Μαρξισμός και ΕΕ, Νόμοι Ανισόμετρης Ανάπτυξης-Αδύναμου Κρίκου, Θεωρία Σταδίων και Λαϊκών Μετώπων...

 Γιατί η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι προϋπόθεση για έστω και επιμέρους ανάπτυξη προς όφελος του λαού, πολύ περισσότερο για οποιαδήποτε πιθανή μελλοντική απόπειρα οικοδόμησης σοσιαλισμού στην Ελλάδα

Κώστας Ντουντουλάκης 

Η συζήτηση γύρω από το πρόγραμμα, τη στρατηγική και την αξιοπιστία των κομμάτων που αναφέρονται στον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας αποτελεί το κρίσιμο κριτήριο για την πολιτική τους ειλικρίνεια. Από τη σκοπιά της επιστημονικής μαρξιστικής ανάλυσης, οποιαδήποτε διακήρυξη πολιτικού φορέα στην Ελλάδα που υπόσχεται «σοσιαλισμό», «κοινωνική δικαιοσύνη» ή «αντικαπιταλιστική πορεία», χωρίς να θέτει ως άμεσο, οργανικό και απαρέγκλιτο όρο την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) σε συνθήκες καπιταλισμού, συνιστά ουτοπία, αν όχι συνειδητή πολιτική εξαπάτηση.

Η ανισόμετρη ανάπτυξη και ο εξαρτημένος χαρακτήρας του ελληνικού καπιταλισμού

Σύμφωνα με τον μαρξιστικό νόμο της ανισόμετρης οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης του καπιταλισμού, η σοσιαλιστική επανάσταση δεν εκδηλώνεται ταυτόχρονα σε παγκόσμιο ή πανευρωπαϊκό επίπεδο. Οδηγεί στο σπάσιμο της ιμπεριαλιστικής αλυσίδας στον «αδύναμο κρίκο» της.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάλυση οφείλει να εκκινεί από την αντικειμενική πραγματικότητα: θα ήταν ριζικά διαφορετική η κατάσταση εάν η έξοδος αφορούσε μια ηγεμονική δύναμη της ΕΕ, όπως η Γερμανία ή η Γαλλία, και τελείως διαφορετική για την Ελλάδα. Η χώρα μας δεν είναι μια ισχυρή ιμπεριαλιστική δύναμη, αλλά μια χώρα με διαρκώς αυξανόμενη, απόλυτη εξάρτηση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συμμετοχή της Ελλάδας στην ΕΕ υποθηκεύει συστηματικά το μέλλον της, καθώς αποδιαρθρώνει και καταστρέφει κάθε εγχώρια παραγωγική βάση προς όφελος των ισχυρών ευρωπαϊκών μονοπωλίων.

Η ιστορική πραγματικότητα επιβεβαιώνει αυτή την ανισομετρία: ακόμη και η ισχυρότατη Βρετανία αποχώρησε από την ΕΕ (Brexit), επειδή ο αγγλικός καπιταλισμός, παρά το τεράστιο μέγεθός του, βρέθηκε σε μειονεκτική θέση έναντι της γερμανικής ηγεμονίας. Εάν, λοιπόν, μια ιμπεριαλιστική δύναμη όπως η Βρετανία αναγκάστηκε να οδηγηθεί στην έξοδο για να διασώσει τα δικά της συμφέροντα, είναι προφανές ότι για την Ελλάδα —η οποία βρίσκεται σε καθεστώς απόλυτης εξάρτησης και οικονομικού στραγγαλισμού— η έξοδος είναι ζήτημα επιβίωσης για τον λαό της.

Η δυνατότητα να ξεκινήσει η πορεία σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην Ελλάδα, ως αδύναμο κρίκο, αποτελεί τη βασικότατη θέση της ανάλυσης του Λένιν για τη δυνατότητα έναρξης οικοδόμησης του σοσιαλισμού σε μία χώρα.
 Η επιστημονική αυτή θέση βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τις λαθεμένες απόψεις του Τρότσκι περί αδυναμίας της σοσιαλιστικής οικοδόμησης σε μία μόνο χώρα και της θεωρίας του ότι αυτή μπορεί να πετύχει μόνο αν γίνει παγκόσμια επανάσταση.

Η λενινιστική αυτή αφετηρία είναι θεωρητικά και ιστορικά θεμελιωμένη, αλλά ακυρώνεται πλήρως και προκαταβολικά όσο η χώρα παραμένει εγκλωβισμένη στους μηχανισμούς και το δίκαιο αυτής της υπερεθνικής καπιταλιστικής ένωσης.

Η έξοδος σε συνθήκες καπιταλισμού ως αναγκαίος όρος ρήξης

Ένα κρίσιμο σημείο ιδεολογικής σύγχυσης είναι η άποψη ότι η έξοδος από την ΕΕ πρέπει να γίνει μετά την πλήρη επικράτηση του σοσιαλισμού. Η μαρξιστική οπτική ανατρέπει αυτό το επιχείρημα: η έξοδος αποτελεί απαρέγκλιτο όρο και προϋπόθεση που πρέπει να τεθεί εντός των συνθηκών του καπιταλισμού, ως το αναγκαίο έναυσμα για την ανατροπή του.

• Σπάσιμο των δεσμεύσεων: Όσο μια χώρα είναι μέλος της ΕΕ, το εργατικό κίνημα είναι δεμένο χειροπόδαρα από τους ευρωπαϊκούς μηχανισμούς εποπτείας, τα σύμφωνα σταθερότητας και τις οδηγίες για τις ιδιωτικοποιήσεις.
• Έλεγχος της οικονομίας: Η πάλη για την έξοδο από την ΕΕ μέσα στον καπιταλισμό διεξάγεται με άμεσο στόχο την απόσπαση των κλειδιών της οικονομίας από τα χέρια της αστικής τάξης και τη μεταβίβασή τους στον κοινωνικό έλεγχο, ώστε η παραγωγή να τεθεί άμεσα στην υπηρεσία και το όφελος του λαού.
• Απαλλαγή από το ευρωπαϊκό δίκαιο: Για να μπορέσει η εργατική τάξη σε συμμαχία με τα λαϊκά στρώματα να διεκδικήσει την εξουσία και να ξεκινήσει την κοινωνικοποίηση, πρέπει πρώτα να σπάσει το υπερεθνικό νομικό πλαίσιο που καθιστά κάθε φιλολαϊκό μέτρο παράνομο. Η έξοδος είναι η πράξη με την οποία ο λαός ανακτά το δικαίωμα να ορίζει τις τύχες του κόντρα στα μονοπώλια.

Η αρχική φάση της μετάβασης: εξισορρόπηση οικονομίας και λαϊκών αναγκών

Η έξοδος από την ΕΕ ανοίγει μια μεταβατική περίοδο πολλών χρόνων, ίσως μερικών δεκαετιών.
 Η περίοδος αυτή δεν είναι ακόμη σοσιαλισμός, καθώς οι καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής και το κέρδος συνεχίζουν να υφίστανται. Πρόκειται για μια φάση έντονης ταξικής πάλης, όπου η χώρα βρίσκεται εκτός ΕΕ, έχοντας ανατρέψει το παλαιό πολιτικό σκηνικό, αλλά διατηρώντας ακόμα στοιχεία της παλιάς οικονομικής βάσης. Στην εκκίνηση αυτής της μεταβατικής περιόδου, η χώρα θα βρίσκεται ακόμη σε καπιταλιστικό περιβάλλον και θα δεχθεί άμεσο οικονομικό πόλεμο. Η λαϊκή εξουσία πρέπει να δράσει ακαριαία για να εξισορροπήσει την οικονομία και να προστατεύσει την επιβίωση του λαού, εφαρμόζοντας έκτακτα μέτρα:

• Άμεση παύση πληρωμών του χρέους: Απαλλάσσει τον κρατικό προϋπολογισμό από το βάρος της εξυπηρέτησης των δανείων, κατευθύνοντας όλους τους πόρους στην εγχώρια παραγωγή και την κοινωνική πρόνοια.
• Εισαγωγή εθνικού νομίσματος με έλεγχο: Η έκδοση εθνικού νομίσματος επιτρέπει τη χρηματοδότηση της δημόσιας παραγωγής και των υποδομών, χωρίς την εξάρτηση από την ΕΚΤ. Για να αποφευχθεί ο υπερπληθωρισμός, το λαϊκά ελεγχόμενο κράτος επιβάλλει διατίμηση και έλεγχο τιμών στα βασικά αγαθά διαβίωσης (τρόφιμα, ενέργεια, φάρμακα).
• Πάγωμα των πλειστηριασμών και διαγραφή χρεών: Διαγράφονται τα χρέη των λαϊκών οικογενειών και των μικρών αυτοαπασχολούμενων προς τις τράπεζες και το δημόσιο, εξασφαλίζοντας την πρώτη κατοικία και την άμεση ανακούφιση του πληθυσμού.
• Έλεγχος και κατανομή των στρατηγικών αποθεμάτων: Το λαϊκά ελεγχόμενο κράτος αναλαμβάνει τον άμεσο έλεγχο και την κατανομή των υπαρχόντων αποθεμάτων σε καύσιμα, πρώτες ύλες και φάρμακα, ρυθμίζοντας τη διάθεσή τους με βάση τις επείγουσες κοινωνικές ανάγκες.

Η σταδιακή εγκαθίδρυση του κρατικού ελέγχου στο εξωτερικό εμπόριο

Στα πρώτα αυτά στάδια της μεταβατικής περιόδου εκτός ΕΕ, εφαρμόζεται μια πολιτική βαθμιαίου και κλιμακούμενου κρατικού ελέγχου:

• Κρατικό μονοπώλιο σε στρατηγικά αγαθά: Το λαϊκά ελεγχόμενο κράτος αναλαμβάνει αμέσως τον αποκλειστικό έλεγχο των εισαγωγών σε ζωτικούς τομείς, όπως η ενέργεια, τα φάρμακα και οι βασικές πρώτες ύλες, διασφαλίζοντας την κοινωνική επάρκεια και την προστασία των λαϊκών αναγκών από τις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.
• Ρύθμιση του ιδιωτικού κεφαλαίου: Οι ιδιωτικές εμπορικές επιχειρήσεις συνεχίζουν να λειτουργούν υπό καθεστώς αδειοδότησης. Το λαϊκά ελεγχόμενο κράτος ασκεί συναλλαγματικό έλεγχο, αποτρέποντας τη διοχέτευση πόρων σε μη παραγωγικές εισαγωγές ή είδη πολυτελείας.
• Αξιοποίηση και έλεγχος των υπαρχουσών δομών: Οι υφιστάμενες υποδομές διανομής των ιδιωτών αξιοποιούνται προσωρινά για την αποφυγή ελλείψεων, αλλά υπόκεινται σε θεσμοθετημένα ανώτατα όρια κέρδους και διατίμησης, με στόχο την εξάλειψη της αισχροκέρδειας.

Οι ελληνικές ιδιαιτερότητες χωρίς αντιγραφή προτύπων οποιασδήποτε άλλης χώρας

Μια χώρα με το ειδικό βάρος της Ελλάδας, ευρισκόμενη εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην αρχική φάση της μετάβασης, οφείλει να ασκήσει μια πολυδιανυσματική εξωτερική οικονομική πολιτική, εκμεταλλευόμενη τις ενδοκαπιταλιστικές αντιθέσεις στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα:

• Το παράδειγμα της Ρωσίας και της Κίνας: Στη σύγχρονη παγκόσμια σκηνή, παρατηρούνται κρατικά υποδείγματα όπου ο καπιταλισμός δεν λειτουργεί ανεξέλεγκτα. Η καπιταλιστική Ρωσία επιδιώκει συστηματικά να ελέγχει τις δυνάμεις της αγοράς και του κεφαλαίου προς όφελος των γεωπολιτικών της στοχεύσεων, αντί να ελέγχεται από αυτές.
  Αυτό συμβαίνει σε ανώτερο και δομικό βαθμό στην Κίνα, όπου παρά την ύπαρξη καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής, η οικονομία παραμένει υπό τον στρατηγικό έλεγχο του κράτους και του κυβερνώντος κόμματος.
• Η χάραξη αυτόνομης πορείας: Η ελληνική μεταβατική πορεία θα διαμορφωθεί αποκλειστικά με βάση τις συγκεκριμένες ανάγκες, τις ιδιαιτερότητες και τις παραγωγικές δυνατότητες του ελληνικού σχηματισμού (ναυτιλία, αγροτική παραγωγή, γεωγραφική θέση).
• Συμμαχίες με το μπλοκ των BRICS: Το λαϊκά ελεγχόμενο κράτος θα επιδιώξει τη σύναψη διμερών και πολυμερών συμφωνιών με τις χώρες των BRICS.
  Μέσα από εναλλακτικά συστήματα πληρωμών και τη μέθοδο του ανταλλακτικού εμπορίου (barter), η χώρα μπορεί να εξασφαλίσει πρώτες ύλες και τεχνολογία, διασφαλίζοντας την οικονομική της αυτοτέλεια απέναντι στο εμπάργκο των δυτικών δυνάμεων.

Προστασία και ενίσχυση της εγχώριας αγροτικής παραγωγής

Η ανάκτηση της εγχώριας παραγωγικής βάσης που καταστράφηκε από την εξάρτηση της ΕΕ ξεκινά από τον αγροτοδιατροφικό τομέα, ο οποίος σήμερα καταστέλλεται από τις ποσοστώσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
  Αμέσως μετά την έξοδο, η πολιτική επικεντρώνεται στη στήριξη των μικρομεσαίων στρωμάτων της αγροτιάς:

• Κατάργηση των περιορισμών της ΚΑΠ: Η χώρα απεγκλωβίζεται από τις ευρωπαϊκές απαγορεύσεις και ξεκινά να παράγει ελεύθερα προϊόντα στα οποία παρουσιάζει ελλείμματα (e.g., κρέας, γαλακτοκομικά, ζωοτροφές), μειώνοντας την εξάρτηση από τις εισαγωγές και εξασφαλίζοντας τη διατροφική επάρκεια του λαού.
• Θωράκιση των μικρομεσαίων παραγωγών: Το λαϊκά ελεγχόμενο κράτος παρεμβαίνει ενεργά για να προστατεύσει και να ενισχύσει τους μικρούς και μεσαίους αγρότες απέναντι στον εξοντωτικό ανταγωνισμό των μεγάλων καπιταλιστικών επιχειρήσεων και των τεράστιων ξένων αγροτικών συγκροτημάτων.
• Κρατικός παραγωγικός συντονισμός: Παρέχεται ισχυρή κρατική στήριξη μέσω της διάθεσης ενέργειας, καυσίμων, λιπασμάτων και δωρεάν επιστημονικής-τεχνολογικής καθοδήγησης. Παράλληλα, το κράτος εγγυάται την απορρόφηση της παραγωγής σε σταθερές, δίκαιες τιμές μέσω κρατικών δικτύων συγκέντρωσης, παρακάμπτοντας τους μεσάζοντες και εξασφαλίζοντας φθηνά τρόφιμα για τον λαό.

Αντιμετώπιση της εσωτερικής και διεθνούς υπονόμευσης και της πολεμικής απειλής

Η μετάβαση σε μια αντικαπιταλιστική τροχιά θα προκαλέσει τη βίαιη αντίδραση της αστικής τάξης. Η λαϊκή εξουσία οφείλει να θωρακιστεί απέναντι σε κάθε μορφή σαμποτάζ, προβοκάτσιας ή στρατιωτικής εμπλοκής:

• Αντιμετώπιση του οικονομικού σαμποτάζ: Εάν το εγχώριο κεφάλαιο επιχειρήσει να προκαλέσει τεχνητή ασφυξία στην αγορά (τεχνητές ελλείψεις, φυγή κεφαλαίων, λοκ-άουτ), το λαϊκά ελεγχόμενο κράτος θα απαντήσει άμεσα με το μέτρο της αναγκαστικής επίταξης των μέσων παραγωγής και την εγκαθίδρυση εργατικού και λαϊκού ελέγχου, ώστε η παραγωγή να συνεχιστεί απρόσκοπτα.
• Αποτροπή εσωτερικής υπονόμευσης: Η προστασία των κρίσιμων υποδομών της χώρας (ενεργειακά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες, ύδρευση) ανατίθεται σε οργανωμένες λαϊκές επιτροπές περιφρούρησης στους χώρους εργασίας και τις γειτονιές, εξουδετερώνοντας προσπάθειες εγχώριας ή ξένης προβοκάτσιας.
• Διαχείριση της πολεμικής απειλής: Ο κίνδυνος μιας ιμπεριαλιστικής στρατιωτικής εμπλοκής (e.g., μέσω της τεχνητής όξυνσης των ελληνοτουρκικών αντιθέσεων από το ΝΑΤΟϊκό πλαίσιο με στόχο την ανατροπή της νέας εξουσίας) αντιμετωπίζεται διπλά: Με την άμεση διεθνιστική απεύθυνση στο εργατικό κίνημα της Τουρκίας και των γειτονικών λαών για την από κοινού αποδόμηση των πολεμικών σχεδιασμών της αστικής τάξης, και με την αναδιοργάνωση των ενόπλων δυνάμεων στη βάση της παλλαϊκής άμυνας, όπου ο ίδιος ο οργανωμένος και εξοπλισμένος λαός καθίσταται ο εγγυητής της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.

Οι «τέσσερις (αν)ελευθερίες» της ΕΕ ως συνταγματικό ανάθεμα στον σοσιαλισμό

Κάθε κόμμα που ισχυρίζεται ότι μπορεί να χτίσει τον σοσιαλισμό «εντός των τειχών» της ΕΕ, παραβλέπει σκόπιμα τον ταξικό χαρακτήρα αυτής της λυκοσυμμαχίας. Η ΕΕ δεν είναι ένα ουδέτερο forum κρατών, αλλά μια θωρακισμένη ένωση του κεφαλαίου.

Οι ιδρυτικές συνθήκες της (Μάαστριχτ, Λισαβόνα κ.λπ.) λειτουργούν ως ένα Σύνταγμα που κατοχυρώνει τις τέσσερις θεμελιώδεις ελευθερίες του καπιταλισμού: την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων, εμπορευμάτων, υπηρεσιών και εργατικού δυναμικού. Αυτές οι ελευθερίες αποτελούν τον πυρήνα της καπιταλιστικής αγοράς. Οποιοδήποτε κόμμα επιχειρήσει να εφαρμόσει έστω και ένα στοιχειώδες φιλολαϊκό πρόγραμμα, έρχεται αμέσως αντιμέτωπο με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο, το οποίο υπερέχει του εθνικού Σύνταγματος και απαγορεύει κάθε εμπόδιο στην κερδοφορία των μονοπωλίων.

Το θεσμικό απαγορευτικό: γιατί ο σοσιαλισμός εντός ΕΕ είναι ανέφικτος

Η οικοδόμηση του σοσιαλισμού απαιτεί συγκεκριμένα βήματα, τα οποία η ΕΕ καθιστά θεσμικά παράνομα:

• Κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής: Ο σοσιαλισμός απαιτεί το πέρασμα των εργοστασίων, των υποδομών και της γης στα χέρια των εργαζομένων. Η ΕΕ το απαγορεύει, επιβάλλοντας την ιδιωτικοποίηση των πάντων (ενέργεια, νερό, μεταφορές).
• Κρατικοποίηση του τραπεζικού συστήματος: Για να υπάρξει κεντρικός έλεγχος της οικονομίας, πρέπει να καταργηθούν οι ιδιωτικές τράπεζες. Το δίκαιο της ΕΕ και οι κανόνες της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) καθιστούν μια τέτοια κίνηση αιτία άμεσης οικονομικής ασφυξίας και αποκλεισμού από τη ρευστότητα.
• Κεντρικός επιστημονικός σχεδιασμός: Ο σοσιαλισμός αντικαθιστά την αναρχία της αγοράς με τον σχεδιασμό της παραγωγής με βάση τις λαϊκές ανάγκες. Η ΕΕ επιβάλλει με ποινές την «ελεύθερη αγορά» και τον ελεύθερο ανταγωνισμό, απαγορεύοντας οποιοδήποτε κρατικό μονοπώλιο.

Η έξοδος με κοινωνική συμμαχία και τα ιστορικά παραδείγματα της μετάβασης

Η έξοδος που υπηρετεί τον σοσιαλισμό προϋποθέτει τη συγκρότηση μιας ευρείας κοινωνικής και λαϊκής συμμαχίας με την εργατοϋπαλληλική τάξη στην πρωτοπορία,
με στόχο την κατάργηση του καπιταλιστικού κράτους και την κοινωνικοποίηση των μονοπωλίων. Η επιστημονική μαρξιστική θεωρία αντλεί πολύτιμα συμπεράσματα από την ιστορική και σύγχρονη θετική και αρνητική πείρα αντίστοιχων μεταβατικών περιόδων:

• Η Νέα Οικονομική Πολιτική (ΝΕΠ) στη Σοβιετική Ένωση (1921): Μετά τον εμφύλιο πόλεμο, εφαρμόστηκε μια προσωρινή υποχώρηση, επιτρέποντας περιορισμένες καπιταλιστικές σχέσεις (μικρεμπόριο, αγροτική αγορά) υπό τον έλεγχο του εργατολαϊκού κράτους που κρατούσε τα «διοικητικά πόστα» (τράπεζες, βαριά βιομηχανία). Το δίδαγμα είναι ότι η μετάβαση απαιτεί ευελιξία και σταδιακό έλεγχο της αγοράς, μέχρι να αναπτυχθούν οι σοσιαλιστικές δομές.
• Η Κούβα στην «Ειδική Περίοδο» (δεκαετία του 1990): Μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η Κούβα έχασε το 80% του εξωτερικού της εμπορίου και υπέστη άγριο αμερικανικό εμπάργκο. Άντεξε χάρη στον κεντρικό έλεγχο της διανομής τροφίμων, τη στροφή στην εγχώρια βιολογική γεωργία και την παλλαϊκή αλληλεγγύη. Το δίδαγμα είναι ότι ένας συνειδητοποιημένος λαός, με κεντρικό σχέδιο, μπορεί να νικήσει ακόμη και τον πιο σκληρό ιμπεριαλιστικό αποκλεισμό.
• Η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ως σύγχρονη, μακρόχρονη ΝΕΠ: Το πιο τρανό και κορυφαίο σύγχρονο παράδειγμα αυτής της μεταβατικής στρατηγικής αποτελεί η Κίνα, η οποία βαδίζει σταδιακά προς μια σοσιαλιστική κοινωνία. 
  Η κινεζική οικονομική πολιτική λειτουργεί ουσιαστικά ως μια νέα ΝΕΠ  διάρκειας πολλών δεκαετιών, αντίστοιχη με εκείνη που εφάρμοσε για λίγο λόγω άλλων συνθηκών, περικύκλωσης και πολέμου των χωρών της Αντάντ κατά της νεαρής ΕΣΣΔ τότε, το ΚΚΣΕ του Λένιν.
  Η Κίνα αξιοποιεί καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής, τις οποίες όμως το κράτος ελέγχει και καθοδηγεί απόλυτα. Με αυτόν τον τρόπο, πέτυχε να βελτιώσει με άλματα το βιοτικό επίπεδο του λαού της και να εξαλείψει την ακραία φτώχεια, αναπτύσσοντας παράλληλα τις απαραίτητες παραγωγικές δυνάμεις και την υψηλή τεχνολογία, χωρίς το εγχώριο ιδιωτικό κεφάλαιο να μπορεί να μετατρέψει την οικονομική του ισχύ σε πολιτική κυριαρχία.
• Η παραδοχή της μακράς αντιιμπεριαλιστικής πορείας: Να θυμίσουμε ότι ακόμα και ο επί δεκαετίες γενικός γραμματέας της τροτσκιστικής Τέταρτης Διεθνούς, Μιχάλης Ράπτης (Pablo), διακήρυξε, εγκαταλείποντας την 4η Διεθνή,  ότι θα χρειαστούν 200 χρόνια για να γίνουν εφικτές σοσιαλιστικές επαναστάσεις, γι αυτό  μέχρι τότε πρέπει να στηρίξουμε μία αντιιμπεριαλιστική πορεία της κάθε χώρας.
  Η παραδοχή αυτή, προερχόμενη μάλιστα από την πλευρά της τροτσκιστικής παράδοσης, επιβεβαιώνει την ανάγκη να δοθεί άμεση προτεραιότητα στη ρήξη με τις διεθνείς ιμπεριαλιστικές ενώσεις και στην προστασία της εθνικής και οικονομικής ανεξαρτησίας, ως μια μακροχρόνια ιστορική διαδικασία.

Συμπέρασμα

Όταν ένα οιοδήποτε πολιτικό κόμμα στην Ελλάδα μιλάει για «σοσιαλιστικό μέλλον» αλλά αποσιωπά, μεταθέτει στο απώτερο μέλλον ή αρνείται την ανάγκη αγώνα για άμεση έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, στερείται κάθε επιστημονικής, μαρξιστικής και ρεαλιστικής βάσης.
 Η παραμονή στην ΕΕ σημαίνει αποδοχή των αλυσίδων του κεφαλαίου, οι οποίες καταστρέφουν την παραγωγική βάση της Ελλάδας. Η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση σε συνθήκες καπιταλισμού είναι η πρώτη, θεμελιώδης πολιτική πράξη που (δυνητικά) επιτρέπει στην εξαρτημένη χώρα μας να εισέλθει στην μεταβατική τροχιά, να παλέψει με τις αντικειμενικές δυσκολίες και να θέσει τα θεμέλια της λαϊκής εξουσίας και του λαϊκά ελεγχόμενου κράτους για οποιαδήποτε πιθανή μελλοντική απόπειρα οικοδόμησης σοσιαλισμού.

---

Γιατί η Θεωρία των Σταδίων είναι πολύτιμη για μια πορεία Εθνικής Ανεξαρτησίας, Λαϊκής Εξουσίας
και η μόνη που εν δυνάμει μπορεί να οδηγήσει σε μια μελλοντική σοσιαλιστική κοινωνία

Η Θεωρία των Σταδίων και πλατιών Λαϊκών Μετώπων, αποτελεί το μοναδικό επιστημονικό και ρεαλιστικό εργαλείο για την πραγματική απαλλαγή από τα δεσμά της εξάρτησης κατά τη μεταβατική περίοδο.
Βασιζόμενη στη θεωρητική και πολιτική παρακαταθήκη του Λένιν, η προσέγγιση αυτή βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με τη θεωρία της «διαρκούς ταξικής επανάστασης» του Τρότσκι και της «παγκόσμιας επανάστασης», η οποία υποστηρίζει το άμεσο "ταξικό" πέρασμα στον σοσιαλισμό χωρίς ενδιάμεσα βήματα συγκεντρωσης ευρύτερων λαϊκών δυνάμεων—μια στενά ταξική σύγκρουση αφενός αποδειχθείσα (με παραδοχή ακόμα και του μετά τον Τρότσκι ιστορικού τους ηγέτη Πάμπλο) ανέφικτη ιστορικά που , επιπλέον, ακόμα κι αν εντελώς ανιστόρητα υποτεθεί πως θα γινόταν εφικτή στις σημερινές συνθήκες, θα οδηγούσε μαθηματικά σε άμεσο οικονομικό στραγγαλισμό, εμπορικό αποκλεισμό και εξαθλίωση του λαού και γι αυτούς τους λόγους δεν επαληθεύτηκε ποτέ σε καμία απόπειρα σε όλο τον κόσμο.

Αξίζει να θυμίσουμε ότι ακόμα και η ίδια η Οκτωβριανή Επανάσταση το 1917 δεν ξεκίνησε με κανένα απολύτως σοσιαλιστικό αίτημα στο πρώτο της στάδιο. Δεν ξεκίνησαν για τον σοσιαλισμό. Τα μοναδικά, κεντρικά αρχικά συνθήματα της επανάστασης, ήταν τρία αστικοδημοκρατικά παλλαϊκά αιτήματα:

1. Ειρήνη (άμεση έξοδος από τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο)
2. Η γη στους αγρότες (κατάργηση της τσιφλικάδικης ιδιοκτησίας)
3. Όλη η εξουσία στα λαϊκά συμβούλια [Σοβιέτ (τα οποία σημειωτέον δεν τα έλεγχαν οι επαναστάτες ακόμα)]

Η Ιστορία αποδεικνύει ότι η Θεωρία των Σταδίων λειτουργεί ως τακτική συγκέντρωσης δυνάμεων ανά φάση, όπου κάθε στάδιο προετοιμάζει το έδαφος για το επόμενο.
Έτσι Ξεκίνησε η Μετάβαση προς το σοσιαλισμό και στην Κίνα, στο Βιετνάμ, στην Κούβα, σε όλες τις χώρες που έγιναν επιτυχείς ή αποτυχημένες επαναστάσεις και κατάφεραν να προχωρήσουν σε έναν βαθμό ή και ολοκλήρωσαν με μύριες δυσκολίες ως τώρα τους στόχους τους. Αυτή η κλιμάκωση εξασφαλίζεται μέσα από τα εξής βήματα:

• Πρώτο στάδιο (Εθνική Ανεξαρτησία και λαϊκή κυριαρχία): Σε αυτή τη φάση, ο στόχος είναι η έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση και η θεσμική περικύκλωση του κεφαλαίου. Εδώ επιτυγχάνεται η μέγιστη δυνατή συσπείρωση ευρέων κοινωνικών δυνάμεων (λαϊκή πλειοψηφία, αγρότες, μικρομεσαία λαϊκά στρώματα) που πλήττονται από τον ιμπεριαλισμό και τα ξένα μονοπώλια. Το κράτος σταθεροποιεί την οικονομία, ελέγχει τα λιμάνια και τα αεροδρόμια, και εξασφαλίζει τα βασικά αγαθά, εκπαιδεύοντας τον λαό στη διοίκηση.
• Συγκέντρωση νέων κοινωνικών δυνάμεων: Με την ολοκλήρωση του πρώτου σταδίου και την εμπειρία του λαϊκού ελέγχου στην πράξη, οι κοινωνικές συμμαίες αναδιατάσσονται. Η λαϊκή πλειοψηφία, έχοντας πλέον στα χέρια της τα κλειδιά των κρίσιμων υποδομών, συγκεντρώνει τις απαραίτητες δυνάμεις για το επόμενο βήμα, απομονώνοντας τα υπολείμματα της αστικής τάξης.
• Η γέφυρα για το μέλλον: Με αυτόν τον τρόπο, η μετάβαση δεν εγκλωβίζεται στην απλή διαχείριση του καπιταλισμού, αλλά λειτουργεί ως μια δυναμική διαδικασία. Δημιουργεί τις υλικές, πολιτικές και συνειδησιακές προϋποθέσεις και η μόνη που εν δυνάμει μπορεί να οδηγήσει σε μια μελλοντική σοσιαλιστική κοινωνία
  
  Κ. Ντ

*Κείμενα κριτικής της εγκατάλειψης των Λαϊκών Μετώπων  από νυν είτε πρώην στελέχη του ΚΚΕ 

• 2021: Οι κομμουνιστές αποχαιρετούν τον σ. Αντώνη Σκυλλάκο: Περιλαμβάνει αυτούσιο το ιστορικό κείμενο κριτικής του 2013 στον προσυνεδριακό διάλογο.
   Ο πρώην κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΚΚΕ υπερασπίζεται τη λενινιστική πολιτική των συμμαχιών.το ιστορικό κείμενο κριτικής του 2013, καταγγέλλει ότι η εισαγωγή της «Λαϊκής Συμμαχίας» στα προγραμματικά κείμενα του ΚΚΕ αποτελούσε αντικαταστατική, πραξικοπηματική άρνηση της στρατηγικής του Αντιιμπεριαλιστικού Αντιμονοπωλιακού Δημοκρατικού Μετώπου (ΑΑΔΜ). 
  Σύμφωνα με τον Αντώνη Σκυλλάκο, η «Λαϊκή Συμμαχία» εγκατέλειπε τη λενινιστική πολιτική συμμαχιών, υποκαθιστώντας τη στρατηγική που ίσχυε από το 10ο έως το 15ο Συνέδριο (1978-1996). 
• 2015: Ο κυβερνητισμός στον «Εργατικό Αγώνα» και στη «Νέα Σπορά»: Επίσημη ιδεολογική απάντηση της ΚΕ του ΚΚΕ (ΚΟΜΕΠ, Τεύχος 1/2015). Το κείμενο παραθέτει αποσπάσματα των αγωνιστών για να τα πολεμήσει, επιβεβαιώνοντας τη σφοδρότητα της σύγκρουσης γύρω από την άρνηση της θεωρίας των σταδίων και την υιοθέτηση της γραμμής «τάξης εναντίον τάξης».
• 2014: Ο ελληνικός ιμπεριαλισμός του…0,9%: Κριτική ανάλυση συνεργάτη της Νέας Σποράς στο Alfavita.gr. Επιτίθεται στην οικονομική επιχειρηματολογία της ηγεσίας μετά το 19ο Συνέδριο, κατηγορώντας την για δογματική αναβάθμιση του ελληνικού καπιταλισμού προκειμένου να δικαιολογηθεί η άμεση μονοσταδιακή σοσιαλιστική επανάσταση.
• 2013: Ιδεολογικά Θέματα στον Εργατικό Αγώνα: Ειδική θεωρητική ενότητα της πλατφόρμας. Φιλοξενεί αναλύσεις κομμουνιστών που αναδεικνύουν τη λενινιστική μεθοδολογία των μεταβατικών σταδίων και καταδικάζουν την άρνηση συγκέντρωσης δυνάμεων ως αριστερίστικη παρέκκλιση.
• 2013: Κίνηση Κομμουνιστών - Εργατικός Αγώνας: Κεντρικός ιστότοπος κομμουνιστών και πρώην στελεχών. Αποτελεί το βασικό ψηφιακό αρχείο κειμένων που αντιτάσσονται στη σεχταριστική απομόνωση του κόμματος και την απεμπόληση της αντιμετωπικής τακτικής.
• 2013: Νέα Σπορά: Πλατφόρμα αγωνιστών με εκτενή αρθρογραφία ενάντια στην απόφαση του 19ου Συνεδρίου, η οποία χαρακτηρίζεται ως δογματική στροφή που διαλύει τις κοινωνικές συμμαχίες της εργατικής τάξης.
• 2013: Με αφορμή τη συζήτηση για το 19ο Συνέδριο του ΚΚΕ: Ανάλυση κομμουνιστών στην πλατφόρμα Εκτός Γραμμής. Ασκεί δομική κριτική στη φρασεολογία της ΚΕ, τονίζοντας ότι η άρνηση του αντιιμπεριαλιστικού μετώπου οδηγεί σε θεωρητική τύφλωση απέναντι στην εξάρτηση της χώρας.
• 2012: Το Πρόγραμμα του 15ου Συνεδρίου του ΚΚΕ: Αναδημοσίευση του επίσημου προγράμματος του 1996. Χρησιμοποιείται από τους επικριτές της σημερινής γραμμής ως ντοκουμέντο που αποδεικνύει την ολοκληρωμένη στρατηγική του ΑΑΔΜ και τη μετέπειτα ανατροπή της.
• 2006: Νίκανδρος Κεπέσης – «Προβληματισμοί γύρω από γεγονότα και πρόσωπα» (Εκδόσεις Α/συνέχεια): Βιβλίο-παρέμβαση από το ιστορικό  πρώην μέλος της ΚΕ. Ασκεί ρητή και ξεκάθαρη κριτική στην εγκατάλειψη της παραδοσιακής τακτικής των λαϊκών μετώπων και του αγώνα για ένα πλατύ λαϊκό μέτωπο, προειδοποιώντας έγκαιρα ότι η υποτίμηση των κοινωνικοπολιτικών συμμαχιών αποτελεί δογματική και αντιλενινιστική διολίσθηση που απομονώνει το κομμουνιστικό κίνημα.
  
  
  
  
  Βιβλιογραφία ιστορικής εξέλιξης της μαρξιστικής στρατηγικής: Θεωρία σταδίων και λαϊκά μέτωπα ή άμεση σοσιαλιστική επανάσταση; «ΑΔΜΕ ή "άμεσο πέρασμα στο Σοσιαλισμό"»
  * ΑΔΜΕ: Η τακτική του Αντιιμπεριαλιστικού Αντιμονοπωλιακού Δημοκρατικού Μετώπου αποτέλεσε την επίσημη πολιτική γραμμή του ΚΚΕ από το 10ο Συνέδριο (1978) έως και το 15ο Συνέδριο (1996), οπότε άρχισε η σταδιακή ιδεολογική μετατόπιση του κόμματος που ολοκληρώθηκε με την πλήρη κατάργηση των σταδίων στο 19ο Συνέδριο (2013).
  * Σημείωση: Στο παρόν κείμενο αναφερόμαστε αποκλειστικά στην αυτοπροσδιοριζόμενη ως κομμουνιστική αριστερά. Είναι φανερό ότι η σοσιαλδημοκρατική - νατοϊκή "αριστερά" τύπου ΣΥΡΙΖΑ δεν αποτελεί κομμάτι αυτής της συζήτησης, αλλά μια πολύτιμη εφεδρεία του καπιταλισμού. Παίρνει τη σκυτάλη από την παραδοσιακή δεξιά όταν η τελευταία αδυνατεί να πετύχει συγκεκριμένους συστημικούς στόχους, όπως συνέβη με την ψήφιση του τρίτου μνημονίου (το οποίο ψήφισαν μαζί), την ένταξη της Βόρειας Μακεδονίας στο ΝΑΤΟ μέσω της Συμφωνίας των Πρεσπών, τη στρατηγική συμμαχία με το κράτος του Ισραήλ, καθώς και την παράδοση της δημόσιας περιουσίας για 99 χρόνια στο υπερταμείο των διεθνών τοκογλύφων.
  Η παρούσα βιβλιογραφική συγκέντρωση αποτυπώνει την εξέλιξη της μαρξιστικής-λενινιστικής και τροτσκιστικής στρατηγικής γύρω από τους νόμους του καπιταλισμού, τη θεωρία των σταδίων, τα αντιιμπεριαλιστικά μέτωπα και τον χαρακτήρα των καπιταλιστικών ολοκληρώσεων, ταξινομημένη σε αυστηρή χρονολογική σειρά.

  ---

  1. Η θεμελίωση της θεωρίας: Ανισόμετρη ανάπτυξη, «αδύνατος κρίκος» και η διεθνής στροφή στα λαϊκά μέτωπα (1915 – 1935)
  • Β. Ι. Λένιν, «Για το σύνθημα των Ενωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» (1915): Το ιστορικό κείμενο-σταθμός όπου ο Λένιν ξεκαθαρίζει ότι, υπό καπιταλιστικό καθεστώς, μια τέτοια ένωση των κρατών της Ευρώπης είναι είτε αδύνατη είτε αντιδραστική. Τονίζει ρητά ότι οι Ενωμένες Πολιτείες της Ευρώπης θα αποτελούσαν μια φυλακή κατά των λαών, μια αντιδραστική συμφωνία των Ευρωπαίων καπιταλιστών με σκοπό τη ληστεία και την καταπίεση των ασθενέστερων χωρών προς όφελος των ισχυρότερων βιομηχανικών δυνάμεων. Παράλληλα, θεμελιώνει τον νόμο της ανισόμετρης ανάπτυξης, αποδεικνύοντας ότι η νίκη του σοσιαλισμού είναι δυνατή αρχικά σε μία ή σε μερικές χώρες ξεχωριστά (σπάσιμο του «αδύνατου κρίκου»).
  • Β. Ι. Λένιν, «Ο ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού» (1916): Η οικονομική βάση για τη μελέτη των μονοπωλίων και της ανισόμετρης οικονομικής και πολιτικής ανάπτυξης στην εποχή του ιμπεριαλισμού.
  • Αποφάσεις του 4ου και 5ου Συνεδρίου της Κομμουνιστικής Διεθνούς (1922 & 1924): Τα επίσημα ντοκουμέντα όπου εξειδικεύεται η τακτική του «Ενιαίου εργατικού μετώπου» και το σύνθημα της «Εργατοαγροτικής κυβέρνησης». Το 5ο Συνέδριο (1924) καθόρισε ότι η ουσία της εργατοαγροτικής κυβέρνησης ταυτίζεται ουσιαστικά με τη δικτατορία του προλεταριάτου, ενισχύοντας τη λενινιστική οργανωτική δομή («μπολσεβικοποίηση»).
  • Λέον Τρότσκι, «Η διεθνής επανάσταση» (1930) / «Ιστορία της ρωσικής επανάστασης» (1930): Η τροτσκιστική απάντηση που απορρίπτει τη θεωρία των σταδίων και των μετώπων, εισάγοντας την έννοια της «συνδυασμένης και ανισόμερης ανάπτυξης» και υποστηρίζοντας τον άμεσο εργατικό χαρακτήρα της επανάστασης.
  • Γκεόργκι Δημητρόφ, «Το λαϊκό μέτωπο ενάντια στο φασισμό και τον πόλεμο» (1935): Οι ιστορικές εισηγήσεις στο 7ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς. Εδώ θεσπίζεται επίσημα και για πρώτη φορά η στρατηγική των Λαϊκών μετώπων και η παγκόσμια διακήρυξη για τη συγκρότησή τους παντού στον κόσμο. Αυτή η στροφή (συμμαχία με αντιφασιστικά και δημοκρατικά αστικά/μικροαστικά κόμματα) αντικατέστησε την προηγούμενη σεχταριστική περίοδο και έθεσε τις βάσεις για τη μετέπειτα θεωρία των σταδίων διεθνώς.

  ---

  2. Η ανάδειξη του Νίκου Ζαχαριάδη, η σύγκρουση με τον τροτσκισμό και η εποποιία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ (1931 – 1945)
  • Νίκος Ζαχαριάδης, «Ο Πουλιόπουλος του 1926 και οι θεωρίες του...» (Θεωρητικά άρθρα και συλλογή κειμένων, δεκαετία 1930): Η σφοδρή πολιτική και θεωρητική πολεμική του Νίκου Ζαχαριάδη ενάντια στην τακτική και τις θέσεις του Παντελή Πουλιόπουλου. Ο Πουλιόπουλος είχε αποχωρήσει από τη θέση του γραμματέα του κόμματος, αφήνοντάς το σε κατάσταση οργανωτικής και φραξιονιστικής κρίσης (κρίση «υγιεινιστών»-«φραξιονιστών»). Χάρη στην παρέμβαση και την ηγεσία του Ζαχαριάδη από το 1931, το ΚΚΕ ξεπέρασε την εσωστρέφεια και μπολσεβικοποιήθηκε.
  • Νίκος Ζαχαριάδης, «Το Λαϊκό Μέτωπο στην Ελλάδα και τα καθήκοντά μας» (Εκδόσεις της ΚΕ του ΚΚΕ, 1935-1936): Η εφαρμογή των αποφάσεων του 7ου Συνεδρίου της Κομιντέρν στην Ελλάδα. Ο Ζαχαριάδης μετέτρεψε το ΚΚΕ σε ένα πραγματικά μαζικό, λαϊκό κόμμα, τριπλασιάζοντας τα μέλη του και υπογράφοντας το σύμφωνο Σοφούλη-Σκλάβαινα.
  • Υλικά και ντοκουμέντα για την ίδρυση του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ (1941-1944): Η θεωρία και η πρακτική του Λαϊκού Μετώπου βρήκαν την ιστορική τους δικαίωση και κορύφωση στην εποποιία της εθνικής αντίστασης με το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ. Η στρατηγική των ευρέων πατριωτικών και κοινωνικών συμμαχιών, που είχε καλλιεργηθεί υπό την καθοδήγηση του Ζαχαριάδη, επέτρεψε στο ΚΚΕ να συσπειρώσει την πλειονότητα του ελληνικού λαού, παρά το γεγονός ότι ο ίδιος βρισκόταν έγκλειστος ως πολιτικός κρατούμενος στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Νταχάου.
  • Πολιτική γραμμή της ηγεσίας του ΚΚΕ (Σιάντος, Παρτσαλίδης κ.ά.) κατά την απουσία του Ζαχαριάδη (1944-1945):
    • Οι συμφωνίες του Λιβάνου, της Καζέρτας και της Βάρκιζας: Τα επίσημα κείμενα των συμφωνιών που υπέγραψε η προσωρινή ηγεσία του κόμματος. Κατά τη διάρκεια της απουσίας του Ζαχαριάδη, η ηγεσία προχώρησε σε σοβαρά πολιτικά και στρατηγικά λάθη, οδηγώντας στον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ και στην παράδοση των όπλων μετά τα Δεκεμβριανά.
    • Νίκος Ζαχαριάδης, «Επιστροφή από το Νταχάου και η πολιτική εκτίμηση της κατάστασης» (Ομιλίες και άρθρα, Μάιος-Ιούνιος 1945): Η επιστροφή του αρχηγού του ΚΚΕ στην Ελλάδα. Ο Ζαχαριάδης βρέθηκε αντιμέτωπος με τετελεσμένα γεγονότα και μια τραγική πραγματικότητα (τη Λευκή Τρομοκρατία που ακολούθησε τη Βάρκιζα), αναγκαζόμενος να ελιχθεί μέσα στο πλαίσιο που είχε ήδη διαμορφώσει η υπογραφή της συμφωνίας από την προηγούμενη ηγεσία.

  ---

  3. Ο παμπλισμός και οι αλλεπάλληλες διασπάσεις του τροτσκισμού
  • Μιχάλης Ράπτης (Μισέλ Πάμπλο), «Ο πόλεμος που έρχεται: Καπιταλισμός ή σοσιαλισμός» (1952) / «Η φύση της επανάστασης στην εποχή μας»:
    • Η θεωρία του Πάμπλο: Ο Μιχάλης Ράπτης, ως γραμματέας της 4ης Διεθνούς, εισήγαγε τη θεωρία των «δομικών εξομοιώσεων» και των «αιώνια παραμορφωμένων εργατικών κρατών». Υποστήριξε ότι η πάλη για τον σοσιαλισμό στις αποικιακές και εξαρτημένες χώρες δεν είναι άμεσα επίκαιρη με την κλασική εργατική έννοια, αλλά περνά μέσα από την κριτική στήριξη των εθνικοαπελευθερωτικών και αντιιμπεριαλιστικών μετώπων (π.χ. Αλγερία, Κούβα).
    • Η διαφωνία με την 4η Διεθνή: Ο Πάμπλο εισήγαγε την τακτική του «εισοδισμού» (entryism sui generis), καλώντας τους τροτσκιστές να μπουν μαζικά μέσα στα μεγάλα σταλινικά και σοσιαλδημοκρατικά κόμματα. Η γραμμή αυτή οδήγησε στη μεγάλη διάσπαση της 4ης Διεθνούς το 1953, καθώς η ορθόδοξη πτέρυγα (Σαμάν, Κάννον) τον κατηγόρεσε για διάλυση της ανεξαρτησίας του κινήματος υπέρ των αστικών αντιιμπεριαλιστικών μετώπων.
  • Η απαρχή των αμέτρητων διασπάσεων: Η ρήξη του 1953 άνοιξε τον ασκό του Αιόλου για τον διεθνή τροτσκισμό, ο οποίος κατέληξε σε έναν συνεχή και αλλεπάλληλο κατακερματισμό σε δεκάδες ανταγωνιστικές διεθνείς τάσεις και εθνικές ομάδες, που συνεχίστηκε αδιάλειπτα και κατά τις επόμενες δεκαετίες. Η αρχική διάσπαση μεταξύ της «Διεθνούς Γραμματείας» (IS) και της «Διεθνούς Επιτροπής» (ICFI) ακολουθήθηκε από μεταγενέστερες ρήξεις των Μαντελιστών (Ernest Mandel), των Λαμπερτιστών στη Γαλλία (Pierre Lambert), των Χειλιστών στην Αγγλία (Gerry Healy) και των Μορενιστών στη Λατινική Αμερική (Nahuel Moreno). Κάθε ρεύμα διεκδικούσε την προγραμματική καθαρότητα, διαμορφώνοντας ένα ιστορικό μωσαϊκό αναρίθμητων αυτοτελών οργανώσεων. Ωστόσο, παρά τις βαθιές τους διαφωνίες, σχεδόν όλες οι αλληλοκατηγορούμενες τάσεις των τροτσκιστών στήριξαν φανατικά την περεστρόικα της νομενκλατούρας στα τέλη της δεκαετίας του 1980, χαιρετίζοντάς την ως «επανάσταση μέσα στην επανάσταση», την ίδια στιγμή που ήταν πλέον ηλίου φαεινότερο ότι επρόκειτο για την απόλυτη αντεπανάσταση της νομενκλατούρας και της νέας αστικής τάξης με σκοπό την καπιταλιστική παλινόρθωση.
  • Ι. Β. Στάλιν, «Ζητήματα λενινισμού» (Μεταπολεμικές εκδόσεις): Η βασική θεωρητική κωδικοποίηση της λενινιστικής στρατηγικής που υπερασπίζεται τη σοσιαλιστική οικοδόμηση σε μία μόνο χώρα και τη συμμαχία με την αγροτιά μέσω διακριτών σταδίων.
  • Συλλογικά έργα της Ακαδημίας Επιστημών της ΕΣΣΔ, «Μαρξιστική - λενινιστική φιλοσοφία και ο τροτσκισμός»: Ιστορικές εκδόσεις της περιόδου που ασκούσαν οξεία πολεμική ενάντια στις τροτσκιστικές θεωρίες, υπερασπιζόμενες την ορθοδοξία των σταδίων.

  ---

  4. Η ανάλυση της ΕΟΚ στην Ελλάδα και η περίοδος του ΑΔΜΕ (1979 – 1994)
  • Κέντρο Μαρξιστικών Ερευνών (Επιμέλεια: Κώστας Χατζηαργύρης), «Η ένταξη στην ΕΟΚ και η θέση της Ελλάδας» (Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, 1979): Η πρώτη ολοκληρωμένη συλλογική μελέτη του ινστιτούτου του ΚΚΕ για τις συνέπειες της ένταξης στην εγχώρια οικονομία.
  • Κέντρο Μαρξιστικών Ερευνών, «Η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και η Ελλάδα» (Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, 1980): Τόμος με τα πρακτικά και τις εισηγήσεις από το μεγάλο επιστημονικό συμπόσιο του ΚΜΕ για τον χαρακτήρα της ΕΟΚ ως ένωσης του κεφαλαίου.
  • Υλικά του 10ου, 11ου, 12ου και 13ου Συνεδρίου του ΚΚΕ (Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή, 1978-1989): Τα επίσημα κομματικά ντοκουμέντα που διαμόρφωσαν τη θεωρία του Αντιιμπεριαλιστικού αντιμονοπωλιακού δημοκρατικού μετώπου (ΑΔΜΕ) στην Ελλάδα, βασισμένα στη θεωρία των σταδίων.
  • Χαρίλαος Φλωράκης, «Αντιιμπεριαλιστικό αντιμονοπωλιακό δημοκρατικό μέτωπο: Ο δρόμος για την αλλαγή» (Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή): Συλλογή κειμένων και ομιλιών του γενικού γραμματέα του ΚΚΕ που εξειδίκευαν την πολιτική συμμαχιών της περιόδου εκείνης (συγκρότηση του ΑΔΜΕ).
  • Υλικά της Πανελλαδικής Συνδιάσκεψης του ΚΚΕ, «Το ΚΚΕ για την ΕΟΚ και την καπιταλιστική ευρωπαϊκή ενοποίηση» (1993): Το κείμενο-σταθμός που σηματοδοτεί την απαρχή της ιδεολογικής μετατόπισης του κόμματος μακριά από τα στάδια.
  • Κώστας Κάππος, «Ευρωπαϊκή Ένωση εναντίον των ευρωπαϊκών λαών: Κριτική των καπιταλιστικών ολοκληρώσεων» (Εκδόσεις Αλφειός, 1994): Η βασική μελέτη του Κώστα Κάππου για τον αντιδραστικό χαρακτήρα της ΕΟΚ/ΕΕ των μονοπωλίων και τις επιπτώσεις της στους εργαζόμενους.

  ---

  5. Η ύστερη θεωρητική αναζήτηση και η σύγχρονη εποχή (2000 – 2013)
  • Κώστας Κάππος, «Κριτική του σοβιετικού σχηματισμού» (Εκδόσεις Αλφειός, 2000): Η θεωρητική παρέμβαση του Κάππου για τα αίτια της κατάρρευσης της ΕΣΣΔ, όπου αναλύεται η αποξένωση της εργατικής τάξης από την εξουσία.
  • Κώστας Κάππος, «Ταξική διάρθρωση της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας» (Εκδόσεις Αλήθεια, 2004): Μια εμπεριστατωμένη κοινωνιολογική και οικονομική ανάλυση της δομής των κοινωνικών τάξεων στην Ελλάδα με τη χρήση της μαρξιστικής μεθοδολογίας.
  • Πρόγραμμα και Πολιτική Απόφαση του 19ου Συνεδρίου του ΚΚΕ (2013): Το κείμενο-σταθμός όπου καταργείται η θεωρία των σταδίων και το ΑΔΜΕ. Θεσπίζεται η νέα στρατηγική: η Ελλάδα είναι μια αναπτυγμένη καπιταλιστική χώρα στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα και ο χαρακτήρας της επανάστασης είναι άμεσα σοσιαλιστικός, χωρίς ενδιάμεσα πολιτικά στάδια ή κυβερνήσεις διαχείρισης.
  • Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, Τόμος Γ' (1968-1991) (Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή): Η επίσημη ιστορική επανεκτίμηση του κόμματος, όπου ασκείται βαθιά αυτοκριτική για τη στρατηγική του ΑΔΜΕ και των λαϊκών μετώπων, χαρακτηρίζοντάς τα ως λαθεμένες επιλογές που εγκλώβισαν το ταξικό κίνημα στην αστική διαχείριση.
  • Πανεργατικό Αγωνιστικό Μέτωπο (ΠΑ.Μ.Ε.), «Διακήρυξη και θέσεις για την κοινωνική συμμαχία»: Η σύγχρονη πρόταση του ΠΑΜΕ που αντικατέστησε τα παλιά πολιτικά μέτωπα. Προτεείται μια κοινωνική συμμαχία στη βάση (εργάτες, αυτοαπασχολούμενοι, αγρότες) με αποκλειστικό στόχο την ανατροπή του καπιταλισμού και όχι κάποιο ενδιάμεσο πολιτικό στάδιο.

  ---

  6. Κριτική αποτίμηση της σύγχρονης βιβλιογραφίας του ΚΚΕ
  Η ριζική στροφή του ΚΚΕ στην άμεση σοσιαλιστική επανάσταση και η απόρριψη του παρελθόντος του έχει προκαλέσει έντονες αντιπαραθέσεις:
  1. Η επιχειρηματολογία του ΚΚΕ (Υπεράσπιση της νέας γραμμής): Η ιστορική πείρα δείχνει ότι τα ενδιάμεσα στάδια αφοπλίζουν την εργατική τάξη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εξανθρωπίζεται, άρα οποιαδήποτε μεταβατική κυβέρνηση συνεργασίας θα κατέληγε απλώς να διαχειρίζεται τη λιτότητα του καπιταλισμού.
  2. Η κριτική από το ΝΑΡ, την ΑΝΤΑΡΣΥΑ και τα «Τετράδια Μαρξισμού»:
     • Κριτική για την απουσία επαναστατικής τακτικής: Κατηγορούν τη νέα στρατηγική του ΚΚΕ ότι πάσχει από έναν «ιδιότυπο κομμουνιστικό ρεφορμισμό». Υποστηρίζουν ότι με το να ανακηρύσσει κανείς τον σοσιαλισμό ως μοναδικό και άμεσο στόχο, χωρίς να διαμορφώνει ένα μεταβατικό πρόγραμμα σύνδεσης των σημερινών καθημερινών αγώνων με την ανατροπή, εγκλωβίζει το κίνημα σε μια παθητική στάση αναμονής («σημειωτόν»).
     • Άρνηση της επαναστατικής ανατροπής στο σήμερα: Η κριτική τους επικεντρώνεται στο ότι το ΚΚΕ μετατρέπει τη σοσιαλιστική επανάσταση σε μια μελλοντική, αφηρημένη διακήρυξη. Στην πράξη, η άρνηση του ΚΚΕ να παλέψει για μεταβατικούς στόχους ρήξης (όπως η έξοδος από την Ευρωζώνη και την ΕΕ, η κρατικοποίηση των τραπεζών χωρίς αποζημίωση, η διαγραφή του χρέους) μέσα στο σήμερα, αφήνει την εργατική τάξη χωρίς πολιτικά εργαλεία για να επιβάλει νίκες και κατακτήσεις ενάντια στο αστικό σύστημα.
       
       
       
       
       Η ιστορική ρήξη του 1989 και τα ντοκουμέντα τής από τότε αντίθεσης «ανανεωτικών» και «ταξικών»  στον αγώνα εξόδου από την ΕΕ...
       Η εσωκομματική σύγκρουση στο ΚΚΕ το 1989 αποτελεί σταθμό στην ιστορία της ελληνικής Αριστεράς.
       Οι ριζικές διαφωνίες στελεχών της Κεντρικής Επιτροπής, όπως ο Κώστας Κάππος, ο Κώστας Μπατίκας και ο Νίκος Κοτζιάς (αυτά έγραφε τότε, άλλο αν δυστυχώς κατάντησε υπουργός του Τσίπρα και των προδοσιών που αυτός διέπραξε), αφορούσαν τη συγκρότηση της συγκυβέρνησης Τζαννετάκη αλλά όχι μόνο.
       Αφορούσαν επίσης την ευρύτερη ιδεολογική μετατόπιση του κόμματος μακριά από τη λογική των λαϊκών μετώπων και την ως τότε πάλη του ΚΚΕ για έξοδο από την ΕΕ.
       Τα Ντοκουμέντα της Περιόδου
       1. Το Βιβλίο-Ντοκουμέντο (Μπατίκας & Κοτζιάς): Οι γραπτές θέσεις, οι επιστολές παραιτήσεων από την Κεντρική Επιτροπή και οι απαντήσεις τους προς την ηγεσία του ΚΚΕ εκδόθηκαν το φθινόπωρο του 1989 στο βιβλίο με τίτλο «Μια συζήτηση που δεν έγινε... Τα κείμενα των παραιτήσεων - Το ντοκουμέντο της ΚΕ του ΚΚΕ - Οι απαντήσεις».
       2. Η Δήλωση και το Λευκό του Κώστα Κάππου: Ο Κώστας Κάππος, ως κοινοβουλευτικός εκπρόσκοπος του ΚΚΕ, διαφοροποιήθηκε έμπρακτα στη Βουλή στις 5 Ιουλίου 1989. Ψήφισε λευκό στην παροχή ψήφου εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση Τζαννετάκη. Η γραπτή του δήλωση καταγράφηκε στα επίσημα πρακτικά της Βουλής και στον Τύπο της εποχής.

       ---

       Οι Λόγοι της Διαφοροποίησης των Διαφωνούντων
       Η μεγάλη πλειοψηφία του Κεντρικού Συμβουλίου της ΚΝΕ και τα συγκεκριμένα στελέχη της Κ.Ε. διαχώρισαν τη θέση τους στη βάση των εξής αξόνων:
       • «Συνεργασία χωρίς αρχές»: Η σύμπραξη της Αριστεράς με τη δεξιά Νέα Δημοκρατία χαρακτηρίστηκε ως ολέθρια πολιτική επιλογή. Θεωρήθηκε υποταγή σε αστικές σκοπιμότητες.
       • Άρνηση των Λαϊκών Μετώπων: Η κριτική εστιάστηκε στο ότι η ηγεσία εγκατέλειπε τη στρατηγική των Λαϊκών Μετώπων. Η συμμαχία της εργατικής τάξης με τα λαϊκά μικροαστικά στρώματα παραμερίστηκε χάριν κορυφαίων κυβερνητικών συμπράξεων με τη ΝΔ και, αργότερα, με το ΠΑΣΟΚ (κυβέρνηση Ζολώτα).
       • Διολίσθηση στη Σοσιαλδημοκρατία: Καταγγέλθηκε η τάση υποταγής σε μικροαστικές και «εκσυγχρονιστικές» θέσεις. Αυτό μετέτρεπε de facto το ΚΚΕ σε ρεφορμιστικό κόμμα διαχείρισης του συστήματος, στερούμενο ριζοσπαστικής ταξικής στρατηγικής.
       Η ρήξη αυτή οδήγησε στην αποχώρηση ή διαγραφή χιλιάδων μελών. Ένα μέρος εξ αυτών συγκρότησε το Νέο Αριστερό Ρεύμα (ΝΑΡ). Ωστόσο, αρκετοί δεν εντάχθηκαν εκεί, ενώ αργότερα και η πλειοψηφία όσων είχαν αρχικά προσχωρήσει στο ΝΑΡ απογοητεύτηκαν από αυτό. Όλοι αυτοί, μαζί με άλλους αγωνιστές, παραμένουν μέχρι σήμερα ανένταχτοι αγωνιστές της κομμουνιστικής αριστεράς.
       Το πλήρες αναλυτικό ιστορικό βρίσκεται στον σύνδεσμο Η ανταρσία της ΚΝΕ 1989 – Χρονικό.

       ---

       Η Απάντηση της Ηγεσίας του ΚΚΕ και το Οργανωτικό Πραξικόπημα
       Η επίσημη απάντηση και η πολιτική επίθεση απέναντι στους διαφωνούντες δόθηκε με απόλυτη σύμπνοια από την τότε ενιαία ηγετική ομάδα. Σε αυτήν συνυπήρχαν η «ορθόδοξη» πτέρυγα, η «ανανεωτική» πτέρυγα, καθώς και η κεντρίστικη στάση των ισορροπιστών της ηγεσίας.
       Τα Πρόσωπα που Καθοδήγησαν τα Μέτρα
       Η επίσημη γραμμή και τα οργανωτικά μέτρα (καθαιρέσεις, διαγραφές) αποφασίστηκαν από κοινού στα καθοδηγητικά όργανα, με την ακριβή κομματική ιδιότητα του καθενός εκείνη την περίοδο:
       • Γρηγόρης Φαράκος («ανανεωτική» πτέρυγα - Γενικός Γραμματέας της Κ.Ε. του ΚΚΕ): Εισηγήθηκε και υπέγραψε τις επίσημες αποφάσεις καταστολής της ανταρσίας, κατηγορώντας τους διαφωνούντες για «αντιδραστική προσπάθεια».
       • Χαρίλαος Φλωράκης («κεντριστής» - Πρόεδρος της Κ.Ε. του ΚΚΕ): Λειτούργησε ως ο κατεξοχήν ισορροπιστής ανάμεσα στις τάσεις. Στήριξε απόλυτα την κυβερνητική πολιτική και τη λήψη μέτρων κατά της ΚΝΕ χάριν της «ενότητας» της επίσημης Αριστεράς.
       • Αλέκα Παπαρήγα («ταξική» - Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ): Υπερψήφισε και στήριξε όλα τα οργανωτικά μέτρα, τις καθαιρέσεις του Κ.Σ. της νεολαίας και τις πολιτικές επιθέσεις.
       • Δημήτρης Κουτσούμπας («ταξικός» - Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ): Είχε εκλεγεί για πρώτη φορά το 1987 στο 12ο Συνέδριο. Υπερψήφισε επίσης και στήριξε όλα τα οργανωτικά μέτρα, τις καθαιρέσεις και τις πολιτικές επιθέσεις.
       • Κώστας Τσολάκης («ορθόδοξη» πτέρυγα - Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ): Ο περιβόητος «Ταρζάν της Tασκένδης», ο οποίος το 1955 ως ηγέτης των 500 εγκάθετων της ηγεσίας των Χρουστσόφ, Κολιγιάννη και Παρτσαλίδη πρωτοστάτησε στα αιματηρά γεγονότα της Τασκένδης και στη διαγραφή 5.000 ηρωικών πολιτικών προσφύγων και μελών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) και του ΚΚΕ. Το 1989 στήριξε τυφλά όλες τις αποφάσεις για τις καθαιρέσεις και τις διαγραφές των διαφωνούντων.
       • Μίμης Ανδρουλάκης (ηγέτης των «ανανεωτών» - Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ): Συμπαρατάχθηκε πλήρως, εισηγήθηκε τα πειθαρχικά μέτρα και επιτέθηκαν πολιτικά στην αριστερή κριτική.
       • Μαρία Δαμανάκη (Πολιτικός ανεμόμυλος,τυχοδιώκτρια χωρίς αρχές,  πήγε μετά "με το αζημίωτο" από Συνασπισμό ως σημιτικό ΠΑΣΟΚ, κορυφαία τότε των «ανανεωτών» - Αναπληρωματικό Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ): Συμπαρατάχθηκε πλήρως, εισηγήθηκε τα πειθαρχικά μέτρα και επιτέθηκαν πολιτικά στην αριστερή κριτική. Οι διαφωνούντες αποτελούσαν εμπόδιο για τις κυβερνητικές της συμπράξεις.
       • Γιάννης Δραγασάκης («ανανεωτική» πτέρυγα - κατάντησε τότε υπουργός του Τζανετάκη και αργότερα της προδοσίας του Τσίπρα το 2015...
          Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ): Συμπαρατάχθηκε πλήρως, εισηγήθηκε τα πειθαρχικά μέτρα και επιτέθηκαν πολιτικά στην аριστερή κριτική. Οι διαφωνούντες αποτελούσαν εμπόδιο για τις κυβερνητικές συμπράξεις.
       Εντελώς αντίθετα, υπήρχαν και αρκετά άλλα μέλη των καθοδηγητικών οργάνων τότε, όπως ο Σπύρος Χαλβατζής (Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ), ο Αντώνης Καλαμπόγιας (Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ) και ο Νίκανδρος Κεπέσης (Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ), τα οποία διαφώνησαν ριζικά με τις επιλογές των δύο ηγετικών φραξιών («ανανεωτικών» και «ταξικών»). Τα στελέχη αυτά προσπάθησαν να αγωνιστούν για την αλλαγή αυτής της κατηφορικής και καταστροφικής πορείας εκ των έσω, και οι έντονες διαφωνίες τους έγιναν δημόσια γνωστές πολύ αργότερα.
       Το Περιεχόμενο της Απάντησης της Ηγεσίας
       Η επίσημη απάντηση της Κεντρικής Επιτροπής και του Πολιτικού Γραφείου αποτυπώθηκε στις αποφάσεις της 21ης Σεπτεμβρίου 1989 και στα άρθρα του Ριζοσπάστη:
       • Κατηγορίες για «Προδοσία»: Χαρακτήρισαν τις ενέργειες των διαφωνούντων ως πράξεις «πολιτικής ανεντιμότητας». Τις ονόμασαν «υποκριτικές, συνωμοτικές μεθοδεύσεις».
       • «Δάκτυλος της άρχουσας τάξης»: Προβλήθηκε η θέση ότι η ανταρσία υποκινείται από εξωτερικούς κύκλους. Στόχος τους ήταν να πλήξουν το κόμμα και να διασπάσουν τη νεολαία από την καθοδήγηση.
       • Διοικητική Διάλυση: Αποφασίστηκε η άμεση καθαίρεση ολόκληρου του εκλεγμένου Κεντρικού Συμβουλίου της ΚΝΕ. Διατάχθηκε ο διορισμός μιας ελεγχόμενης 15μελούς προσωρινής επιτροπής, παραβιάζοντας το καταστατικό της οργάνωσης.
       • Προσφυγή στα Αστικά Δικαστήρια: Η ηγεσία κατέθεσε αίτηση ασφαλιστικών μέτρων για να κατασχεθεί ο Οδηγητής της νεολαίας. Απείλησε τα εκλεγμένα στελέχη με φυλάκιση και χρηмаτικά πρόστιμα.

       ---

       Ο κατάπτυστος διορισμός στην ηγεσία της ΚΝΕ του νυν υπουργού του Μητσοτάκη Θεοδωρικάκου
       Μετά την πραξικοπηματική και αντικαταστατική διάλυση της εκλεгμένης ΚΝΕ από την ηγεσία, δρομολογήθηκε το λεγόμενο «5ο Συνέδριο» της εναπομείνασας οργάνωσης τον Ιανουάριο του 1990.
       • Ο Δοτός Γραμματέας: Εκεί διορίστηκε και "εκλέχθηκε" Γραμματέας του Κεντρικού Συμβουλίου ο Τάκης Θεοδωρικάκος.
         Επιλέχθηκε από κοινού για να εκπροσωπεί τόσο την «ανανεωτική» όσο και την τωρινή «ταξική» πτέρυγα, οι οποίες ήταν ομόφωνα συνένοχες για όλα αυτά...
       • Η Συστημική Διαδρομή: Η μετέπειτα πορεία του έδειξε το ήθος και το πολιτικό κριτήριο που επικρατούσε από τότε μέχρι σήμερα, ενώ λασπολογούνταν χυδαία από "ανανεωτικούς" και "ταξικούς" ο κορυφαίος των αντιδικτατορικών αγωνιστών και μαρξιστών ερευνητών της ΚΕ του ΚΚΕ,ο κατασπαραγμένος στα βασανιστήρια του ΕΑΤ/ΕΣΑ και αλλού, Κώστας Κάππος!  
         Ο Θεοδωρικάκος προσχώρησε στον αυτόνομο Συνασπισμό το 1991. Μεταπήδησε το ίδιο "ανιδιοτελώς" στο ΠΑΣΟΚ το 1993, έγινε πολιτικός αναλυτής/δημοσκόπος και τ...πάντα "ανιδιοτελώς", ορίστηκε σύμβουλος στρατηγικής του Κυριάκου Μητσοτάκη, κατέλαβε κορυφαίες υπουργικές θέσεις στις κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας και ...έπεται συνέχεια....

       ---

       Τα Ντοκουμέντα της από τότε πραξικοπηματικής αντίθεσης για τον Αγώνα Εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΟΚ)
       Η ιδεολογική σύγκρουση για τη στάση της Αριστεράς απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση (τότε ΕΟΚ) δεν είναι πρόσφατη. Οι ρίζες της από τότε πραξικοπηματικής αντίθεσης βρίσκονται ακριβώς στην περίοδο 1988–1989, όταν η επίσημη ηγεσία του ΚΚΕ άλλαξε de facto τη στρατηγική της.
       • Το Ντοκουμέντο της Μεταστροφής - «Κοινό Πόρισμα ΚΚΕ-ΕΑΡ» (Δεκέμβριος 1988): Στο γραπτό αυτό κείμενο, η ενιαία ηγεσία του ΚΚΕ εγκατέλειψε τη θέση για αποδέσμευση από την τότε ΕΟΚ. Το πόρισμα αποδεχόταν την παραμονή στην ευρωπαϊκή αγορά με πρόσχημα τον «παραγωγικό εκσυγχρονισμό». Έστρωσε τον δρόμο για τη μετέπειτα κυβερνητική συνεργασία.
       • Τα Γραπτά Κείμενα της Διαφωνίας: Οι διαφωνούντες κατήγγειλαν την υποχώρηση αυτή στο βιβλίο «Μια συζήτηση που δεν έγινε...»,
         και στην απόφαση του 4ου Συνεδρίου της ΚΝΕ (Ιούνιος 1988) για το «Ενιαίο Μέτωπο Πάλης».
         Το ίδιο έγινε και στη γραπτή δήλωση του ευρωβουλευτή του ΚΚΕ Δημήτρη Δεσύλλα (Νοέμβριος 1989), ο οποίος ανεξαρτητοποιήθηκε για να στηρίξει το «Λαϊκό Κίνημα κατά της ΕΟΚ».
       Η ριζοσπαστική κριτική αναδεικνύει ότι η θέση της ηγετικής ομάδας παραμένει σταθερή και αταλάντευτη στην άρνηση του αγώνα αποδέσμευσης από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
       
       Τότε αυτό γινόταν με το πρόσχημα του «εκσυγχρονισμού» από την πλευρά των «ανανεωτικών» στελεχών.
       
       Σήμερα, από την πλευρά των «ταξικών» στελεχών, προβάλλεται το αφελέστατο(;...)  επιχείρημα ότι η έξοδος θα γίνει «όταν θα έχουμε σοσιαλισμό»!
        Πρόκειται για ένα επιχείρημα που απευθύνεται σε αφελείς και ανίδεους, χωρίς στοιχειώδη γνώση του Μαρξισμού και των νόμων της Πολιτικής Οικονομίας. Μετατρέπει έναν άμεσο αναγκαίο πολιτικό αγώνα  σε μια μελλοντική, αφηρημένη υπόθεση.

       ---

       Τα Ντοκουμέντα των Παραιτήσεων των «8» και των Άλλων Μελών της Κ.Ε.
       Η επίσημη εικόνα της «ομοφωνίας» κατέρρευσε οριστικά τον Νοέμβριο του 1989, αμέσως μετά την απόφαση της ηγεσίας για σχηματισμό της 2ης Οικουμενικής Κυβέρνησης, υπό τον Ζολώτα (συνεργασία ΚΚΕ-ΝΔ-ΠΑΣΟΚ).
       Στις 21 Νοεμβρίου 1989, οκτώ κεντρικά στελέχη της Κεντρικής Επιτροπής παραιτήθηκαν ομαδικά, καταγγέλλοντας την ηγεσία για προδοσία των ταξικών αρχών. Τα οκτώ μέλη ήταν οι: Κώστας Τζιαντζής, Δημήτρης Γεωργακόπουλος, Άγγελος Χάγιος, Μιχάλης Παπαδόπουλος, Κώστας Γρίβας, Γιάννης Θεωνάς, Πέτρος Κουλουφάκος και Γιώργος Σταματάκης.
       Μπορείτε να διαβάσετε τα αυθεντικά ιστορικά κείμενα των παραιτήσεων της ομάδας των 8, καθώς και τις επιστολές των υπόλοιπων μελών της Κ.Ε. που διαφοροποιήθηκαν, στον σύνδεσμο Κείμενα των παραιτήσεων των οκτώ μελών της Κεντρικής Επιτροπής και στελεχών του ΚΚΕ το 1989
       
       .Ταυτότητα των Ηγετικών Ομάδων (1989 - 1991)
       1. Στελέχη της τότε Κ.Ε. που παρέμειναν στη μετέπειτα ηγεσία του ΚΚΕ
       • Δημήτρης Κουτσούμπας: Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Μετέπειτα Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ.
       • Αλέκα Παπαρήγα: Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ. Εξελέγη Γενική Γραμματέας το 1991.
       • Κώστας Τσολάκης («ορθόδοξη» πτέρυγα - Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ): Ο «Ταρζάν της Τασκένδης», που ηγήθηκε της αιματηρής διαγραφής των 5.000 πολιτικών προσφύγων και ηρωικών μελών του ΔΣΕ το 1955 και συμπαρατάχθηκε το 1989 με την κοινή καθοδηγητική ομάδα.
       • Δημήτρης Γόντικας («κεντριστής»): Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ. Στυλοβάτης της «ορθόδοξης» πτέρυγας.
       • Θανάσης Παφίλης («ορθόδοξη» πτέρυγα): Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Εκλεγμένος βουλευτής του Συνασπισμού το 1989 (πειθάρχησε στην κομματική γραμμή).
       • Νίκος Σοφιανός («ορθόδοξη» πτέρυγα): Στέλεχος του Γραφείου του Κ.Σ. της ΚΝΕ. Πρωτοστάτησε στην οργανωτική ανασυγκρότηση της νεολαίας μετά την καθαίρεση του Γράψα.
       • Λουίζα Ράζου («ορθόδοξη» πτέρυγα) & Ελένη Μπέλλου («ορθόδοξη» πτέρυγα): Στελέχη εκείνης της περιόδου που στήριξαν τον Περισσό.
       2. Η «Ανανεωτική» ομάδα που αποχώρησε στην επόμενη διάσπαση, του 1991
       Δύο χρόνια μετά την κοινή καταστολή της ΚΝΕ, οι δύο τάσεις συγκρούστηκαν για τον έλεγχο του κόμματος. Η «ανανεωτική» πτέρυγα έχασε την πλειοψηφία στο 13ο Συνέδριο (1991) και αποχώρησε προς τον αυτόνομο Συνασπισμό (ΣΥΝ).
       • Γρηγόρης Φαράκος («ανανεωτική» πτέρυγα): Ο Γενικός Γραμματέας του 1989 που υπέγραψε τις καθαιρέσεις, αποχώρησε το 1991.
       • Μίμης Ανδρουλάκης: Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ. Ηγετικό στέλεχος των «ανανεωτών», μέλος της Γραμματείας του ΣΥΝ το 1989.
       • Μαρία Δαμανάκη: Αναπληρωματικό Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ. Βουλευτής το 1989 και πρώτη Πρόεδρος του αυτόνομου Συνασπισμού το 1991.
       • Γιάννης Δραγασάκης («ανανεωτική» πτέρυγα): Μέλος του Πολιτικού Γραφείου της Κ.Ε. του ΚΚΕ. Υφυπουργός στις κυβερνήσεις του 1989.
       • Δημήτρης Καραγκουλές («ανανεωτική» πτέρυγα): Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Μέλος της Γραμματείας του Συνασπισμού το 1989 ως εκπρόσωπος του ΚΚΕ.
       • Παναγιώτης Λαφαζάνης («ανανεωτική» πτέρυγα): Μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Αποχώρησε με τους «ανανεωτές» το 1991, αλλά προς τιμήν του κατήγγειλε ως προδοσία τα μνημόνια και σήμερα έχει μια θέση υπέρ των λαϊκών μετώπων, όπως είχαν τότε ο Κάππος και οι άλλοι αγωνιστές που διαγράφηκαν.

       ---