Κομμουνιστικά και Αντιιμπεριαλιστικά Κόμματα και Κινήματα : Ιδεολογική Ρήξη , Γεωπολιτικές Κατευθύνσεις, Στάση επί "Περεστρόικα" και λοιπά συγκριτικά και ιστορικά στοιχεία.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία προκάλεσε έναν βαθύ σεισμό στο εσωτερικό του διεθνούς κινήματος. Οι δυνάμεις που αναφέρονται στον μαρξισμό, την επανάσταση και την εθνική απελευθέρωση εμφανίζονται σήμερα τριχοτομημένες, με τις διαφορές τους να αγγίζουν τον πυρήνα της στρατηγικής τους.

Κώστας Ντουντουλάκης 5/5/2026

1. Η Κατεύθυνση της «Γεωπολιτικής Aντιιμπεριαλιστικής Αντίστασης» (Στήριξη στη Ρωσία)

Η τάση αυτή ιεραρχεί ως κύριο καθήκον την ήττα του ΝΑΤΟ.
Θεωρεί τη Ρωσία «αμυνόμενη» δύναμη και τον πόλεμο ως έναν αναγκαίο αντιιμπεριαλιστικό αγώνα.

• Ρωσία: ΚΚ Ρωσικής Ομοσπονδίας (KPRF),
  και Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα Ρωσίας (RCWP).
• Ουκρανία: ΚΚ Ουκρανίας (KPU) – παράνομο.
• Λευκορωσία: ΚΚ Λευκορωσίας (CPB).
• ΗΠΑ: CPUSA (ΚΚ ΗΠΑ).
• Συρία: ΚΚ Συρίας (Bakdash).
• Λ.Δ. Κορέας: Εργατικό Κόμμα Κορέας (WPK).
• Παλαιστίνη: Λαϊκό Μέτωπο (PFLP),
   Δημοκρατικό Μέτωπο (DFLP).
  
• Υεμένη: Κίνημα Ansar Allah (Χούθι).
• Αφρική: MPLA (Ανγκόλα),
  FRELIMO (Μοζαμβίκη),
  καθώς και τα επαναστατικά συμβούλια σε
  Μάλι,
  Μπουρκίνα Φάσο,
  Νίγηρα.
  
  
  

2. Η Κατεύθυνση «Ταξικής Αυτοτέλειας» (Η γραμμή του ΚΚΕ*, που τα τελευταία χρόνια θεωρεί εξίσου ιμπεριαλιστικές όλες τις καπιταλιστικές χώρες και παράλληλα απορρίπτει την από το 1934 ως το 2013 τακτική του των "Σταδίων", όπως του από το 1996  "Αντιιμπεριαλιστικού Αντιμονοπωλιακού Δημοκρατιού Μετώπου"-ΑΑΔΜΕ)
Καταγγέλλουν ως ιμπεριαλιστικό τον χαρακτήρα της σύγκρουσης και από τις δύο πλευρές.

• Ελλάδα: Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας (ΚΚΕ).
• Τουρκία: ΚΚ Τουρκίας (TKP).
• Μεξικό: ΚΚ Μεξικού (PCM).
• Ισπανία: ΚΚ των Εργαζομένων της Ισπανίας (PCTE).
• Ιταλία: Κομμουνιστικό Μέτωπο (Fronte Comunista).
• Βενεζουέλα: ΚΚ Βενεζουέλας (PCV).
• Βραζιλία: ΚΚ Βραζιλίας (PCB – επαναστατική πτέρυγα).
• Λατινική Αμερική (Κινήματα Βάσης):
  Ο στρατός των Ζαπατίστας (EZLN) στο Μεξικό
  και το Κίνημα των Ακτημόνων (MST) στη Βραζιλία
  – Διατηρούν αντικαπιταλιστική κατεύθυνση και ελέγχουν κοινότητες εκτός κρατικού ελέγχου.
  
  
  

3. Κατεύθυνση  «Ρεφορμισμού και Πολυπολικότητας»

Κόμματα που λειτουργούν κυρίως ως μηχανισμοί κρατικής διπλωματίας ή συμμετέχουν σε αστικές κυβερνήσεις.

• Κίνα: ΚΚ Κίνας (CPC).
• Κούβα: ΚΚ Κούβας (PCC).
• Βιετνάμ: ΚΚ Βιετνάμ.
• Ινδία: ΚΚ Ινδίας (Μαρξιστικό) - CPI(M).
• Ισπανία: ΚΚ Ισπανίας (PCE).
• Νότια Αφρική: ΚΚ Νότιας Αφρικής (SACP).
• Νικαράγουα: Μέτωπο Σαντινίστας (FSLN).

---

 Μορφή Πάλης: Κοινοβούλιο, Επανάσταση, Ένοπλη Πάλη;

• Υπέρ του Σοσιαλδημοκρατικού / Κοινοβουλευτικού Δρόμου:
  Κόμματα που επιδιώκουν αλλαγές μέσω εκλογών και κυβερνητικών συμμαχιών ( PCE Ισπανίας, PCF Γαλλίας, SACP Νότιας Αφρικής, CPI/CPI-M Ινδίας).
• Υπέρ της Λαϊκής Επανάστασης (Μαζική Πάλη):
  Κόμματα που προετοιμάζουν την εξωκοινοβουλευτική ανατροπή
   (ΚΚΕ, TKP Τουρκίας, PCM Μεξικού, PCV Βενεζουέλας).
   Εδώ ανήκουν και αντικαπιταλιστικά κινήματα βάσης όπως το MST (Βραζιλία).
• Διεξαγωγή Ένοπλου Αγώνα:
  1. Εθνικοαπελευθερωτικά (PFLP, DFLP): Παλαιστίνη.
  2. Αντάρτικο Υπαίθρου: ΚΚ Φιλιππίνων (NPA) και Μαοϊκοί Ινδίας.
  3. Επαναστατικός Έλεγχος Περιοχών: Το EZLN (Ζαπατίστας) στο Μεξικό.
  4. Στρατιωτικά - Πολιτικά Μέτωπα: Ansar Allah (Υεμένη) και τα επαναστατικά συμβούλια του Σαχέλ.

Ένα καταρχήν συμπέρασμα

Η ρήξη ανάμεσα σε όσους δίνουν προτεραιότητα στην
"αντιιμπεριαλιστική πάλη κατά των ΗΠΑ και ΝΑΤΟ"
και σε όσους επιμένουν στην
   " ίσες αποστάσεις γιατί όλες οι καπιταλιστικές χώρες είναι εξίσου επικίνδυνα ιμπεριαλιστικές" φαίνεται να οδηγεί σε ένα ιστορικό σχίσμα.

Η επικείμενη 24η Διεθνής Συνάντηση στην Αβάνα (Αύγουστος 2026) θα αποτελέσει το κρίσιμο crash-test για το αν η ανάγκη για ένα κοινό μέτωπο μπορεί ακόμα να γεφυρώσει αυτές τις εκ διαμέτρου αντίθετες στρατηγικές.

4. ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΤΑΤΑΞΗ, ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΣΥΝΕΠΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΧΥΣ (2026)

Κόμμα / Κίνημα	Μορφή Πάλης & Δράση	Στάση στην Περεστρόικα (1985-1991)	Στάση στον Πόλεμο Ρωσίας-ΝΑΤΟ (Ουκρανία)	Κοινωνική Δύναμη / Διαβάθμιση Ισχύος
ΚΚΕ (Ελλάδα)	ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΛΗ (Από '74). Συγκυβέρνηση '89 & άρνηση τώρα	ΥΠΕΡ (Τότε) - Στήριξη Γκορμπατσόφ («Επανάσταση στην επανάσταση»)	ΙΣΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ / ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ (Θεωρητική καταγγελία και των δύο πλευρών)	ΑΣΘΕΝΗΣ (Εκλογικά ποσοστά ~5,5% - 9,5%)
ΚΚ ΡΩΣΙΑΣ (KPRF)	ΘΕΣΜΙΚΗ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗ (Συστημική στήριξη του κράτους)	ΕΝΑΝΤΙΟΝ (Καταγγελία της διάλυσης της ΕΣΣΔ ως προδοσίας)	ΕΜΦΑΝΩΣ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ (Πλήρης στήριξη της πολεμικής επιχείρησης)	ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ / ΔΕΥΤΕΡΗ ΔΥΝΑΜΗ (~10% - 19% εκλογικά)
ΚΚ ΚΟΥΒΑΣ (PCC)	ΕΝΟΠΛΟΣ ΔΙΕΘΝΙΣΜΟΣ (Ιστορικό εθελοντών παγκοσμίως)	ΕΝΑΝΤΙΟΝ (Ο Κάστρο πολέμησε την προδοσία της Περεστρόικα)	ΕΜΦΑΝΩΣ ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ (Αντιιμπεριαλιστική συμμαχία κατά ΗΠΑ)	ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ / ΑΠΟΛΥΤΗ (Πλήρης έλεγχος κράτους & στρατού)
ΚΚ ΣΥΡΙΑΣ (Ενιαίο)	ΠΟΛΙΤΙΚΗ & ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΣΥΝΔΡΟΜΗ	ΕΝΑΝΤΙΟΝ (Στήριξη στην παλιά φρουρά της ΕΣΣΔ)	ΣΥΜΜΑΧΙΑ ΜΕ ΡΩΣΙΑ	ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ / ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΗ (Συμμετοχή στην εξουσία)
PFLP (Παλαιστίνη)	ΕΝΟΠΛΟΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΟΣ ΑΓΩΝΑΣ	ΕΝΑΝΤΙΟΝ (Σταθερή αντιιμπεριαλιστική γραμμή)	ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΝΑΤΟ (Στόχος η ήττα του άξονα της Δύσης)	ΙΣΧΥΡΗ (Ένοπλη λαϊκή βάση - 2η δύναμη εντός PLO)
Ansar Allah (ΧΟΥΘΙ)	ΕΝΟΠΛΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ	ΕΝΑΝΤΙΟΝ	ΠΟΛΕΜΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΑΞΟΝΑ ΤΟΥ ΝΑΤΟ	ΙΣΧΥΡΗ (De facto εξουσία στην Υεμένη)
ΚΟΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΟΡΕΑΣ	ΑΜΕΣΗ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΜΠΛΟΚΗ	ΕΝΑΝΤΙΟΝ	ΠΛΗΡΗΣ ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ	ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ / ΠΥΡΗΝΙΚΗ
ΚΚ ΚΙΝΑΣ (CPC)	ΚΡΑΤΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ	ΟΥΔΕΤΕΡΗ	ΟΥΔΕΤΕΡΟΤΗΤΑ (Έμμεση στήριξη της Ρωσίας)	ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΗ / ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ
ΚΚ ΤΟΥΡΚΙΑΣ (TKP)	ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ ΠΑΛΗ	ΕΝΑΝΤΙΟΝ	ΙΣΕΣ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ	ΥΠΟΤΥΠΩΔΗΣ (Εκλογικά ποσοστά <0,5%)

---

Παρατηρήσεις επί των Δεδομένων:

1. Διαδρομή ΚΚΕ: Καταγράφεται η συμμετοχή του στις κυβερνήσεις του 1989-1990 και η τότε επίσημη στήριξή του στην Περεστρόικα, σε αντίθεση με τη σημερινή του γραμμή των ίσων αποστάσεων στον πόλεμο Ρωσίας-ΝΑΤΟ.
2. Ένοπλη Πράξη vs Κοινοβούλιο: Δυνάμεις όπως της Κούβας, της Βόρειας Κορέας και των Χούθι παρεμβαίνουν στη σύγκρουση με στρατιωτικά μέσα, ενώ κόμματα όπως το ΚΚΕ και το TKP περιορίζονται στην κοινοβουλευτική οδό και την εκλογική καταγραφή.
3. Ιστορική Στάση: Η πλειοψηφία των δυνάμεων που πολέμησαν την Περεστρόικα (Κομμουνιστές Ρωσίας και Ουκρανίας, Κούβα, Β. Κορέα, Συρία, PFLP) τοποθετούνται σήμερα ενεργά υπέρ της Ρωσίας, βλέποντάς την ως αντίβαρο στην επέκταση του ΝΑΤΟ.
4. Κίνα: Διατηρεί επίσημη ουδετερότητα, παρέχοντας ωστόσο έμμεση στήριξη στη ρωσική πλευρά μέσω της οικονομικής και διπλωματικής οδού.

*Το ΚΚΕ και οι διαχρονικές εναλλαγές των θέσεών του ως προς τη Θεωρία των Σταδίων, τον Ιμπεριαλισμό και τις Συμμαχίες

1. 1924–1934: Η Πουλιοπουλική αφετηρία (Άρνηση των Σταδίων)

Υπό τον Παντελή Πουλιόπουλο, το ΚΚΕ ξεκινά με τη γραμμή της άμεσης σοσιαλιστικής επανάστασης. Ο Πουλιόπουλος διακήρυσσε ότι η υποταγή του ταξικού στόχου στο «εθνικό ζήτημα» και η αναμονή για «αστικοδημοκρατική» ολοκλήρωση θα οδηγήσει στην ήττα, κατηγορώντας τη Μόσχα για εγκλωβισμό του κινήματος σε αστικές συμμαχίες. (Εκλογικό ποσοστό 1932: 4,97%).

2. 1934–1945: Η σωστή και δημιουργική εφαρμογή της Θεωρίας των Σταδίων και η αναίρεσή της λόγω λαθών της ηγεσίας

Η υιοθέτηση της θεωρίας των σταδίων και του Λαϊκού Μετώπου (1934) επιτρέπει στο ΚΚΕ να ηγηθεί της Εθνικής Αντίστασης.

• Η Επιτυχία της Στρατηγικής: Το έπος του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ αποτελεί τη ζωντανή απόδειξη μιας σωστής και δημιουργικής εφαρμογής της θεωρίας των σταδίων, η οποία επέτρεψε τη συσπείρωση της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού.
• Η Αναίρεση στην Πράξη: Αυτή η επιτυχία αναιρέθηκε λόγω των τεράστιων λαθών (ή και σκοπιμοτήτων) της ηγεσίας των Ιωαννίδη - Σιάντου, που οδηγήθηκε στις συμφωνίες του Λιβάνου, της Καζέρτας και της Βάρκιζας. Η παράδοση των όπλων δεν ήταν εγγενές στοιχείο της θεωρίας των σταδίων, αλλά η ακύρωσή της από μια ηγεσία που βρέθηκε κατώτερη των περιστάσεων.
• Βελουχιώτης & Ζαχαριάδης: Ο Άρης Βελουχιώτης είχε αντιληφθεί ότι η εποποιία αυτή μπορούσε να οδηγήσει στον θρίαμβο της Λαϊκής Κυριαρχίας, αν δεν υπήρχε η συνθηκολόγηση. Ο Νίκος Ζαχαριάδης, αναγνωρίζοντας και τα δικά του βαριά λάθη απέναντι στον Βελουχιώτη και όχι μόνο, κατήγγειλε επίσης αυτές τις "περίεργες" υποχωρήσεις της ηγεσίας Ιωαννίδη-Σιάντου ως ολέθριες αργότερα και ειδικά στην "Πολιτική Διαθήκη" του, εξόριστος στο Σοργκούτ της Σιβηρίας (όπου και εξοντώθηκε ενώ ζητούσε να επιστρέψει στην Ελλάδα κι ας δικαζόταν σε θάνατο, ζητώντας να πει όλη την αλήθεια για τον αποικιοκρατικό ρόλο των Άγγλων, την ηγεσία Σιάντου-Ιωαννίδη όσο αυτός ήταν κρατούμενος στο Νταχάου, για τον εμφύλιο και την αγγλοαμερικανική νέα κατοχή)
  Τελικά "αυτοκτονήθηκε" από τους "ανανεωτικούς" της νεοκαπιταλιστικής νομενκλατούρας επί Χρουστσόφ, πολύ περισσότερο ακόμα κι από τους αντικομμουνιστές καπιταλιστές της Δύσης, διαστρεβλωτές και λασπολόγους όλων των τεράστιων επιτευγμάτων (και των όσων αρνητικών) της περιόδου συντριβής του ναζισμού και τεράστιου κύρους, δύναμης ως και ανάδειξης σε κόμματα εξουσίας στο ένα τρίτο του πλανήτη, δεκάδων ΚΚ επί  Στάλιν, απομονωμένος  και από τη νέα ηγεσία του ΚΚΕ την διορισμένη από τον Χρουστσόφ μετά την διαγραφή 4.500 μελών από 500 στην Τασκένδη και όσα ακολούθησαν... 
  
  

3. 1956–1991: Επαναφορά των Σταδίων, Περεστρόικα και ο «Νέος Τρόπος Σκέψης»

Μετά την καθαίρεση Ζαχαριάδη, το ΚΚΕ επαναφέρει επίσημα την θεωρία Σταδίων, φτάνοντας στην περίοδο 1985-1991 όπου όμως (με απόλυτη συμφωνία όλων των  στελεχών του εκείνης της περιόδου που απαρτίζουν την σημερινή ηγεσία του) η θεωρία σταδίων άθλια διαστρεβλωμένη με τη ..."νέα σκέψη της περεστρόικα", χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα για πρωτοφανείς συμβιβασμούς:

• Υποστήριξη της Περεστρόικα: Το ΚΚΕ εκθείαζε τους Γκορμπατσόφ και Γέλτσιν, υιοθετώντας τον λεγόμενο «Νέο Τρόπο Σκέψης», την ίδια ώρα που όλοι οι ηρωικά αντιστεκόμενοι Ρώσοι και Ουκρανοί κομμουνιστές των σημερινών ΚΚΡωσίας και του παράνομου σήμερα ΚΚΟυκρανίας, πολεμούσαν την καπιταλιστική παλινόρθωση και διαγράφονταν από τη νομενκλατούρα του εκφυλισμένου ΚΚΣΕ.
• Διαγραφές και Συγκυβερνήσεις: Για να επιβληθεί η γραμμή του 1989, το ΚΚΕ προχώρησε στη διαγραφή δεκάδων ιστορικών στελεχών (όπως ο Κώστας Κάππος) και της συντριπτικής πλειοψηφίας της ΚΝΕ με επικεφαλής τον Γιώργο Γράψα.
  Διορίζοντας ως «δοτό» ηγέτη της ΚΝΕ τον Τάκη Θεοδωρικάκο (μετέπειτα υπουργό της ΝΔ), το κόμμα συγκρότησε τον Συνασπισμό με την ΕΑΡ του Λ. Κύρκου, αναιρώντας τη θέση για έξοδο από την ΕΟΚ και συμμετέχοντας στις συγκυβερνήσεις "κάθαρσης" με ΝΔ και ΠΑΣΟΚ.

4. Η Διάσπαση του 1991 και η Νέα Ιδεολογική Κατάσταση

Η διάσπαση του 13ου Συνεδρίου (1991) ξεκαθάρισε μεν το κόμμα από τα ανοιχτά σοσιαλδημοκρατικά στοιχεία (που παρέμειναν στον Συνασπισμό), αλλά σταδιακά οδήγησε σε μια νέα θεωρητική κατασκευή με αριστερή φρασιολογία:

• Ευρωπαϊκή Ένωση και Καπιταλισμός: Η νέα γραμμή υιοθέτησε τη θέση ότι δεν παλεύουμε για έξοδο από την Ε.Ε. όσο υπάρχει καπιταλισμός, θεωρώντας ότι οποιαδήποτε τέτοια κίνηση εντός του συστήματος θα ήταν απλώς επιλογή ενός άλλου τμήματος της αστικής τάξης.
• Η «Ιμπεριαλιστική Πυραμίδα»: Με τη θεωρία ότι όλες οι καπιταλιστικές χώρες είναι ιμπεριαλιστικές, το ΚΚΕ απέρριψε οριστικά την ανάγκη για οποιοδήποτε αντιιμπεριαλιστικό στάδιο, οδηγούμενο στη σημερινή στάση των ίσων αποστάσεων σε συγκρούσεις όπως αυτή στην Ουκρανία.

5. Συμπέρασμα: Η προσπάθεια δικαίωσης του Πουλιόπουλου μέσω της απόρριψης των Σταδίων και του ΕΑΜ

Το σημερινό ΚΚΕ (Ποσοστό 2023: 7,69%) προσπερνά 80 χρόνια λενινιστικής-σταλινικής πολιτικής σταδίων. Η σημερινή του στάση αποτελεί ουσιαστικά μια όψιμη προσπάθεια δικαίωσης του Πουλιόπουλου, η οποία επιτυγχάνεται μέσα από την πλήρη απόρριψη της θεωρίας των σταδίων, των μετώπων και έμμεσα του ίδιου του οικοδομήματος του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ.
Πολλοί σύγχρονοι μαρξιστές, μεταξύ των οποίων και ο γράφων, αναγνωρίζουν αφενός ότι μέσα στο ΚΚΕ συσπειρώνεται το μεγαλύτερο μέρος των αντικαπιταλιστών αγωνιστών- βασική και πολύτιμη συνιστώσα κάθε προσπάθειας Μετώπου ή Κινήματος για μια νέα, Εθνικά Ανεξάρτητη και πραγματικά με τον Λαό Κυρίαρχο Ελλάδας,   
 αφετέρου, καταλογίζουν στην σημερινή του ηγεσία πως αυτή η στροφή οδηγεί δυστυχώς, όπως και στην περίοδο 1924-34, στον σεχταρισμό, στην απώλεια της λαϊκής γείωσης που είναι ιστορικά αποδειγμένο ότι μόνο μια δημιουργική εφαρμογή των σταδίων εξασφαλίζει ως άνοιγμα δρόμου και για την συγκέντρωση δυνάμεων στις κατάλληλες συνθήκες προς την σοσιαλιστική αλλαγή.