίστηκαν τα μεγάλα ιδιωτικά κτήματα, οι κολίγοι έδιναν ένα επιπλέον μερίδιο (από 33% έως 50%) στον γαιοκτήμονα. Ακόμη και τότε όμως, η τελική αναλογία του πλούτου που απέμενε στον παραγωγό παρέμενε παρόμοια με το σημερινό καθαρό εισόδημα ενός επαγγελματία μετά την αφαίρεση ΦΠΑ, εισφορών και φόρου εισοδήματος. [1]
2. Οι Είλωτες της Σπάρτης
Δεν ανήκαν ατομικά σε κάποιον Σπαρτιάτη, αλλά στο ίδιο το Σπαρτιατικό Κράτος.
- Τι κρατούσαν: Ακριβώς το 50% της σοδειάς. Παρέδιδαν στον Σπαρτιάτη μια σταθερή εισφορά (αποφορά) και κρατούσαν τα υπόλοιπα.
- Το καθεστώς: Ο αφέντης απαγορευόταν να τους πουλήσει εκτός Σπάρτης, να τους χωρίσει από την οικογένειά τους ή να αυξήσει αυθαίρετα το ποσοστό της εισφοράς. Αν η χρονιά ήταν καλή, οι είλωτες μπορούσαν να συσσωρεύσουν πλούτο (ιστορικά αναφέρεται ότι 6.000 είλωτες εξαγόρασαν μόνοι την ελευθερία τους το 369 π.Χ.).
Μόνο οι δούλοι της αρχαίας Αθήνας και του υπόλοιπου κόσμου ήταν σε χειρότερη κατάσταση
Αντίθετα με τους είλωτες, τους δουλοπάροικους και τους ραγιάδες της Τουρκοκρατίας, οι δούλοι στην Αθήνα και στον υπόλοιπο αρχαίο κόσμο ζούσαν σε καθεστώς απόλυτης εξαθλίωσης, καθώς αποτελούσαν ατομική, κινητή ιδιοκτησία («πράγματα»).
- Τι κρατούσαν: Σχεδόν τίποτα. Ο ιδιοκτήτης τους παρείχε μόνο τη βασική τροφή και στέγη για να συνεχίσουν να δουλεύουν, ενώ όλος ο παραγόμενος πλούτος πήγαινε στον αφέντη, ο οποίος μπορούσε να τους πουλήσει στο παζάρι ή να τους νοικιάσει στα φρικτά μεταλλεία του Λαυρίου.
3. Ο Σύγχρονος Εργαζόμενος στην Ίδια Οικονομική Θέση
Αν κάνουμε τη μαθηματική σούμα, ο μεσαιωνικός δουλοπάροικος, ο ραγιάς της Τουρκοκρατίας και ο αρχαίος είλωτας κρατούσαν τελικά στην τσέπη τους το 33% με 50% των κόπων τους.
Σήμερα, ένας σύγχρονος μισθωτός, μικροεπαγγελματίας ή αγρότης, αν συνυπολογίσει:
- Τον άμεσο φόρο εισοδήματος και τις ασφαλιστικές εισφορές,
- Τον ΦΠΑ (έως 24%) σε κάθε καθημερινή αγορά αγαθών και υπηρεσιών,
- Τον ΕΝΦΙΑ και τους έμμεσους φόρους στα καύσιμα και την ενέργεια,
- Τα τεράστια γραφειοκρατικά κόστη (τοπογραφικά, συμβολαιογράφους, φόρους μεταβίβασης περιουσίας και δικαιοπραξίες),
Κρατάει τελικά ένα παρόμοιο ποσοστό (40% έως 60% του συνολικού κόστους της εργασίας του). Από οικονομική άποψη, το μερίδιο του πλούτου που μένει στα χέρια του παραγωγού έχει παραμείνει ιστορικά στάσιμο.
4. Οι Δομικές Διαφορές
Παρά την παρόμοια οικονομική πίεση, η ποιοτική διαφορά των δύο εποχών βρίσκεται σε τέσσερα θεσμικά δικαιώματα:
- Προσωπική Κινητικότητα: Ο δουλοπάροικος και ο κολίγος ήταν δεμένοι με τη γη. Ο σύγχρονος εργαζόμενος, επαγγελματίας ή αγρότης έχει το νομικό δικαίωμα να αλλάξει επάγγελμα, να κλείσει τη δραστηριότητά του ή να μεταναστεύσει.
- Ανταποδοτικότητα των Φόρων: Οι φόροι του παρελθόντος χρηματοδοτούσαν αποκλειστικά τον πλούτο του άρχοντα, του πασά ή του σουλτάνου. Σήμερα, ένα μέρος των φόρων επιστρέφει ως δημόσια αγαθά (υγεία, παιδεία, υποδομές, συντάξεις). [1]
- Το Δικαίωμα της Ιδιοκτησίας: Οι φόροι μεταβίβασης, τα τοπογραφικά και ο ΕΝΦΙΑ υφίστανται επειδή ο σύγχρονος άνθρωπος έχει το νομικό δικαίωμα να κατέχει δική του περιουσία. Ο δουλοπάροικος δεν πλήρωνε τέτοιους φόρους επειδή δεν του ανήκε τίποτα.
- Πολιτικά Δικαιώματα: Στο παρελθόν ο νόμος ήταν η αυθαίρετη βούληση του εκάστοτε κυρίαρχου. Σήμερα, οι φόροι ψηφίζονται από εκλεγμένα κοινοβούλια.
Συμπέρασμα
Οι αριθμοί αποδεικνύουν ότι η εισοδηματική θέση των σημερινών μισθωτών, αγροτών και μικροεπαγγελματιών συμπίπτει με εκείνη των δουλοπάροικων, των ραγιάδων ή των ειλώτων!
Η διαφορά δεν βρίσκεται στο πόσα μας παίρνουν, αλλά στο γεγονός ότι σήμερα φορολογούμαστε ως "ελεύθεροι πολίτες" με δικαιώματα, ιδιοκτησία, όσοι έχουν, και "νομική προστασία της προσωπικότητάς μας" .
Κ. Ντ.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου