Η ΤΑΞΙΚΗ ΔΙΑΣΤΡΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΡΝΗΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΤΩΝ ΡΩΣΩΝ ΓΙΑ ΚΑΙΡΙΕΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ

Στην κορυφή της θετικής γνώμης είναι οι Πούτιν και Στάλιν στο ναδίρ των θετικών γνωμών οι Τρότσκι, Γκορμπατσόφ και Γέλσιν

Εισαγωγικό Σημείωμα για τις Πηγές και την Μεθοδολογία

Τα δεδομένα του παρόντος άρθρου βασίζονται σε διαχρονικές κοινωνιολογικές έρευνες και δημοσκοπήσεις της τελευταίας πενταετίας από το ανεξάρτητο ρωσικό ερευνητικό κέντρο Levada Center, το κρατικό ινστιτούτο VTsIOM, καθώς και σε μελέτες του Ινστιτούτου Κοινωνικοπολιτικών Ερευνών της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών (ISPR RAS).

Σημείωση για την ταξική κατάταξη: Οι ρωσικές εταιρείες δημοσκοπήσεων δεν χρησιμοποιούν ιδεολογικούς ή πολιτικούς όρους για τις οικονομικές ελίτ στα επίσημα ερωτηματολόγια που διανέμουν στον πληθυσμό. Αντίθετα, η διαστρωμάτωση και η ανάλυση των κοινωνικών ομάδων από τους δημοσκόπους πραγματοποιείται με βάση αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια:

• Το καταναλωτικό εισόδημα: Οι ερωτώμενοι αυτοπροσδιορίζονται με βάση τι μπορούν να αγοράσουν (π.χ. «ίσα που τα βγάζουμε πέρα για τρόφιμα», «έχουμε χρήματα για τρόφιμα και ρούχα αλλά όχι για διαρκή αγαθά», «αγοράζουμε εύκολα αυτοκίνητο ή ακριβή περιουσία»).
• Το μορφωτικό επίπεδο: Διαχωρισμός σε ανώτατη, μέση επαγγελματική ή βασική εκπαίδευση.
• Την επαγγελματική ιδιότητα: Κατηγοριοποίηση σε χειρώνακτες εργάτες, υπαλλήλους γραφείου, μεσαία στελέχη, διευθυντές και ιδιοκτήτες μεγάλων επιχειρήσεων.

---

ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ ΤΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΓΝΩΜΗΣ ΠΟΥΤΙΝ ΚΑΙ ΣΤΑΛΙΝ

1. ΒΛΑΝΤΙΜΙΡ ΠΟΥΤΙΝ (VLADIMIR PUTIN)

• Μισθωτοί Εργάτες & Χαμηλά Στρώματα: Υψηλή έως πολύ υψηλή θετική γνώμη (80% – 85%). Αποτελούν τη βάση του εκλογικού του σώματος. Η υποστήριξη πηγάζει από την ανάγκη για κοινωνική σταθερότητα, κρατικές επιδοτήσεις, εγγυημένες συντάξεις και την αύξηση του κατώτατου μισθού, στοιχεία που ταύτισαν με τη διακυβέρνησή του μετά το χάος της δεκαετίας του 1990 (Πηγή: VTsIOM Ratings).
• Μεσαία Στρώματα (Εξειδικευμένοι υπάλληλοι, μικρομεσαίοι επιχειρηματίες): Μεσαία προς υψηλή θετική γνώμη (70% – 75%). Αν και ιστορικά εμφανίζαν τάσεις κριτικής ή φιλελευθεροποίησης, η τελευταία πενταετία έδειξε ισχυρή ευθυγράμμιση με την κρατική γραμμή, κυρίως λόγω της προσαρμογής της εγχώριας αγοράς και των κρατικών ενισχύσεων (Πηγή: Levada Center Indicators).
• Ανώτατη Οικονομική Τάξη (Ανώτερα στελέχη & Πλούσιοι): Πολύ υψηλή τυπική και πρακτική αποδοχή (άνω του 85%). Τα ανώτερα διοικητικά στελέχη μεγάλων επιχειρήσεων και οι εύποροι πολίτες σε Μόσχα και Αγία Πετρούπολη καταγράφουν υψηλά ποσοστά υποστήριξης, καθώς η οικονομική τους επιβίωση και η διατήρηση των προνομίων τους εξαρτώνται άμεσα από τη νομιμοφροσύνη τους στο κρατικό πλαίσιο (Πηγή: ISPR RAS Survey Trends).

2. ΙΩΣΗΦ ΣΤΑΛΙΝ (JOSEPH STALIN)

• Μισθωτοί Εργάτες & Χαμηλά Στρώματα: Συντριπτικά θετική γνώμη (65% – 70%). Η δημοτικότητά του έχει καταγράψει ιστορικό υψηλό. Για τους εργάτες και τα φτωχότερα στρώματα, ο Στάλιν λειτουργεί ως το απόλυτο σύμβολο της «κοινωνικής δικαιοσύνης», της πάταξης της διαφθοράς και της κρατικής μέριμνας. Τον αντιλαμβάνονται ως τον ηγέτη που μετέτρεψε τη χώρα σε εκβιομηχανισμένη υπερδύναμη και νίκησε τον φασισμό (Πηγή: Levada Center Historical Figures).
• Μεσαία Στρώματα: Διχασμένη γνώμη (περίπου 45% – 50% θετική). Τα πιο μορφωμένα, αστικά στρώματα διατηρούν έντονες επιφυλάξεις. Εστιάζουν στην έλλειψη ατομικών ελευθεριών, τις πολιτικές διώξεις και το σύστημα των Γκουλάγκ, με αποτέλεσμα τα ποσοστά αρνητικής ή ουδέτερης γνώμης να είναι σημαντικά υψηλότερα σε σχέση με την εργατική τάξη (Πηγή: Levada Center Stalin Perception).
• Ανώτατη Οικονομική Τάξη: Καθαρά αρνητική γνώμη. Το σταλινικό μοντέλο της πλήρους κρατικοποίησης των μέσων παραγωγής, της εξάλειψης της ιδιωτικής περιουσίας και των βίαιων εκκαθαρίσεων της ελίτ αποτελεί την απόλυτη απειλή για τα συμφέροντα των σύγχρονων πλούσιων Ρώσων (Πηγή: ISPR RAS Elite Studies).

---

ΣΤΗΝ ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΣΤΑΣΗ Ή ΠΕΡΙΘΩΡΙΟΠΟΙΗΣΗ

3. ΛΕΒ ΤΡΟΤΣΚΙ (LEV TROTSKY)

• Για όλα τα κοινωνικά στρώματα: Σχεδόν ανύπαρκτη θετική γνώμη (σταθερά στο 1% – 2%).
• Ταξικές αποχρώσεις: Η φιγούρα του Τρότσκι έχει περιθωριοποιηθεί πλήρως στη σύγχρονη ρωσική κοινωνία. Το 20% με 25% εκφράζει αυθόρμητα αρνητικά συναισθήματα, ενώ η συντριπτική πλειοψηφία των εργατών και των μεσαίων στρωμάτων δηλώνει πλήρη αδιαφορία. Στα νεότερα ηλικιακά στρώματα των μισθωτών, το ποσοστό όσων δεν γνωρίζουν καν ποιος είναι αγγίζει το 30% (Πηγή: Levada Center Historical Legacy).

4. ΜΙΧΑΗΛ ΓΚΟΡΜΠΑΤΣΟΦ (MIKHAIL GORBACHEV)

• Μισθωτοί Εργάτες & Χαμηλά Στρώματα: Συντριπτικά αρνητική γνώμη (άνω του 75% - 80% αρνητικές ψήφοι). Οι εργατικές τάξεις τον θεωρούν τον κύριο υπεύθυνο για τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, την κατάρρευση του κοινωνικού κράτους και την καταστροφή της εγχώριας βιομηχανικής παραγωγής που τους άφησε απλήρωτους και άνεργους (Πηγή: Levada Center Soviet Collapse Poll).
• Μεσαία Στρώματα: Κυρίως αρνητική, με μικρές εστίες ανοχής (15% – 20% θετική γνώμη). Ένα μικρό κομμάτι της φιλελεύθερης διανόησης και της ακαδημαϊκής κοινότητας του αναγνωρίζει την εισαγωγή της πολιτικής της Γκλάσνοστ (διαφάνεια) και των ατομικών ελευθεριών, ωστόσο η πλειοψηφία τον αποδοκιμάζει λόγω της γεωπολιτικής υποχώρησης της χώρας (Πηγή: Levada Center Leaders Approval).
• Ανώτατη Οικονομική Τάξη: Ουδέτερη προς θετική στάση. Αν και δημόσια αποφεύγεται η ανοιχτή υποστήριξη λόγω της γενικότερης λαϊκής κατακραυγής, τα ανώτερα οικονομικά στρώματα αναγνωρίζουν ιστορικά ότι οι δικές του μεταρρυθμίσεις (Περεστρόικα) άνοιξαν τον δρόμο για τη γέννηση και τη νομιμοποίηση του ιδιωτικού κεφαλαίου στη Ρωσία (Πηγή: VTsIOM Perestroika Retrospective).

5. ΜΠΟΡΙΣ ΓΙΕΛΣΙΝ (BORIS YELTSIN)

• Μισθωτοί Εργάτες & Χαμηλά Στρώματα: Ακραία αρνητική γνώμη (άνω του 80% αρνητικές ψήφοι). Ταυτίζεται απόλυτα με τη «μαύρη δεκαετία» του 1990, τον υπερπληθωρισμό, την εξαφάνιση των λαϊκών αποταμιεύσεων, το κλείσιμο των εργοστασίων και την εγκληματικότητα. Θεωρείται ο ηγέτης που αποδιοργάνωσε την κρατική οικονομία (Πηγή: Levada Center Yeltsin Era Assessment).
• Μεσαία Στρώματα: Κυρίως αρνητική στάση (η θετική γνώμη δεν ξεπερνά το 8% – 10%). Παρά το γεγονός ότι υπό τη διακυβέρνησή του θεμελιώθηκε η ελεύθερη αγορά, η πλειοψηφία του μεσαίου στρώματος απορρίπτει τη θητεία του λόγω της ακραίας οικονομικής και κοινωνικής αστάθειας (Πηγή: Levada Center Yeltsin Poll 2023).
• Ανώτατη Οικονομική Τάξη: Θετική στάση. Τα ανώτερα οικονομικά στρώματα οφείλουν την ίδια τους την ανάδυση, τα περιουσιακά τους στοιχεία και το δικαίωμα της ιδιοκτησίας στο πολιτικό και οικονομικό σύστημα των ιδιωτικοποιήσεων που εγκαθίδρυσε ο Γιέλσιν τη δεκαετία του 1990 (Πηγή: ISPR RAS Economic History Research).

---

ΣΕ ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΑΔΙΑΦΟΡΙΑ

6. ΝΙΚΗΤΑ ΧΡΟΥΣΤΣΟΦ (NIKITA KHRUSHCHEV)

• Για όλα τα κοινωνικά στρώματα: Τα συνολικά ποσοστά θετικής γνώμης κυμαίνονται σε χαμηλά μονοψήφια επίπεβα (5% – 8%) (Πηγή: VTsIOM Historical Figures Archive).
• Ταξικές αποχρώσεις: Οι μισθωτοί εργάτες της περιφέρειας τείνουν να τον θυμούνται αρνητικά λόγω των αποτυχημένων αγροτικών μεταρρυθμίσεων και των ελλείψεων σε τρόφιμα της εποχής του. Αντίθετα, στα μεσαία στρώματα με υψηλή μόρφωση υπάρχει μια μικρή, ιστορική αναγνώριση για την περίοδο της «αποπαγοποίησης» και την καταγγελία της προσωπολατρίας (Πηγή: Levada Center Archives).

Κώστας Ντουντουλάκης 20/9/26

ντήσεις AI σε ερωτήσεις μου 

Επαληθεύονται στους αναγραφόμενους ηλεκτρονικούς συνδέσμους